Αν το δεις ψύχραιμα, είναι σχεδόν σουρεαλιστικό: η χώρα που πριν δέκα χρόνια ήταν «ο ασθενής της Ευρωζώνης» τώρα έχει υπουργό Οικονομικών υποψήφιο για να προεδρεύει… στους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνης. Κι απέναντί του, ένας Βέλγος αναπληρωτής πρωθυπουργός, από κράτος–πυρήνα, που πολλοί στις Βρυξέλλες θεωρούν το «λογικό φαβορί».
- Γράφει ο Δημήτρης Δραγώγιας
Πάμε να δούμε τι λένε έξω, τι πραγματικά παίζεται και ποιες –ρεαλιστικά– είναι οι πιθανότητες του Κυριάκου Πιερρακάκη απέναντι στον Vincent Van Peteghem.
Το πλαίσιο: πώς βγαίνει ο πρόεδρος του Eurogroup
Το Eurogroup είναι το άτυπο κλαμπ των 20 υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης. Συνεδριάζει περίπου μία φορά τον μήνα, συντονίζει δημοσιονομική πολιτική, επιβλέπει κανόνες, παίζει ρόλο–κλειδί σε κρίσεις (βλέπε ελληνικά μνημόνια). Ο πρόεδρος εκλέγεται με απλή πλειοψηφία (11 από τις 20 ψήφους), για θητεία 2,5 ετών, με δυνατότητα ανανέωσης. Υποψήφιος μπορεί να είναι κάθε εν ενεργεία ΥΠΟΙΚ χώρας της Ευρωζώνης.
Μετά την παραίτηση του Πασκάλ Ντόναχιου για να πάει στην Παγκόσμια Τράπεζα, οι δύο επίσημοι υποψήφιοι που ανακοινώθηκαν είναι:
- Κυριάκος Πιερρακάκης, υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας
- Vincent Van Peteghem, αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Προϋπολογισμού του Βελγίου
Η εκλογή θα γίνει στις 11 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες.
Πώς βλέπουν στα ξένα media τον Πιερρακάκη: Ο «ψηφιακός μεταρρυθμιστής» που κουβαλάει το αφήγημα της ελληνικής ανάκαμψης
Το προφίλ που κυκλοφορεί διεθνώς για τον Πιερρακάκη είναι συγκεκριμένο:
- άνθρωπος της ψηφιακής διακυβέρνησης (2019–2023), που έσπρωξε το gov.gr και το image του «νέου, τεχνοκρατικού προσώπου» της Ελλάδας,
- στη συνέχεια υπουργός Παιδείας, τώρα υπουργός Οικονομίας & Οικονομικών,
- μέλος της ΕΛΚ / EPP (Νέα Δημοκρατία), δηλαδή της πολιτικής οικογένειας που έχει πλειοψηφία στο Eurogroup.
Η Financial Times τον εμφανίζει ως έναν από τους βασικούς διεκδικητές, σημειώνοντας ότι τόσο αυτός όσο και ο Van Peteghem ανήκουν στο ΕΛΚ, που έχει την πλειοψηφία στους ΥΠΟΙΚ της Ευρωζώνης.
Ο ίδιος επέλεξε την FT για ένα άρθρο–μανιφέστο με τίτλο (σε ελεύθερη απόδοση): «Πώς η ανάκαμψη της Ελλάδας μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για την Ευρώπη», όπου μιλά για ανάγκη βαθύτερης οικονομικής ενοποίησης και «μετατροπής των κοινών προτεραιοτήτων σε κοινά αποτελέσματα». Αυτό, προφανώς, διαβάζεται και ως πρόβα προεδρικής πλατφόρμας για το Eurogroup.
«Key contender», «leading candidate», αλλά όχι ξεκάθαρο φαβορί
Στον διεθνή και αγγλόφωνο Τύπο: Η FT τον εμφανίζει ως «top contender» μαζί με τον Βέλγο. Το Bloomberg γράφει ότι η Ελλάδα και το Βέλγιο «αναμετρώνται» για μια από τις πιο ισχυρές οικονομικές θέσεις της Ευρωζώνης, παρουσιάζοντας τον Πιερρακάκη ως πρόσωπο–βιτρίνα της ελληνικής δημοσιονομικής στροφής.
Η Handelsblatt τον περιγράφει ως «πολύ περιζήτητο σύμβουλο για μεταρρυθμίσεις», κάτι που δείχνει ότι έχει κτίσει εικόνα και πέρα από το ελληνικό πλαίσιο.
Συνολικά, η αίσθηση που βγάζουν τα ξένα ρεπορτάζ είναι: Ισχυρός διεκδικητής, με πόντους από την ιστορία της ελληνικής ανάκαμψης, αλλά όχι το “λογικό” φαβορί.
