Μπορεί να είναι νωρίς για « δημοσκοπικά» εκλογικά συμπεράσματα, αφού δεν έχει αναγγελθεί και τυπικά το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα , το οποίο πλέον από την επόμενη Τρίτη θα προσμετράτε στις νέες σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης, αλλά η μέχρι τώρα δημοσκοπική εικόνα δεν μπορεί να προκαλεί ενθουσιασμό στον ίδιο και στους υποψήφιους ψηφοφόρους του. Χωρίς βέβαια να απογοητεύει.

Δεν προκάλεσε εξάλλου ενθουσιασμό και το περιώνυμο Μανιφέστο, που δόθηκε προ ημερών στη δημοσιότητα και το οποίο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «εκλογική απόχη», εν όψει των επόμενων εκλογών. Κι αυτό γιατί είναι προφανές ότι η τριαδική συστράτευση (Ριζοσπαστική Αριστερά, Σοσιαλδημοκρατία και Πολιτική Οικολογία) με ιδεολογικές αναδρομές και τα τοιαύτα, που  αναφέρεται στο Μανιφέστο, έχει μοναδικό ευδιάκριτο στόχο την προσέλκυση ψηφοφόρων από τους συγκεκριμένους χώρους. Δηλαδή, από τον εν διαλύσει ΣΥΡΙΖΑ, την Οικολογία Κόκκαλη και φυσικά από το ΠΑΣΟΚ. Θεμιτός στόχος, αλλά πόσο ενδιαφέρουν στην σημερινή εποχή τους ψηφοφόρους τα όσα αόριστα, θεωρητικά, σχοινοτενή και χωρίς προτάσεις, θέσεις και κυβερνητικά προγράμματα ,αναφέρονται στο Μανιφέστο- Τσίπρα; Υποτίθεται ότι ο πρώην πρωθυπουργός, ετοιμάζοντας τόσον καιρό το κόμμα του,μαζί με τους σοφούς που πήρε στο Ινστιτούτο, ετοίμαζε μίασύγχρονη προγραμματική πρόταση. Έτσι μας έλεγαν και προετοίμαζαν την κοινή γνώμη  στενοί του συνεργάτες. Αντ αυτής μας προέκυψε η «διακήρυξη Τσίπρα», κατά τα…πρότυπα της Διακήρυξης της 3ης του Σεπτέμβρη» του Ανδρέα Παπανδρέου.  Ένα κείμενο 7500 λέξεων (του Ανδρέα ήταν πιο σφιχτό, μόλις 2419 λέξεις), με αναφορές (οι πιο πολλές αόριστες) σε Παιδεία, Υγεία, Δικαιοσύνη, Οικονομία.

Η κριτική προς την κυβέρνηση περισσεύει, ενώ το κείμενο δεν περιέχει ούτε μία λέξη για την άμυνα, την εξωτερική πολιτική και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Βέβαια τα Μανιφέστα γενικώς συνιστούν θεωρητικές κατασκευές ιδεολογικού χαρακτήρα και διακηρύξεις και όχι ανάπτυξη προτάσεων και θέσεων εξουσιαστικής χρήσεως, αλλά στην συγκεκριμένη χρονική περίοδο (ουσιαστικά προεκλογική) και από έναν εν πρώην πρωθυπουργό και δυνάμει δημιουργό νέου κόμματος θα περίμενε κανείς να …διακηρύξει πολύ περισσότερα και συγκεκριμένα

Λίγα λόγια επίσης αναφέρονται στο Μνημόνιο για την Ευρώπη, όπου αναμασώνται διάφορα τετριμμένα περί «προοδευτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής», αλλά ούτε λέξη στο κατά πόσο π.χ. η πολιτική Πούτιν και η εισβολή στην Ουκρανία αποτελούν απειλή για την Ευρώπη. Για τις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης γίνεται μια έμμεση αναφορά  στην προσπάθεια για «απογαλακτισμό από τις ΗΠΑ στο ζήτημα της ασφάλειας και της άμυνας».

