Μια δεύτερη, καίρια παρέμβαση έρχεται να δώσει πνοή στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, το οποίο εδώ και 16 μήνες παραμένει καθηλωμένο.
Συσκέψεις, διαφωνίες ανάμεσα σε Αθήνα και Λευκωσία, αντικρουόμενα συμφέροντα, γεωπολιτικές εντάσεις έχουν οδηγήσει το project σε αδιέξοδο.
Όπως υπενθυμίζει η «Καθημερινή», η πρώτη απόπειρα αντιμετώπισης της κρίσης έγινε το καλοκαίρι του 2023, όταν ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε ως φορέας υλοποίησης, διασφαλίζοντας τη χρηματοδότηση ενός έργου 1,9 δισ. ευρώ που αναμενόταν να βγάλει την Κύπρο από την ενεργειακή απομόνωση και να λειτουργήσει ως γέφυρα προς το Ισραήλ, εντασσόμενο στο ευρύτερο σχέδιο του Eurasia Interconnector.
Σήμερα, όμως, δείχνει να αναδύεται μια νέα «από μηχανής θεός» λύση: η ενεργοποίηση του διερευνητικού επενδυτικού ενδιαφέροντος από ΗΠΑ, Ισραήλ και κράτη του Κόλπου. Οι χώρες αυτές βλέπουν τη διασύνδεση ως βασικό τμήμα ενός νέου γεωστρατηγικού άξονα, του IMEC (India – Middle East – Europe Corridor), ο οποίος σχεδιάστηκε ως δυτική απάντηση στον κινεζικό «Δρόμο του Μεταξιού» και τέθηκε στις προτεραιότητες της αμερικανικής διπλωματίας ήδη από την παρουσίασή του στο G20, τον Σεπτέμβριο του 2023.
Για να διαπιστωθεί αν αυτό το ενδιαφέρον θα εξελιχθεί σε δεσμευτικές προτάσεις, απαιτείται να επικαιροποιηθούν τα τεχνικά και οικονομικά δεδομένα του έργου, τα οποία μέχρι σήμερα βασίζονται σε μελέτες του 2016. Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υπογραμμίζει ότι: «Η ταχεία επικαιροποίηση των στοιχείων είναι το πρώτο βήμα. Στόχος είναι μέχρι τη συνάντηση του σχήματος ‘3+1’ τον Απρίλιο στην Ουάσιγκτον να έχουμε ξεκάθαρη εικόνα για το ποιοι επενδυτές είναι έτοιμοι να προχωρήσουν».
Αν όσα δεν έγιναν σε τρία χρόνια καταφέρουν να ολοκληρωθούν στους επόμενους πέντε μήνες, το έργο μπορεί να επανέλθει σε τροχιά υλοποίησης. Ωστόσο, πλέον δεν είναι μόνο το χρηματοδοτικό ζητούμενο στο τραπέζι, αλλά και η γεωπολιτική διάσταση. Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο – όπως το επεισόδιο του Ιουλίου 2024 στα ανοιχτά της Κάσου – ανέδειξαν την Τουρκία ως τον «ελέφαντα στο δωμάτιο», προκαλώντας επιφυλάξεις από πλευράς Κύπρου. Ταυτόχρονα, για πρώτη φορά τίθεται ανοιχτά και το αν η κινεζική συμμετοχή στον ΑΔΜΗΕ (24%) ενδέχεται να αποτελέσει εμπόδιο, δεδομένης της αμερικανικής πίεσης για ελαχιστοποίηση της κινεζικής επιρροής σε κρίσιμα έργα υποδομών.
Το βέβαιο είναι πως η συγκυρία έχει αλλάξει: σε αντίθεση με το 2023, σήμερα οι ισορροπίες επαναπροσδιορίζονται με βάση το ποιος μπορεί να εξασφαλίσει γεωπολιτική σταθερότητα και χρηματοδότηση. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν το project μπορεί να προχωρήσει πέρα από διακηρύξεις – και αν αυτή τη φορά, πράγματι, ο «από μηχανής θεός» θα καταφέρει να σώσει το έργο.