Πώς βλέπουν τον Van Peteghem: Ο «βαρύς» του κέντρου
Ο Vincent Van Peteghem είναι:
- αναπληρωτής πρωθυπουργός του Βελγίου,
- πρώην υπουργός Οικονομικών,
- σήμερα υπουργός Προϋπολογισμού με αρμοδιότητα και για τη μάχη κατά της φοροδιαφυγής.
Έχει ήδη παίξει κεντρικό ρόλο:
- στην προεδρία του Ecofin κατά τη βελγική προεδρία του 2024,
- στις διαπραγματεύσεις για τη μεταρρύθμιση των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ, όπου εμφανίζεται ως ένας από εκείνους που «κρατούν τη γραμμή» της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
- στο πολύ ευαίσθητο θέμα της χρήσης παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων υπέρ της Ουκρανίας, όπου το Βέλγιο –ως έδρα μεγάλου όγκου τέτοιων assets– βρίσκεται στο κέντρο της συζήτησης.
Με απλά λόγια: είναι «παίκτης του πυρήνα» σε οικονομικά και γεωπολιτικά ζητήματα, με σημαντικό βάρος στα μάτια μεγάλων πρωτευουσών.
Το διεθνές framing: «frontrunner», «in pole position»
Εδώ η εικόνα είναι πιο καθαρή: Το Politico Europe γράφει ευθέως ότι ο Βαν Πετέγκεμ έχει αναδειχθεί ως frontrunner / in pole position για την προεδρία του Eurogroup. Άλλα διεθνή κομμάτια με τίτλους του τύπου «Belgium’s deputy PM in pole position to lead Eurogroup» αναπαράγονται ευρέως, χτίζοντας το narrative ότι ο Βέλγος είναι το «λογικό αποτέλεσμα» μετά την παραίτηση Ντόναχιου.
Ελληνικές αναλύσεις που πατούν σε FT/Politico μιλούν ξεκάθαρα για φαβορί τον Βαν Πετέγκεμ, προσθέτοντας όμως ότι «ο Πιερρακάκης έχει ξεχωρίσει».
Άρα, αν μείνουμε στο διεθνές framing, η εικόνα είναι: Βαν Πετέγκεμ = θεσμικό φαβορί, Πιερρακάκης = ισχυρός και «συμπαθής» challenger.
Τι παίζουν στα παρασκήνια: μπλοκ, ισορροπίες, γεωγραφία
Κανένα σοβαρό διεθνές μέσο δεν γράφει – ακόμη – λίστα τύπου «η Γερμανία με τον Α, η Ισπανία με τον Β». Ό,τι υπάρχει είναι κυρίως εκτιμήσεις για μπλοκ και ισορροπίες, όχι δεσμεύσεις. Βέβαια, από τα συμφραζόμενα προκύπτουν ορισμένα λογικά συμπεράσματα (εδώ ξεκάθαρα μιλάμε για ανάλυση, όχι για καταγεγραμμένα facts):
Πολιτική οικογένεια – ΕΛΚ: Και οι δύο είναι ΕΛΚ, άρα το θέμα δεν είναι δεξιά–αριστερά, αλλά γεωγραφία και ισορροπίες. Η FT θυμίζει ότι το ΕΛΚ έχει πλειοψηφία στο Eurogroup, κάτι που καθιστά «φυσική» την επιλογή ενός δικού του στελέχους – αλλά δεν διαλέγει ανάμεσα στους δύο.
Βορράς – Νότος / Πυρήνας – Περιφέρεια: Ο Βαν Πετέγκεμ εκφράζει ένα κλασικό “κέντρο–πυρήνα”: Βέλγιο, έδρα θεσμών, ρόλος στις συζητήσεις για τους δημοσιονομικούς κανόνες, στενές σχέσεις με Παρίσι–Βερολίνο.
Ο Πιερρακάκης «κουβαλάει» το success story της Ελλάδας: από τα μνημόνια και την επιτροπεία σε ανάπτυξη, πρωτογενή πλεονάσματα και αναβαθμίσεις. Αυτό έχει συμβολικό βάρος, ειδικά για τον ευρωπαϊκό Νότο που έβλεπε την Ελλάδα για χρόνια ως παράδειγμα προς… αποφυγή.
Θεσμικά “χρέη” και παζλ καρεκλών:
Η Ευρωζώνη προσπαθεί πάντα να ισορροπήσει:
- βορράς–νότος
- μεγάλα–μικρά κράτη
- διαφορετικές πολιτικές οικογένειες στα διάφορα πόστα (EIB, ΕΚΤ, Κομισιόν κ.λπ.)
Με την Ισπανία να έχει ήδη πάρει γερό πόστο (Καλβίνιο στην ΕΤΕπ), πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η μάχη τώρα συμπυκνώνεται στον άξονα Βέλγιο–Ελλάδα, χωρίς να υπάρχει τρίτος ισχυρός πόλος.
