Εξωτερικά μοιάζει βγαλμένη από παλιά ευρωπαϊκή ταινία με μαρμάρινες σκάλες, αψιδωτά παράθυρα, επιβλητικοί πύργοι και ένας μεγάλος κήπος που κάποτε φιλοξενούσε την αθηναϊκή υψηλή κοινωνία.

Όταν όμως πέφτει η νύχτα, η εικόνα αλλάζει. Οι σκιές μακραίνουν πάνω στους τοίχους και τα άδεια παράθυρα μοιάζουν να παρακολουθούν όποιον περνά απ’ έξω. Για χρόνια κυκλοφορούσαν ιστορίες για βήματα σε άδειους διαδρόμους, ακαθόριστες μορφές και κραυγές που ακούγονταν μέσα από το εγκαταλειμμένο κτίριο.

Γιατί η Βίλα Καζούλη δεν υπήρξε μόνο ένα όμορφο αρχοντικό. Οι τοίχοι της συνδέθηκαν με μία από τις σκοτεινότερες περιόδους της ελληνικής Ιστορίας.

Ένα παλάτι ανάμεσα στα δέντρα

Η εντυπωσιακή έπαυλη βρίσκεται στη λεωφόρο Κηφισίας και οικοδομήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα ως θερινή κατοικία του Νικολάου Καζούλη, εύπορου επιχειρηματία με καταγωγή από τη Ρόδο και δραστηριότητα στην Αίγυπτο. Το κτίριο συνδύαζε διαφορετικές αρχιτεκτονικές επιρροές και περιβαλλόταν από μια τεράστια έκταση. Στα χρόνια της ακμής του φιλοξένησε σημαντικές προσωπικότητες και κοσμικές συγκεντρώσεις.

Κανείς από τους λαμπερούς καλεσμένους του δεν θα μπορούσε να φανταστεί σε τι θα μετατρεπόταν μερικές δεκαετίες αργότερα.

Όταν στη βίλα εγκαταστάθηκαν οι κατακτητές

Κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, η Βίλα Καζούλη επιτάχθηκε από τις δυνάμεις κατοχής. Σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές για το κτίριο, χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς και συνδέθηκε με ανακρίσεις και βασανισμούς κρατουμένων.Τα δωμάτια που κάποτε φιλοξενούσαν δεξιώσεις μετατράπηκαν σε σκοτεινούς χώρους φόβου.

Οι ακριβείς λεπτομέρειες όσων συνέβησαν στο εσωτερικό της δεν είναι όλες επαρκώς καταγεγραμμένες. Η πραγματική χρήση της κατά την Κατοχή, όμως, ήταν αρκετή για να γεννήσει ιστορίες που θα την ακολουθούσαν για δεκαετίες.

Μετά τον πόλεμο, το κτίριο πέρασε από διάφορες χρήσεις. Για ένα διάστημα λειτούργησε ως νοσοκομείο και αργότερα εγκαταλείφθηκε, αφήνοντας τη φθορά να απλωθεί στους διαδρόμους και στα δωμάτιά του.

Κάπου τότε άρχισε να δημιουργείται ο θρύλος της «στοιχειωμένης βίλας».

Οι φωνές μέσα από τα κλειστά δωμάτια

Κάτοικοι και περαστικοί ισχυρίζονταν ότι άκουγαν περίεργους θορύβους τις νυχτερινές ώρες. Βήματα σε δωμάτια που υποτίθεται ότι ήταν άδεια. Ψιθύρους πίσω από κλειστά παράθυρα. Ακόμη και κραυγές που έμοιαζαν να έρχονται από τα υπόγεια. Άλλες αφηγήσεις μιλούσαν για σκιές που κινούνταν στους πάνω ορόφους και για φώτα που εμφανίζονταν χωρίς να υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα.

