«Οι λέξεις είναι η σκιά των δημιουργών. Οι πράξεις είναι η ουσία της ζωής, τα λόγια τα κοσμήματά της» (Baltasar Gracian).
του Ηλία Γιαννακόπουλου
Φιλόλογος, blog ΙΔΕΟπολις
Η παρουσία-εμφάνιση του κ. Τσίπρα στο «Παλλάς» προκάλεσε αντιτιθέμενα σχόλια και χαρακτηρίστηκε ως το πολιτικό γεγονός του μήνα, μέχρι το επόμενο βέβαια.
Επειδή, όμως, η ομιλία του κ. Τσίπρα είχε έντονο πολιτικό χαρακτήρα (όχι κομματικό) με πολλά σημαινόμενα, σκόπιμο κρίνεται μια περιδιάβαση στο «γλωσσικό-λεξιλογικό» σώμα της. Κι αυτό γιατί οι λέξεις που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για να δηλώσει-κοινωνήσει κάτι τον χαρακτηρίζουν και τον αποκαλύπτουν.
Στη σημειολογική ανάλυση που ακολουθεί θα επιχειρηθεί μια αποκρυπτογράφηση των πολιτικών επιδιώξεων του κ. Τσίπρα με τη βοήθεια των λέξεων που χρησιμοποίησε. Βασικό εργαλείο σε αυτήν την προσπάθειά μας θα είναι η συχνότητα με την οποία εμφανίζονται στο σώμα της πολιτικής ομιλίας του πρώην πρωθυπουργού.
Αρχικά στο κείμενο της ομιλίας κυριαρχεί ο πληθυντικός αριθμός με ό,τι αυτό υπόρρητα δηλώνει (48 φορές +).
Η παρουσία και χρήση του πληθυντικού αριθμού στοχεύει να συνεγείρει συναισθηματικά το ακροατήριο και να το καταστήσει κοινωνό του πολιτικού του οράματος. Υποδηλώνει πως ο αγώνας και ο στόχος είναι κοινοί και απαιτούν συλλογική προσπάθεια.
Ο καθένας πρέπει να νιώθει πως το «ΕΓΩ» του συμπλέει με το «ΕΜΕΙΣ».
Από την άλλη πλευρά έντονη είναι και η παρουσία του ενικού αριθμού (22 φορές).
Στον ενικό αριθμό καταφεύγει ο κ. Τσίπρας όταν θέλει να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι στις ποικίλες αιτιάσεις και κριτικές των αντιπάλων του.
Ενίοτε ο ενικός αριθμός στην ομιλία του κ. Τσίπρα ενέχει και μια μορφή αυτοκριτικής αλλά και προβολής των θετικών πολιτικών πράξεων και συμπεριφορών του κατά την πρωθυπουργία του. Η χρήση του «υπερήφανος» είναι δηλωτική των θετικών συναισθημάτων του για το κυβερνητικό του έργο.
Στο σημειολογικό οδοιπορικό της ομιλίας του Αλέξη Τσίπρα ιδιαίτερη έκπληξη προκαλεί, επίσης, η άκρως περιορισμένη χρήση του όρου ΑΡΙΣΤΕΡΑ (3). Αλήθεια, προς τι αυτή η περιορισμένη παρουσία του όρου ΑΡΙΣΤΕΡΑ από το λεξιλόγιο ενός αριστερού πολιτικού;
Προφανώς η στόχευση είναι εναργής. Δεν ήθελε να φοβίσει το κεντρώο ή ακόμη και το δεξιό ακροατήριο που αντιδρά περίεργα σε κάθε αναφορά σε αριστερή ιδεολογία και τα παρεπόμενά της. Εξάλλου οι μνήμες από το «πρώτη φορά Αριστερά» είναι ακόμη νωπές.
Στις εκπλήξεις από την ομιλία του κ. Τσίπρα συγκαταλέγεται –και είναι απορίας άξιον που πέρασε απαρατήρητο- η παντελής απουσία του όρου ΝΔ.
Απουσιάζει, επίσης, και κάθε αναφορά στο όνομα του πρωθυπουργού.
Τέτοια απαξίωση!
Βέβαια, το ίδιο ισχύει και για την απουσία κάθε αναφοράς στο όνομα κάποιου κόμματος της αντιπολίτευσης, αν και τη «στολίζει» κανονικά κι αυτήν.
Δεν φείδεται, επίσης, αρνητικών έως απαξιωτικών χαρακτηρισμών για τα αντιπολιτευτικά κόμματα και αρχηγούς του τύπου: «Κόμματα περίκλειστα στην αυταρέσκειά τους… Αρκεί να μείνουν στη θέση τους… Να γίνουν αυτοί οι πρώτοι στο χωριό».
Τελικά όλα στη ζωή μας, και όχι μόνο στην πολιτική, είναι οι λέξεις. Λέξεις που είναι τα οχήματα-ενδύματα της σκέψης μας. Οι λέξεις-αγγελιοφόροι του εσωτερικού μας κόσμου.
Φαίνεται πως όλοι συμφωνούν με τη θέση του Μπρετόν: «Μία λέξη και όλα σώζονται. Μία λέξη και όλα χάνονται».
