Το στοίχημα της περαιτέρω αναβάθμισης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων μέσα από ένα θετικό αποτέλεσμα κατά τη συνάντηση της Τρίτης στην Ουάσιγκτον για τον Κάθετο Διάδρομο παίζει η Αθήνα, που προσδοκά σε νέες επιχειρηματικές συμφωνίες προκειμένου να κτίσει ακόμη στενότερους διαύλους επικοινωνίας με το περιβάλλον Τραμπ.
Το δείχνουν, όπως γράφει ο Γιώργος Φιντικάκης στην εφημερίδα «Political», η προ ημερών συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Νέο Δελχί με τον επικεφαλής για την τεχνολογία στον Λευκό Οίκο Μάικλ Κράτσιος και η συζήτηση για ένα μείζον θέμα στην αμερικανική ατζέντα, τα data centers, όπως το AI giga factory της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία.Το ίδιο ισχύει για τις σχέσεις που έχει κτίσει ο ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου με τους Αμερικανούς υπ. Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ και Ενέργειας Κρις Ράιτ, ο οποίος και έχει συγκαλέσει το ραντεβού στον Λευκό Οίκο, ενώ στην ίδια λογική κινείται η στενή συνεργασία της κυβέρνησης με την πρέσβειρα Γκίλφοϊλ, η οποία ανοίγει μια σειρά από επιχειρηματικά κεφάλαια, όπως το λιμάνι της Ελευσίνας.
Σε μια συγκυρία που στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου υπάρχει ο ιδιαίτερα πολυπράγμων και δραστήριος στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, πρέσβης Τομ Μπάρακ, και καθώς η Αθήνα αναζητά όλο και περισσότερες προτάσεις και ιδέες που, σύμφωνα με το δόγμα Τραμπ, «θα φέρουν δουλειές και έσοδα στους Αμερικανούς», τα πάντα παραπέμπουν σε ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση των διμερών σχέσεων, πάνω σε στοχευμένους επιχειρηματικούς άξονες.Και καθώς η Αθήνα επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ των υποχρεώσεων και δεσμεύσεων που συνεπάγεται η θέση της χώρας μας ως μέλους της ΕΕ και των προκλήσεων που έχει θέσει η πολιτική Τραμπ έναντι της Ευρώπης, καθώς και του ρήγματος που έχει δημιουργηθεί στις διατλαντικές σχέσεις, τρεις επιχειρηματικοί τομείς προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία:ενέργεια, ΑΙ και ναυπηγική – λιμενική βιομηχανία.
Το παιχνίδι στην Ελευσίνα
Στο τελευταίο αυτό σκέλος που ανέδειξε στις προ ημερών δηλώσεις του ο πρόεδρος Τραμπ κατά την υποδοχή του νέου Έλληνα πρέσβη στην Ουάσιγκτον Αντώνη Αλεξανδρίδη, η προοπτική των συνομιλιών δεν αφορά μόνο την κατασκευή αμερικανικών πολεμικών σκαφών στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά αλλά και τη δημιουργία στην Ελευσίνα ενός νέου λιμένα μακριά από τη σφαίρα επιρροής της Κίνας. Το εγχείρημα με πλήρη αμερικανική υποστήριξη έχει στόχο τη δημιουργία μιας υποδομής που θα αποτελεί το αντίπαλο δέος του Πειραιά, ο οποίος ελέγχεται από τη Cosco, και ο διαγωνισμός από το Υπερταμείο πρόκειται να προκηρυχθεί τον Μάρτιο.
Σε αυτόν φημολογείται ότι θα συμμετάσχουν επιχειρηματικοί όμιλοι με έντονη παρουσία στον πρόσφατο γύρο των ελληνοαμερικανικών ενεργειακών επαφών, η ΟΝΕΧ που ελέγχει τα Ναυπηγεία Ελευσίνας με χρηματοδότηση από την αμερικανική κρατική τράπεζα επενδύσεων DFC, καθώς και παίκτες όπως η Goldair. Η παρουσία της DFC μέσα σε κάποιο από τα δυνητικά σχήματα θεωρείται εξαιρετικά πιθανή.