Το ελληνικό narrative ως “bonus” αλλά όχι ως εγγύηση
Η διεθνής κάλυψη –FT, Bloomberg, γερμανικός Τύπος– δείχνει μια εντυπωσιακά θετική μεταστροφή στο image της Ελλάδας: από πρόβλημα, σε μέρος της λύσης. Αυτό βοηθά τον Πιερρακάκη, αλλά δεν αρκεί από μόνο του: στο τέλος, οι ΥΠΟΙΚ θα ψηφίσουν όχι μόνο με βάση τη συμπάθεια, αλλά και με το ποιος θεωρείται πιο ασφαλής «πλοηγός» σε ένα περιβάλλον νέων δημοσιονομικών κανόνων και πολέμου στην Ουκρανία.
Ποιος έχει το «πάνω χέρι» σήμερα;
Αν συμπυκνώσουμε όσα λένε ξένα μέσα:
- FT & διεθνείς αναλύσεις: θεωρούν και τους δύο βασικούς διεκδικητές, με τον Βαν Πετέγκεμ να εμφανίζεται ως «early favorite», αλλά τον Πιερρακάκη να έχει υπαρκτές πιθανότητες.
- Politico / ευρωπαϊκό πολιτικό ρεπορτάζ: μιλούν ξεκάθαρα για frontrunner τον Βαν Πετέγκεμ, ήδη από τις πρώτες μέρες μετά την παραίτηση Ντόναχιου.
- Reuters / AFP / επίσημες ανακοινώσεις: κρατούν απολύτως ουδέτερη στάση, αναφέροντας απλώς ότι υπάρχουν δύο υποψήφιοι και ότι η εκλογή θα γίνει στις 11 Δεκεμβρίου.
Άρα, αν το δει κανείς καθαρά επικοινωνιακά, ο Van Peteghem μπαίνει στη μάχη με την ταμπέλα του «λογικού φαβορί του κέντρου», ενώ ο Πιερρακάκης με την ταμπέλα του outsider–success story.
Αν το λέγαμε πολύ χοντρικά –και με την επιφύλαξη ότι μέχρι τις 11 Δεκεμβρίου τα τηλέφωνα καίνε, η εικόνα των δημοσιευμάτων παραπέμπει σε κάτι σαν:μικρό προβάδισμα Βαν Πετέγκεμ (τύπου 55–60%) έναντι Πιερρακάκη (40–45%), χωρίς όμως «κλειδωμένες» ψήφους, άρα με χώρο για εκπλήξεις. Βεβαίως, τα ποσοστά αυτά προκύπτουν από καθαρά δημοσιογραφική ανάγνωση του κλίματος, όχι data από κάποια επίσημη καταγραφή υποστηρικτών.)
Τι σημαίνει για την Ελλάδα – ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα
Εδώ είναι το πραγματικό πολιτικό κέρδος.
* Πριν μια δεκαετία, η Ελλάδα έμπαινε στην αίθουσα του Eurogroup με την ταμπέλα «πρόβλημα». Τώρα, ο υπουργός της είναι στο τραπέζι για να προεδρεύει του οργάνου.
Η ίδια η υποψηφιότητα διαβάζεται διεθνώς ως αναγνώριση της ελληνικής δημοσιονομικής στροφής και ως ένδειξη ότι η χώρα δεν είναι πια «case study κρίσης», αλλά “case study ανάκαμψης”. Για μια κυβέρνηση, είναι και γεωπολιτικό upgrade: σε μια στιγμή που παίζεται η αρχιτεκτονική της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ (νέοι κανόνες, πράσινες δαπάνες, άμυνα, Ουκρανία), το να έχεις Έλληνα στην κορυφή του Eurogroup σημαίνει ότι δεν είσαι απλώς «αποδέκτης» αποφάσεων.
Αν εκλεγεί, μιλάμε για τη μεγαλύτερη θεσμική καταξίωση Έλληνα αξιωματούχου στην οικονομική διακυβέρνηση της Ευρωζώνης την τελευταία δεκαετία. Αν δεν εκλεγεί, η Ελλάδα έχει ήδη κερδίσει κάτι που στο ευρωπαϊκό backstage μετράει πολύ:μπήκε στην κουβέντα όχι ως εξαίρεση, αλλά ως υποψήφια “κανονικότητας”.
Για μια χώρα που κάποτε συζητούσε αν θα έχει ευρώ, το ότι σήμερα συζητά αν θα προεδρεύει του Eurogroup, είναι από μόνο του ένα πολιτικό σχόλιο και ίσως η πιο σιωπηλή, αλλά ηχηρή, επιβεβαίωση ότι η σελίδα της κρίσης έχει όντως γυρίσει.
