Κάθε εποχή είχε τον μύθο της. Ένα συλλογικό αφήγημα που λειτουργούσε σαν πυξίδα.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή
Κάποτε ήταν η «Αλλαγή», η «Ευρώπη», η «Ανάπτυξη», το «Θα ζήσουμε καλύτερα από τους γονείς μας». Ακόμη κι αν δεν επαληθεύτηκαν πλήρως, υπήρχαν ως ιδέα. Ως προσδοκία. Ως υπόσχεση ότι η Ιστορία κινείται προς τα μπρος.
Η σημερινή γενιά μεγάλωσε χωρίς τέτοιον υπότιτλο. Δεν πιστεύει ότι «έρχεται κάτι μεγάλο». Δεν ακούει πειστικά σχέδια για το μέλλον. Δεν ζει σε εποχή θριάμβων αλλά διαχείρισης κρίσεων: οικονομική αστάθεια, πανδημία, πόλεμοι, κλιματική απειλή, εργασιακή επισφάλεια. Η αίσθηση προόδου αντικαταστάθηκε από την αίσθηση επιβίωσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νέοι είναι αδιάφοροι. Σημαίνει ότι είναι κουρασμένοι από υποσχέσεις. Ο μύθος τού «όλα θα πάνε καλύτερα» δεν λειτουργεί πια. Η πρόοδος δεν θεωρείται αυτονόητη. Το αύριο δεν είναι πιο φωτεινό – είναι απλώς άγνωστο.
Κι όταν δεν έχεις μύθο, τι έχεις;
Έχεις ατομικές διαδρομές. Μικρούς στόχους. Προσωπικές ισορροπίες. Η γενιά αυτή δεν ονειρεύεται επαναστάσεις. Ονειρεύεται σταθερό μισθό, ψυχική υγεία, αξιοπρέπεια. Δεν μιλά για «μεγάλες στιγμές». Μιλά για «να είμαι καλά».
Η απουσία συλλογικού οράματος δημιουργεί ένα περίεργο κενό. Η πολιτική μοιάζει διαχειριστική. Οι θεσμοί, αδύναμοι. Οι ιδεολογίες, ξεθωριασμένες. Δεν υπάρχει μια αφήγηση που να ενώνει. Υπάρχουν μόνο διαφορετικές αγωνίες που συνυπάρχουν.
Κι όμως, ίσως εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα αυτής της γενιάς. Δεν παρασύρεται εύκολα. Δεν πιστεύει εύκολα. Δεν χειροκροτεί εύκολα. Η δυσπιστία της δεν είναι κυνισμός· είναι άμυνα. Έχει μάθει ότι οι μεγάλες αφηγήσεις συχνά καταρρέουν.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι γιατί δεν έχει μύθο. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να φτιάξει έναν νέου τύπου μύθο. Κι αυτός δεν χρειάζεται να είναι θριαμβευτικός ή ιδεολογικά φορτισμένος. Αλλά ρεαλιστικός. Έναν μύθο αντοχής, δημιουργικότητας, μικρών αλλαγών. Έναν μύθο που δεν υπόσχεται παράδεισο αλλά καλύτερη καθημερινότητα.
Ίσως ο σύγχρονος μύθος να μην είναι «Θα αλλάξουμε τον κόσμο». Ίσως να είναι «Θα τον κάνουμε βιώσιμο για εμάς». Λιγότερο επικό, πιο ουσιαστικό.
Η γενιά χωρίς μύθο δεν είναι γενιά χωρίς προοπτική. Είναι γενιά που δεν αρκείται σε έτοιμες ιστορίες. Αν δεν της δοθεί ένα όραμα που να την πείθει, θα φτιάξει το δικό της. Και ίσως τελικά αυτός ο μύθος να μη φωνάζει.
Να χτίζεται αθόρυβα. Αλλά να αντέχει περισσότερο από όσους προηγήθηκαν.
