Οι επιλογές στην αποστολή διεθνούς δύναμης
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε χθες ότι μόνο το Ισραήλ θα αποφασίσει ποιες ξένες στρατιωτικές δυνάμεις θα επιτραπεί να αναπτυχθούν στη Λωρίδα της Γάζας, στο πλαίσιο της συζήτησης για την ανάπτυξη μίας πολυεθνικής δύναμης που προωθούν κυρίως οι ΗΠΑ. Η δήλωση ακολουθεί την έναρξη διαλόγου για την αποστολή διεθνούς δύναμης που, κατά την αμερικανική πλευρά, προορίζεται να συμβάλει στη σταθεροποίηση και στην προστασία της ανθρωπιστικής βοήθειας — αλλά και να διασφαλίσει την απομάκρυνση των μαχητικών ικανοτήτων της Χαμάς.
Τι λέει στην πράξη ο Νετανιάχου
Το επιχείρημα του Ισραήλ είναι απλό: η ασφάλεια της χώρας και η επιτυχής αποστρατικοποίηση της Γάζας απαιτούν τον έλεγχο του ποιος και με τι αρμοδιότητες θα βρίσκεται στο έδαφος. Ειδικά, ο Νετανιάχου έχει ήδη αποκλείσει την παρουσία τουρκικών δυνάμεων, επικαλούμενος τη στάση της Τουρκίας υπέρ της Χαμάς. Παράλληλα, το Ισραήλ δηλώνει ότι αποδέχεται συζητήσεις για διεθνή δύναμη μόνον εφόσον οι ΗΠΑ και άλλοι σύμμαχοι συντονιστούν στενά μαζί του.
Οι ΗΠΑ και το σχέδιο για πολυεθνική δύναμη
Η αμερικανική πλευρά επεξεργάζεται τον τρόπο νομιμοποίησης μιας τέτοιας δύναμης, ακόμη και μέσω ψηφίσματος του ΟΗΕ ή διεθνούς συμφωνίας. Οι ΗΠΑ, πάντως, εμφανίζονται απρόθυμες να αναπτύξουν μαζικές χερσαίες δυνάμεις — ρόλος που, όπως μεταφέρθηκε, μπορεί να συνδυαστεί με εποπτεία του εναέριου χώρου μέσω αμερικανικών drones.
Πολιτικές και στρατιωτικές συνέπειες
Η απαίτηση του Ισραήλ για τον έλεγχο επιλογής δυνάμεων έχει διπλή λογική: εμπεδώνει την εθνική ασφάλεια και λειτουργεί ως μοχλός πίεσης για τον καθορισμό σαφών όρων και ορίων στη διεθνή παρουσία. Ωστόσο, δημιουργεί και πολιτικές παγίδες — ενδέχεται να προκαλέσει τριβές με χώρες που βλέπουν τον ρόλο τους στην περιοχή αλλιώς (π.χ. Τουρκία) ή με διεθνείς παράγοντες που επιζητούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία στον συντονισμό των ανθρωπιστικών και ασφαλείας ενεργειών.
Προκλήσεις στη σύνθεση και στο mandatο
Για να λειτουργήσει μια πολυεθνική δύναμη χρειάζεται σαφές, νομικά δεσμευτικό mandat — ποιος ελέγχει, ποιος έχει επιχειρησιακή υπευθυνότητα, ποιες αρμοδιότητες υπάρχουν για αποναρκοθέτηση, φρούρηση υποδομών, συνοδεία ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι διαφωνίες για το ποιες χώρες θα συμμετέχουν (π.χ. αποκλεισμός Τουρκίας) και για το εύρος των εξουσιών τους μπορούν να καθυστερήσουν ή να υπονομεύσουν την υλοποίηση.
Ανθρωπιστικό και ανασυγκρότηση — το μεγάλο στοίχημα
Η παρουσία μιας διεθνούς δύναμης συνδέεται άμεσα με την προοπτική ανοικοδόμησης και με την ασφάλεια της διανομής βοήθειας. Χωρίς αποδεκτό και αξιόπιστο πλαίσιο συνεργασίας, υπάρχει ρίσκο διπλών πορειών: αργή ανασυγκρότηση και συνεχιζόμενες εντάσεις που θα αναζωπυρώνουν τη βία.
Διπλωματική ισορροπία και ρόλος Ελλάδας/ΕΕ
Η θέση του Ισραήλ υπογραμμίζει ότι για να προχωρήσουν τέτοιες πρωτοβουλίες απαιτείται ισχυρός διπλωματικός συντονισμός — ΗΠΑ, ΕΕ και περιφερειακοί παράγοντες θα πρέπει να συμφωνήσουν σε κοινό σχέδιο. Κάθε χώρα που επιθυμεί να εμπλακεί θα πρέπει να λάβει υπόψη την αποδοχή του Ισραήλ, τις ανησυχίες της τοπικής κοινότητας και τους κινδύνους να εμπλακεί σε παρατεταμένη αποστολή.
Ρεαλισμός πάνω από ιδεαλισμούς
Η ιδέα μιας πολυεθνικής δύναμης στη Γάζα μπορεί να είναι χρήσιμη και αναγκαία, αλλά χωρίς ρεαλιστικό πλαίσιο, σαφές mandat και πλήρη συνεννόηση με το Ισραήλ, κινδυνεύει να μείνει «σε χαρτί». Η επιλογή του Νετανιάχου να κρατήσει τον τελευταίο λόγο αναδεικνύει το βασικό ζήτημα: όποια λύση αρθρώσει η διεθνής κοινότητα πρέπει πρώτα να εξασφαλίζει την ασφάλεια του Ισραήλ, χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε ατιμωρησία για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η επιτυχία θα μετρηθεί στην ταχύτητα και αξιοπιστία υλοποίησης — και στο κατά πόσον η διεθνής παρουσία θα βοηθήσει πραγματικά στην αποκατάσταση της ασφάλειας και της ζωής των πολιτών στη Γάζα.
