Ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης κ. Ιωάννης Μπούγας συμμετείχε στο Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (JHA) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο και αποτέλεσε το πρώτο στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ για το 2026.
Κατά τη διάρκεια της χθεσινής συνεδρίασης στην ατζέντα των θεμάτων κυριάρχησαν θέματα που άπτονται της καταπολέμησης του οικονομικού εγκλήματος, της διασυνοριακής προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και της αντιμετώπισης ανήλικων και νεαρών παραβατών.
Η ελληνική πλευρά δια του Υφυπουργού Δικαιοσύνης έδωσε έμφαση μεταξύ άλλων στην ενότητα που αφορά στην “Αποκατάσταση της δικαιοσύνης πέρα από τα σύνορα: διασυνοριακή επιστροφή παράνομα μετακινηθέντων πολιτιστικών αγαθών (Restoring Justice Across Borders: Cross-Border Return of Illegally Removed Cultural Objects).
«Η Ελλάς θεωρεί το ζήτημα της επιστροφής παράνομα μετακινηθέντων πολιτιστικών αγαθών εξαιρετικά σημαντικό, καθώς μεγάλο μέρος της πολιτιστικής της κληρονομιάς βρίσκεται παράνομα σε άλλες χώρες και διεκδικεί την επιστροφή τους με κορυφαίο το αίτημα για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα, που βίαια και παράνομα αποσπάστηκαν από το Μνημείο από τον λόρδο Έλγιν και βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο», υπογράμμισε ο υφυπουργός Δικαιοσύνης κ. Μπουγάς δείχνοντας και το στίγμα των προθέσεων της χώρας.
«Η Ελλάδα θεωρεί ότι πλέον το θέμα αυτό είναι ώριμο για να συζητηθεί σε βάθος ώστε να προχωρήσουμε σε κοινή δράση που θα εξετάσει το ζήτημα της θέσπισης ενός ή περισσότερων κανόνων επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου, οι οποίοι θα προσδιορίζουν το κράτος του οποίου το δίκαιο θα διέπει αυτές τις διασυνοριακές υποθέσεις» πρόσθεσε ο κ. Μπούγας.
Αναφορικά δε με το εάν απαιτείται διενέργεια άλλης μελέτης-επιπλέον των μελετών που έχουν διεξαχθεί από το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή – ή θέσπισης νέου κανόνα ή κανόνων επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου ο κ. Μπούγας απέρριψε αυτό το ενδεχόμενο επισημαίνοντας ότι η συνθήκη είναι ώριμη πλέον ώστε να προχωρήσουμε σε νομοθετική δράση «στο πλαίσιο της οποίας θα μπορούσε, ίσως, ευχερώς να εξετασθεί η προσθήκη μίας ακόμη διάταξης ιδιωτικού διεθνούς δικαίου στον κανονισμό Ρώμη ΙΙ, επειδή η αποκατάσταση είναι παρόμοια με αυτή των αδικοπραξιών, πλην όμως αυτό θεωρούμε ότι δεν είναι αρκετό» ανέφερε ο Έλληνας Υφυπουργός Δικαιοσύνης.
Διευκρινίζοντας ωστόσο ότι: «Θα ήταν σημαντικότερο να ξεκινήσει η διαδικασία θεσμοθέτησης ενός νέου κανονισμού που θα ρυθμίσει ειδικά και περιοριστικά την τύχη των πολιτιστικών αγαθών των Κρατών Μελών, ώστε πράγματι η Ένωση να μπορεί να διασφαλίσει τη διαφύλαξη και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης σύμφωνα με το άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Ο κ. Μπούγας με γνώμονα την ουσιαστική και δίκαιη επίλυση των υποθέσεων που άπτονται της πολιτιστικής κληρονομίας των κρατών μελών, τόνισε ότι περαιτέρω «θα πρέπει να επιλεγεί ως, καταρχήν, εφαρμοστέο δίκαιο, το δίκαιο της lex originis, δηλαδή το δίκαιο του κράτους της πραγματικής προέλευσης του πολιτιστικού αγαθού, στην πολιτιστική κληρονομία του οποίου εντάσσεται.
Δευτερευόντως, εφόσον η απόδειξη της προέλευσης είναι αδύνατη, το κοινώς ισχύον δίκαιο του forum rei sitae θα μπορούσε να τύχει εφαρμογής».
Σε ό,τι αφορά στη περίπτωση της καλόπιστης κτήσης κυριότητας πολιτιστικού μνημείου, ανέφερε πως «όταν αυτή δεν προβλέπεται από τα Κράτη Μέλη (όπως στην Ελλάδα), θα μπορούσαμε να συζητήσουμε την επιδίκαση εύλογης αποζημίωσης στον καλόπιστο κύριο υπό τους ίδιους όρους που προβλέπει το άρθρο 10 της οδηγίας 2014/60/ΕΚ, σύμφωνα με την οποία «εφόσον διαταχθεί η επιστροφή του πολιτιστικού αγαθού, το αρμόδιο δικαστήριο του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση ορίζει υπέρ του νομέα εύλογη αποζημίωση ανάλογα με τις συγκεκριμένες περιστάσεις, με την προϋπόθεση ότι ο νομέας αποδεικνύει ότι επέδειξε τη δέουσα επιμέλεια και προσοχή κατά την απόκτηση του αγαθού».