Το κείμενο κινείται έντονα σε επίπεδο αρχών: κοινωνική δικαιοσύνη, ενίσχυση δημόσιας παιδείας και υγείας, θεσμική αναβάθμιση της δικαιοσύνης, πράσινη μετάβαση, ειρήνη και διεθνής συνεργασία. Αυτά δεν είναι αμελητέα και δεν μπορεί να πει κανείς ότι γενικώς δεν συμφωνεί. Το θέμα, όμως, είναι ότι σε μεγάλο βαθμό όλα παραμένουν αφηρημένα.

Η διακήρυξη αποφεύγει να εισέλθει σε δύσκολες, συγκεκριμένες επιλογές πολιτικής. Δεν απαντά με σαφήνεια σε ερωτήματα όπως:

  • Πώς χρηματοδοτείται ένα διευρυμένο κοινωνικό κράτος;
  • Ποιες μεταρρυθμίσεις απαιτούνται στη δικαιοσύνη πέρα από γενικές αναφορές;
  • Ποια είναι η θέση για τη σύγκρουση κράτους–αγοράς σε κρίσιμους τομείς;

Ακόμη πιο εμφανές είναι το κενό και η απουσία ουσιαστικής αναφοράς σε ζητήματα γεωπολιτικής και άμυνας. Καμία ουσιαστική αναφορά στην εθνική άμυνα. Καμία σαφής θέση για τα εξοπλιστικά προγράμματα .Σε μια εποχή όπου η γεωπολιτική έχει επιστρέψει βίαια στο προσκήνιο, η διακήρυξη μοιάζει να γράφτηκε σε έναν παράλληλο κόσμο. Σε μια περίοδο όπου οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν έχουν αναδιατάξει το διεθνές σύστημα, η έλλειψη σαφούς τοποθέτησης δημιουργεί την εντύπωση είτε συνειδητής αποφυγής είτε αμηχανίας. Για ένα κείμενο που θέλει να λειτουργήσει ως βάση διακυβέρνησης, αυτό είναι σοβαρό έλλειμμα. Δεν είναι απλώς παράλειψη. Είναι πολιτική επιλογή. Και αποκαλύπτει το βασικό πρόβλημα του κειμένου: την αποφυγή της σύγκρουσης με την πραγματικότητα. Διότι πολιτική χωρίς ιεράρχηση, χωρίς διλήμματα και χωρίς κόστος δεν είναι πολιτική· είναι αφήγηση.

Τελικά, η «διακήρυξη Τσίπρα» δεν είναι ούτε ριζοσπαστική ούτε ρεαλιστική. Είναι ένα κείμενο που θέλει να χωρέσει τα πάντα και που τελικά δεν πείθει για τίποτα συγκεκριμένο.

Κάποιοι επισήμαναν πως με την διακήρυξη αυτή ο πρώην πρωθυπουργός και οι συνεργάτες του-συντάκτες του κειμένου– στοχεύουν και σε έναν κάποιο αποπροσανατολισμό. Στο να αφήσουν οι πολίτες στο περιθώριο, να ξεχάσουν και η δυνατόν να σβήσουν από τη μνήμη τους τη διακυβέρνηση της χώρας από τους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και να κοιτάξουν το «νέο που έρχεται», όπως αυτό διαφαίνεται, κατά πως λένε, στο κείμενο των 7500 λέξεων.

Ναι, μπορεί να είναι ένα πολιτικό κείμενο, που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ιδεολογική επανεκκίνηση για τον χώρο της ευρύτερης κεντροαριστεράς, όπως κάποιοι σημείωσαν, ωστόσο, δεν απέχει και από τον χαρακτηρισμό και μόνο της «εκλογικής απόχης» που κάποιοι άλλοι απέδωσαν στο Μανιφέστο. (Υπό την έννοια ότι ο πρώην πρωθυπουργός απλώνει δίχτυα σε χώρους που θα αποφέρουν τη…δεύτερη θέση). Σίγουρα πάντως η γενικόλογη σύνθεση της «διακήρυξη Τσίπρα», το Μνημόνιο της «Αριστεράς της νέας εποχής», όπως το παρουσιάζουν οι συντάκτες του, δεν μας αποφέρει κάτι το νέο.