Το δεδηλωμένο αμερικανικό ενδιαφέρον για το νέο λιμάνι, το οποίο θύμισε προ ημερών και η πρέσβειρα Γκίλφοϊλ από το βήμα της εκδήλωσης «Διάλογοι της Νισύρου», συνδέεται με το γεγονός ότι είναι κοντά στο βασικό σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο της χώρας, έχει άμεση πρόσβαση σε ηλεκτρικά δίκτυα και αγωγούς φυσικού αερίου, βρίσκεται δίπλα στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας και φυσικά γειτνιάζει με το υπό ανάπτυξη εμπορευματικό κέντρο στο Θριάσειο.
Το γεωπολιτικό παιχνίδι που παίζεται με επίκεντρο τη Δυτική Αττική και το Θριάσειο, υπόθεση που «σέρνεται» από τη δεκαετία του 1990, έχει στόχο μια ευρύτερη αναδιάταξη στον χάρτη των εμπορευματικών μεταφορών του Λεκανοπεδίου, πάντα μακριά από την επιρροή της Cosco στο Πειραιά. «Κουμπώνει» με τη δρομολογημένη στον Ασπρόπυργο επένδυση στις παλιές εγκαταστάσεις της Χαλυβουργίας Ελλάδος από το αμερικανικό ιδιωτικό επενδυτικό κεφάλαιο HIG Capital, μέσω της Streem Global, με στόχο έναν εμπορευματικό κόμβο που θα συνδυάζει τις οδικές, τις σιδηροδρομικές και τις πλωτές μεταφορές, με μπάτζετ της τάξης των 300 εκατ.
Κοιτάζοντας κανείς τη μεγάλη εικόνα -δηλαδή την παραπάνω κίνηση, την παρουσία της ONEX στα Ναυπηγεία Ελευσίνας την οποία στηρίζει η αμερικανική DFC, καθώς και την επικείμενη παραχώρηση τμήματος του λιμένος Ελευσίνας- είναι σαφές ότι επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα ενιαίο και ισχυρό μέτωπο δυτικών συμφερόντων στην περιοχή.
Το στοίχημα του Κάθετου Διαδρόμου
Το άλλο μεγάλο προφανώς στοίχημα είναι αυτό του Κάθετου Διαδρόμου και κυρίως η προσπάθεια της Ελλάδας να συμβάλει στο στόχο των ΗΠΑ να αυξήσουν το ενεργειακό τους αποτύπωμα στην Ευρώπη ώστε να καταστεί δυνατή η διακοπή των ρωσικών ροών. Η παρέμβαση Τραμπ κατά την υποδοχή του νέου Έλληνα πρέσβη και η αναφορά του στον Κάθετο Διάδρομο προδιαθέτουν για το κλίμα στην κρίσιμη συνάντηση της Τρίτης στην Ουάσιγκτον, αλλά εμπεριέχει και πίεση προς όλα τα μέρη ώστε να υπάρξει αποτέλεσμα.
Σίγουρα μια ανακοίνωση για νέες μακροχρόνιες συμφωνίες LNG μεταξύ Αμερικανών προμηθευτών και εταιρειών-πελατών από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη θα είναι μια πολύ καλή είδηση. Το διακύβευμα ωστόσο είναι να προκύψει από τη συνάντηση ένα roadmap για τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο ρυθμιστικό πλαίσιο. Ένας οδικός χάρτης ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να λειτουργήσει πράγματι ως μια «λεωφόρος ταχείας κυκλοφορίας» αμερικανικού LNG από το Αιγαίο προς την Ουκρανία, αντί για ένα άθροισμα πολλών και διαφορετικών υποδομών, καθεμιάς με άλλες ταρίφες και διαφορετικό φορολογικό και ρυθμιστικό καθεστώς.
Διότι για να γίνουν deals, όπως, πχ, για ένα δεύτερο πλωτό τέρμιναλ (FSRU) στο Αιγαίο, απαιτούνται κεφάλαια και αυτοί που θα βάλουν τα χρήματα, δηλαδή οι τράπεζες, πρέπει να δουν πάνω στο τραπέζι όχι μόνο σημαντικά σε αριθμό και μεγάλα σε διάρκεια συμβόλαια LNG με «κλειδωμένους» πελάτες, αλλά και έναν Κάθετο Διάδρομο που να έχει λύσει τις πολλές «παιδικές του ασθένειες».