Ήταν πράγματι τα ίχνη ανθρώπων που βασανίστηκαν εκεί;

Ή μήπως ένα εγκαταλειμμένο κτίριο, με σπασμένα τζάμια, ξύλινα πατώματα και τον άνεμο να περνά από παντού, δημιουργούσε τους ιδανικούς ήχους για να γεννηθεί ένας αστικός μύθος;

Το νεκροταφείο κάτω από την έπαυλη

Μία από τις πιο επίμονες ιστορίες υποστηρίζει ότι η βίλα χτίστηκε πάνω ή κοντά σε παλαιό οθωμανικό νεκροταφείο. Ο θρύλος αυτός προσέθεσε ακόμη ένα σκοτεινό στρώμα στη φήμη της.

Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ιστορικά στοιχεία που να αποδεικνύουν όλες τις μακάβριες εκδοχές που κυκλοφορούν. Το υποτιθέμενο νεκροταφείο, οι περιγραφές φαντασμάτων και τα ανεξήγητα φώτα ανήκουν κυρίως στην προφορική παράδοση.

Το σκοτεινό παρελθόν της Κατοχής, αντίθετα, δεν είναι θρύλος. Και ίσως αυτό ακριβώς κάνει την ιστορία τόσο τρομακτική: το κτίριο δεν χρειάζεται φαντάσματα για να κουβαλά πραγματικό πόνο.

Η βίλα που εμφανίστηκε στον ελληνικό κινηματογράφο

Η ξεχωριστή όψη της Βίλας Καζούλη τράβηξε και το ενδιαφέρον του κινηματογράφου. Χρησιμοποιήθηκε ως χώρος γυρισμάτων, μεταξύ άλλων στην ταινία «Υπολοχαγός Νατάσσα», όπου παρουσιάστηκε ως αρχηγείο των Γερμανών.

Η κινηματογραφική της εικόνα μπλέχτηκε σταδιακά με την πραγματική Ιστορία και τους μεταγενέστερους θρύλους. Για πολλούς, ήταν δύσκολο να ξεχωρίσουν πού τελείωνε η πραγματικότητα και πού άρχιζε το σενάριο. Μόνο που, στην περίπτωση της συγκεκριμένης βίλας, η πραγματικότητα ήταν ήδη αρκετά σκοτεινή.

Τι απέγινε η «στοιχειωμένη» έπαυλη;

Έπειτα από χρόνια εγκατάλειψης και φθοράς, το ιστορικό κτίριο αποκαταστάθηκε. Σήμερα ανήκει στο ελληνικό Δημόσιο και στεγάζει το Πράσινο Ταμείο.

Οι αίθουσες φωτίστηκαν ξανά, οι ζημιές επισκευάστηκαν και η βίλα απέκτησε καινούργια ζωή. Αυτό όμως δεν εξαφάνισε τις ιστορίες που μεγάλωσαν γύρω της.

Γιατί ένα κτίριο μπορεί να ανακαινιστεί. Η μνήμη όσων συνέβησαν μέσα του, όμως, δεν βάφεται και δεν επιδιορθώνεται τόσο εύκολα.

Είναι πράγματι στοιχειωμένη;

Δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη για παραφυσική δραστηριότητα στη Βίλα Καζούλη. Οι φωνές, οι σκιές και οι ανεξήγητες παρουσίες αποτελούν αφηγήσεις και αστικούς θρύλους.

Υπάρχει, όμως, ένα απολύτως αληθινό ιστορικό υπόβαθρο: η έπαυλη επιτάχθηκε στην Κατοχή και συνδέθηκε με τη δράση των γερμανικών δυνάμεων.

Ίσως οι κραυγές που κάποιοι πίστεψαν ότι άκουγαν να ήταν ο άνεμος. Ίσως τα βήματα να προέρχονταν από τα παλιά ξύλα που συστέλλονταν μέσα στη νύχτα. Ίσως πάλι ορισμένα κτίρια να μη χρειάζονται φαντάσματα για να είναι στοιχειωμένα.

Τους αρκούν οι αναμνήσεις τους.