Τα είπαμε, τα ξανάπαμε, τα γράψαμε, τα ξαναγράψαμε, απειληθήκαμε, υβριστήκαμε, αλλά επιμείναμε, για να φτάσουμε στη σημερινή μέρα. Πλέον η Ήπειρος, μια περιφέρεια που για χρόνια εμφανιζόταν ως διοικητικά «ήσυχη», όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Ιωάννας Ντάνη στην εφημερίδα «Political», βρίσκεται στο επίκεντρο μιας από τις σοβαρότερες θεσμικές κρίσεις στην ιστορία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα εκτεταμένο πλέγμα ελέγχων, καταγγελιών και πορισμάτων που τον οδηγεί σήμερα ενώπιον του Πειθαρχικού Συμβουλίου.
Η παραπομπή αφορά 14 πειθαρχικά παραπτώματα -παράλληλα έχουν και ποινικές προεκτάσεις- που σχετίζονται με σοβαρές παραβάσεις καθήκοντος και βαριά αμέλεια στη διαχείριση δημόσιων πόρων. Μαζί του παραπέμπεται και η αντιπεριφερειάρχης Αγνή Νάκου για μέρος των υποθέσεων. Η σημερινή συνεδρίαση θεωρείται κρίσιμη. Όχι μόνο για την προσωπική πορεία του περιφερειάρχη αλλά και για την αξιοπιστία των θεσμών ελέγχου. Γιατί το βασικό ερώτημα που πλανάται είναι σαφές: Θα επικρατήσει το Δίκαιο ή θα υπερισχύσουν για ακόμη μία φορά άλλες σκοπιμότητες;
Τον «έκαψε» η Εθνική Αρχή Διαφάνειας
Τα δημοσιεύματα του «Τύπου Ηπείρου» και της «Political», που για πάνω από έναν χρόνο έφερναν στο φως τις διαπιστωμένες παρατυπίες και παρανομίες της διοίκησης του Αλέξανδρου Καχριμάνη, έβαλαν το δικό τους λιθαράκι στην υπόθεση, για να λάβει τη σκυτάλη η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, να εξαντλήσει όλα τα μέσα ελέγχου που είχε και να καταγραφεί πλέον επισήμως μια σειρά διοικητικών πρακτικών που εγείρουν σοβαρά ζητήματα νομιμότητας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα των ελεγκτών, πλήθος συμβάσεων έργων και υπηρεσιών φαίνεται να πραγματοποιήθηκε μέσω διαδικασιών που παρακάμπτουν τον ανοικτό ανταγωνισμό. Μεταξύ των πρακτικών που καταγράφονται περιλαμβάνονται:
- Απευθείας αναθέσεις χωρίς δημοσίευση.
- Τεχνητή κατάτμηση έργων.
- Χρήση διαδικασιών «κατεπείγοντος» χωρίς σαφή τεκμηρίωση.
- Πιθανός προκαθορισμός αναδόχων.
Τα στοιχεία που βλέπουν συνεχώς το φως της δημοσιότητας είναι ενδεικτικά της έκτασης του ζητήματος. Σε δείγμα 1.857 συμβάσεων έργων, μελετών και υπηρεσιών που εξετάστηκαν για τον πρώτο ενάμιση μήνα του 2024, μόλις 141 φαίνεται να πραγματοποιήθηκαν μέσω ανοικτών διαδικασιών. Οι αριθμοί αυτοί δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνειών. Περιγράφουν ένα διοικητικό μοντέλο που λειτουργεί περισσότερο με εξαιρέσεις παρά με κανόνες.
Η συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής
Σε μια ακόμη προκλητική κίνηση της διοίκησης Καχριμάνη, στη χθεσινή συνεδρίαση της Περιφερειακή Επιτροπής, ακολουθήθηκε η ίδια διοικητική πρακτική που έχει τεθεί υπό έλεγχο. Με λίγα λόγια, η Περιφερειακή Επιτροπή για ακόμη μία φορά ως όργανο του περιφερειάρχη συνέχισε να υποθάλπει το ίδιο σύστημα στο οποίο τους έχει εγκλωβίσει εδώ και χρόνια. Καταγράφηκαν επανειλημμένες προσφυγές στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με επίκληση του άρθρου 32 παρ. 2γ του νόμου 4412/2016 περί «κατεπείγοντος». Το πρόβλημα όμως είναι ότι το κατεπείγον, βάσει νόμου, πρέπει να αφορά απρόβλεπτα γεγονότα που δεν σχετίζονται με πλημμελή προγραμματισμό. Για τον κ. Καχριμάνη όμως ο ορισμός είναι διαφορετικός. Κατεπείγον είναι ό,τι μας συμφέρει και μας εξυπηρετεί. Και ακριβώς με αυτήν τη λογική το έχει κάνει σύστημα κατ’ επιλογή. Σε αρκετές περιπτώσεις η αιτιολόγηση των παρεμβάσεων αποδίδεται σε «έντονες βροχοπτώσεις», χωρίς όμως να προσδιορίζεται συγκεκριμένη θεομηνία ή επίσημη κήρυξη έκτακτης ανάγκης. Το μοτίβο αυτό είχε ήδη επισημανθεί στα πορίσματα των ελεγκτών.
Η «κανονικότητα» των 24.800 ευρώ
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί πολιτική και θεσμική συζήτηση είναι η επανεμφάνιση ενός γνώριμου αριθμού. Στη συνεδρίαση της 17ης Μαρτίου καταγράφεται προγραμματική σύμβαση με προϋπολογισμό 24.800 ευρώ. Το ποσό αυτό δεν είναι τυχαίο. Στα πορίσματα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας είχε επισημανθεί ότι παρόμοια ποσά εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα σε απευθείας αναθέσεις, καθώς βρίσκονται κοντά στο ανώτατο όριο που επιτρέπει ο νόμος.
Όταν ο ίδιος αριθμός εμφανίζεται ξανά και ξανά σε διαφορετικές συμβάσεις, το ζήτημα δεν είναι απλώς λογιστικό. Είναι βαθιά θεσμικό. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί επίσης η συχνή πρακτική έγκρισης αποφάσεων που έχουν ήδη ληφθεί από τον περιφερειάρχη. Στα πρακτικά της συνεδρίασης εμφανίζονται επανειλημμένες διατυπώσεις του τύπου «έγκριση της αριθμ. πρωτ. απόφασης του περιφερειάρχη». Με άλλα λόγια, η επιτροπή καλείται εκ των υστέρων να επικυρώσει αποφάσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί.
Αν δεν συντρέχουν πραγματικές συνθήκες κατεπείγοντος, τότε εγείρεται ένα σοβαρό θεσμικό ερώτημα: Λειτουργεί η επιτροπή ως όργανο ελέγχου ή απλώς ως μηχανισμός επικύρωσης; Η απάντηση δυστυχώς είναι αυτόματη και χωρίς καμία αμφιβολία. Η Περιφερειακή Επιτροπή επικυρώνει ό,τι αποφασίζει μόνος του ο πρόεδρός της. Αυτό ήταν άλλωστε ένα από τα βασικά σημεία κριτικής που είχαν επισημάνει οι ελεγκτές της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Όπως και να έχει, η σημερινή συνεδρίαση του Πειθαρχικού Συμβουλίου καλείται να αποδώσει «τα του Καίσαρος τω Καίσαρι» και εν προκειμένω… τα του περιφερειάρχη τω περιφερειάρχη. Είναι πλέον η ώρα να του αποδοθούν οι ευθύνες που του αναλογούν και από εκεί και πέρα να λογοδοτήσει.