Υπό αυτή την έννοια το γεγονός ότι μέχρι λίγες μέρες πριν από το ραντεβού στον Λευκό Οίκο, η Κομισιόν συνέχιζε να ακούει απόψεις και να συλλέγει σχόλια από τους εμπλεκόμενους μάλλον δείχνει ότι απέχουμε ακόμη από τον στόχο. Το έδειξε η «περιοδεία» στις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου -με πρώτη στάση την Αθήνα- του απεσταλμένου των Βρυξελλών Κλάους Ντίτερ Μπόρχαρντ. Η στάση τους για το project παραμένει, απ’ ό,τι φαίνεται, αμφίσημη, καθώς από τη μία το έχουν εντάξει στις Ενεργειακές Λεωφόρους Προτεραιότητας της ΕΕ, από την άλλη όμως επιμένουν ότι τα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο είναι ασύμβατα με το κοινοτικό πλαίσιο.
Και τα παραπάνω δεν είναι τα μοναδικά αγκάθια. Το εγχείρημα αντιμετωπίζει έναν όλο και πιο οξύ ανταγωνισμό, όπως δείχνει η νέα «σφήνα» της Πολωνίας με την ταχύτατη έκδοση την περασμένη εβδομάδα των αδειών για την κατασκευή δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου, μήκους 280 χλμ. Ο στόχος είναι να αυξηθεί ηtransit μεταφορά ποσοτήτων από το εθνικό σύστημα της χώρας προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία – δηλαδή την απόληξη του Κάθετου Διάδρομου. Και όλα αυτά όταν οι ταρίφες για να «ταξιδέψει» το αμερικανικό αέριο μέσω Πολωνίας προς το Κίεβο ανέρχονται σε€4,4/MWh έναντι των €7/MWh από Ελλάδα μέσω της Ρεβυθούσας.
Τούτων δοθέντων, είναι προφανές γιατί είναι κρίσιμη η συνάντηση της Τρίτης και πόσο σημαντικό είναι να προκύψει ένα θετικό αποτέλεσμα που θα ξεκλειδώσει σε επιχειρηματικό-επενδυτικό επίπεδο τη δυναμική που έχει αποκτήσει ο Κάθετος Διάδρομος.
Τα AI gigafactories και ο ρόλος της Ελλάδας
Ο τρίτος τομέας δυνητικής ελληνοαμερικανικής συνεργασίας είναι το πάντρεμα της ενέργειας με το ΑΙ με όχημα τη ΔΕΗ.Εύλογο το αμερικανικό ενδιαφέρον όταν η ΝΑ Ευρώπη στερείται τέτοιων υποδομών και ο ελληνικός όμιλος έχει στη διάθεσή του τις τεράστιες πρώην λιγνιτικές εκτάσεις στη Δ.Μακεδονία και σε αυτές κτίζει μεγάλα φωτοβολταϊκά, που παράγουν την άφθονη και φθηνή πράσινη ενέργεια, την οποία «καταβροχθίζουν» τα data centers σε τεράστιες ποσότητες. Το καινούργιο στοιχείο που προκύπτει από τις επαφές Μητσοτάκη – Κράτσιος στο Νέο Δελχί είναι ότι η μεγάλη επένδυση στο mega data center που σχεδιάζει η ΔΕΗ στην Κοζάνη, ύψους 2,3 δισ. ευρώ, μπαίνει πλέον στο τραπέζι των επαφών με την αμερικανική πλευρά, όχι μόνο σε επιχειρηματικό αλλά και σε πολιτικό επίπεδο.
Έχει πάει δηλαδή ένα βήμα πιο μπροστά από το αρχικό επίπεδο των απλών επιχειρηματικών επαφών με Αμερικανούς (καθώς επίσης Σαουδάραβες και Ευρωπαίους) hyperscalers. Οι συζητήσεις με την αμερικανική πλευρά προχωρούν ταυτόχρονα και σε κυβερνητικό επίπεδο με στελέχη από τον στενό κύκλο του Αμερικανού προέδρου.
Και το μομέντουμ είναι ιδανικό. Τόσο γιατί οι μεγάλοι Αμερικανοί παίκτες Meta, Amazon, Microsoft, Google, OpenAI, Oracle «σκανάρουν» την ευρωπαϊκή αγορά για επενδυτικές ευκαιρίες σε AI data centers, όσο και γιατί ο συνδυασμός ενέργειας και τεχνολογίας αποτελούν πλέον αχώριστους πυλώνες της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και ασφάλειας. Καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι όλα τα μεγάλα utilities στον κόσμο μετατρέπονται σε power tech companies.
