Κάθε φορά που ακούμε για βία ανηλίκων, το έργο είναι ίδιο. Σοκαριστικός τίτλος. Ένα βίντεο που «δεν αντέχεται». Δηλώσεις περί «χαμένης γενιάς». Και μετά, η γνωστή ερώτηση: τι φταίει; Τα social media; Τα videogames; Οι γονείς; Τα σχολεία; Όλα και τίποτα μαζί, εκτός από το βασικό: το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν αυτά τα παιδιά.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή
Ως νέος άνθρωπος, αυτό που βλέπω δεν είναι παιδιά που «ξέφυγαν». Βλέπω παιδιά που μεγάλωσαν σε έναν κόσμο μόνιμης έντασης. Κρίση, πανδημία, φόβος, ανασφάλεια, οικονομική πίεση στα σπίτια, άγχος στους γονείς, απουσία χρόνου, απουσία στήριξης. Έναν κόσμο όπου η φωνή ανεβαίνει πιο εύκολα από το βλέμμα και η βία γίνεται τρόπος επικοινωνίας πριν καν μάθεις τις λέξεις.
Η βία των ανηλίκων δεν εμφανίζεται ξαφνικά στα 13. Χτίζεται από τα 6. Από τις τάξεις που είναι υπερφορτωμένες. Από τα σχολεία που δεν έχουν ψυχολόγο παρά μόνο στο χαρτί. Από τις γειτονιές χωρίς χώρους, χωρίς ασφάλεια, χωρίς διέξοδο. Από την καθημερινή εμπειρία ότι κανείς δεν ακούει, μέχρι να φωνάξεις με τον χειρότερο τρόπο.
Και μετά, υπάρχει το διαδίκτυο. Ως μεγεθυντικός φακός. Εκεί όπου η βία είναι εκτός από πράξη και περιεχόμενο. Like, share, θέαμα. Η ταπείνωση γίνεται viral, ο ξυλοδαρμός γίνεται story, ο πόνος γίνεται «σκηνή». Όχι γιατί τα παιδιά είναι πιο σκληρά από πριν, αλλά γιατί έμαθαν ότι, αν δεν φανείς, δεν υπάρχεις. Και αν φανείς άσχημα, έστω, πάλι υπάρχεις.
Και κάτι ακόμα: κάθε φορά που μιλάμε για βία ανηλίκων, μιλάμε μόνο για τους δράστες. Σπάνια για τα θύματα. Και ακόμα πιο σπάνια για τα παιδιά που βλέπουν, φοβούνται, σωπαίνουν. Γιατί η βία δεν αφορά μόνο αυτούς που χτυπούν. Αφορά κι αυτούς που μαθαίνουν ότι το σχολείο, η πλατεία, το λεωφορείο δεν είναι ασφαλή μέρη.
Η λύση δεν είναι περισσότερη αστυνομία στα σχολεία. Είναι περισσότερη παρουσία ενηλίκων που δεν φοβούνται να σταθούν δίπλα στα παιδιά πριν φτάσουν στο σημείο μηδέν. Είναι ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, δομές, χρόνος. Είναι να σταματήσουμε να ζητάμε από τα παιδιά να αυτορρυθμιστούν σε έναν κόσμο που οι μεγάλοι δεν μπορούν να ρυθμίσουν ούτε τον εαυτό τους.
Η βία των ανηλίκων δεν είναι κάτι «που συμβαίνει αλλού», σε κάτι παιδιά που δεν τα ξέρουμε. Είναι μέσα στον ίδιο κόσμο που μεγαλώνουμε όλοι, οι μικρότεροι κι εμείς οι λίγο μεγαλύτεροι που μόλις προσπαθούμε να σταθούμε. Κι αν θέλουμε λιγότερη βία αύριο, πρέπει να σταματήσουμε να κάνουμε πως είναι θέμα «των άλλων». Να φτιάξουμε χώρους και κανόνες που να χωράνε παιδιά πριν χρειαστεί να ουρλιάξουν για να ακουστούν: σχολεία με στήριξη, γειτονιές με διέξοδο, ενήλικες που δεν εμφανίζονται μόνο για να τιμωρήσουν. Γιατί αλλιώς θα συνεχίσουμε να πατάμε «σοκαριστήκαμε» και να κάνουμε scroll, μέχρι το επόμενο περιστατικό.
