Η 25η Αυγούστου 1898 αποτελεί μία από τις πιο δραματικές ημερομηνίες στην ιστορία της Κρήτης. Εκείνη την ημέρα, στο Ηράκλειο, εκατοντάδες χριστιανοί σφαγιάστηκαν από Τουρκοκρητικούς, ενώ μεταξύ των θυμάτων βρίσκονταν και 17 Βρετανοί στρατιώτες, καθώς και ο Βρετανός πρόξενος στην πόλη, Λυσίμαχος Καλοκαιρινός.
Η αιματηρή εξέγερση, που έμεινε στην ιστορία ως «η μεγάλη σφαγή του Ηρακλείου», αποτέλεσε ουσιαστικά την αρχή του τέλους της οθωμανικής κυριαρχίας στην Κρήτη.
Η κατάσταση στην Κρήτη μετά τον πόλεμο του 1897
Μετά την ήττα της Ελλάδας στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897, οι Κρητικοί, που είχαν επανειλημμένα εξεγερθεί εναντίον της οθωμανικής διοίκησης, δεν μπορούσαν να προσδοκούν άμεσα την ένωση του νησιού με την Ελλάδα.
Οι Μεγάλες Δυνάμεις αποφάσισαν να προσφέρουν στην Κρήτη καθεστώς αυτονομίας, ενώ παράλληλα προετοίμαζαν τη δημιουργία ενός νέου διοικητικού καθεστώτος στο νησί.
Στις 18 Ιουλίου 1898, η Συνέλευση των Κρητών εξέλεξε την εκτελεστική επιτροπή, γνωστή ως «Εκτελεστικόν Κρήτης», η οποία ανέλαβε προσωρινά τη διακυβέρνηση μέχρι την άφιξη του ύπατου αρμοστή, πρίγκιπα Γεωργίου.
Στην επιτροπή συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Ιωάννης Ζαχαράκης, ο Ιωάννης Σφακιανάκης, ο Εμμανουήλ Μυλωνογιαννάκης, ο Νικόλαος Γιαμαλάκης και ο Αντώνιος Χατζηδάκης.
Η ένταση ανάμεσα σε Χριστιανούς και Τουρκοκρητικούς
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε έντονη ανησυχία στην τουρκοκρητική κοινότητα, η οποία αποτελούσε περίπου το 15% του πληθυσμού της Κρήτης.
Η κατάσταση στο Ηράκλειο έγινε ιδιαίτερα τεταμένη όταν βρετανικό στρατιωτικό απόσπασμα επιχείρησε να εγκαταστήσει στην πόλη υπαλλήλους του Εκτελεστικού, εφαρμόζοντας τις αποφάσεις των ξένων ναυάρχων που είχαν αναλάβει την εποπτεία της Κρήτης.
Στις 25 Αυγούστου 1898, η ένταση μετατράπηκε σε πρωτοφανή αιματοχυσία.
Η σφαγή στο Ηράκλειο στις 25 Αυγούστου 1898
Ένοπλοι Τουρκοκρητικοί επιτέθηκαν εναντίον του χριστιανικού πληθυσμού του Ηρακλείου. Εκατοντάδες χριστιανοί έχασαν τη ζωή τους, ενώ ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν και 17 Βρετανοί στρατιώτες.
Νεκρός έπεσε επίσης ο Βρετανός πρόξενος στο Ηράκλειο, Λυσίμαχος Καλοκαιρινός.
Παράλληλα, πυρπολήθηκαν καταστήματα και ολόκληρες συνοικίες όπου κατοικούσαν χριστιανοί, με την πόλη να μετατρέπεται σε σκηνικό μεγάλης καταστροφής.
Η επίθεση προκάλεσε την άμεση και ιδιαίτερα σκληρή αντίδραση της Βρετανίας.
Η βρετανική επέμβαση και η αποχώρηση των Οθωμανών
Οι βρετανικές αρχές προχώρησαν στην τιμωρία των πρωταγωνιστών της σφαγής. 17 Τουρκοκρητικοί που θεωρήθηκαν πρωταίτιοι απαγχονίστηκαν, ενώ άλλοι συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν ή απελάθηκαν.
Παράλληλα, οι εξελίξεις επιτάχυναν την αποχώρηση των οθωμανικών στρατευμάτων από την Κρήτη.
Στις 2 Νοεμβρίου 1898, ο τελευταίος Οθωμανός στρατιώτης εγκατέλειψε το νησί, σηματοδοτώντας το τέλος της οθωμανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Κρήτη.
Η Κρητική Πολιτεία πριν από την ένωση με την Ελλάδα
Η αποχώρηση των οθωμανικών στρατευμάτων άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία της Κρητικής Πολιτείας, η οποία αποτέλεσε το μεταβατικό στάδιο πριν από την οριστική ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Η αυτονομία του νησιού υπό την προστασία των Μεγάλων Δυνάμεων αποτέλεσε σημαντικό βήμα προς την επίτευξη του εθνικού στόχου.
Η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα πραγματοποιήθηκε τελικά την 1η Δεκεμβρίου 1913, ολοκληρώνοντας μια μακρά περίοδο εξεγέρσεων, συγκρούσεων και αγώνων των Κρητικών.
Η 25η Αυγούστου στην ιστορία της Κρήτης
Η σφαγή του Ηρακλείου το 1898 δεν αποτέλεσε μόνο μία από τις πιο αιματηρές στιγμές της Κρητικής Ιστορίας. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν επιτάχυναν την αποχώρηση των Οθωμανών από το νησί και συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία της Κρητικής Πολιτείας, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα το 1913.
Με πληροφορίες από sansimera.gr
