Χωρίς τέλος η σμηνοσειρά, 26 δονήσεις μετά τα προχθεσινά 4,9R – Παπαζάχος στην «P»: «Δεν μπορεί να αποκλειστεί ισχυρότερος σεισμός, ακόμη και χωρίς προειδοποίηση».
Ένα σκηνικό διαρκούς ανησυχίας έχει στηθεί στο Άγιον Όρος μετά τον σεισμό των 4,9 Ρίχτερ το βράδυ της Τετάρτης, με τη γη να μη σταματά να τρέμει και τους ειδικούς να αφήνουν ανοιχτό ακόμη και το πιο δυσμενές σενάριο. Οι συνεχείς δονήσεις, που ήδη ξεπερνούν τις 26, δεν εκτονώνουν την κατάσταση, αλλά αντιθέτως εντείνουν την αγωνία για το τι μπορεί να ακολουθήσει.
Η περιοχή, όπως σημειώνει η Ιωάννα Ντάνη στην «Political, βρίσκεται ουσιαστικά πάνω σε μια «ζωντανή» σεισμική ακολουθία, η οποία όχι μόνο δεν δείχνει σημάδια εκτόνωσης, αλλά χαρακτηρίζεται από επιστήμονες ως μια από τις πιο παρατεταμένες και απρόβλεπτες των τελευταίων ετών.
Ο σεισμός των 4,9 Ρίχτερ, με επίκεντρο από 8 έως 11 χιλιόμετρα βορειοδυτικά των Καρυών και με εστιακό βάθος περίπου 10,6 χιλιομέτρων, έγινε αισθητός σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα, ακόμη και σε Θεσσαλονίκη και Σποράδες. Ωστόσο, το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία δεν είναι η ίδια η δόνηση, αλλά το γεγονός ότι δεν πρόκειται για έναν «κλασικό» κύριο σεισμό με μετασεισμούς.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Σεισμολογίας, Κώστα Παπαζάχο, όπως τόνισε στην «Political», η περιοχή βιώνει μια σμηνοσειρά, δηλαδή μια ομάδα σεισμών με παρόμοια μεγέθη που εκδηλώνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να υπάρχει ένας σαφώς ισχυρότερος που να λειτουργεί ως κύριος.
«Δεν υπάρχει κύριος σεισμός. Μιλάμε για μια ομάδα σεισμών με παρόμοια μεγέθη που συμβαίνει εδώ και ενάμιση χρόνο», εξηγεί χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα φαινόμενο που δυσκολεύει σημαντικά τις προβλέψεις.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο ωστόσο είναι ότι τέτοιες ακολουθίες δεν έχουν σαφή εξέλιξη. Μπορεί να σβήσουν σταδιακά, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις -όπως επισημαίνει- έχουν διαρκέσει ακόμη και τρία χρόνια.
Έδαφος που «δουλεύει» κάτω από ευάλωτα κτίρια
Η φράση που προκαλεί έντονο προβληματισμό έρχεται από τον ίδιο τον καθηγητή: «Δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει την πιθανότητα να γίνει και ένας σεισμός 6 Ρίχτερ αύριο, χωρίς καμία άλλη προειδοποίηση». Η επισήμανση αυτή δεν είναι τυχαία. Το Άγιον Όρος αποτελεί μια περιοχή με ελλιπή σεισμολογικά δεδομένα.
Όπως εξηγεί ο κ. Παπαζάχος, δεν υπάρχουν επαρκείς ιστορικές καταγραφές, ούτε πλήρης χαρτογράφηση των ρηγμάτων.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιστήμονες κινούνται σε ένα θολό τοπίο, χωρίς τη δυνατότητα να εκτιμήσουν με ακρίβεια το μέγιστο δυναμικό της περιοχής. Το ρήγμα που φαίνεται να ενεργοποιείται είναι γνωστό, αλλά όχι επαρκώς μελετημένο. Και αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει την επιστημονική επιφύλαξη σε πραγματικό φόβο.
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στο Άγιον Όρος επιβαρύνεται από τη φύση των κτιρίων. Πρόκειται για ιστορικά και μνημειακά συγκροτήματα, τα οποία δεν έχουν κατασκευαστεί με σύγχρονες αντισεισμικές προδιαγραφές.
Ήδη ο σεισμός των 4,9 Ρίχτερ προκάλεσε ρωγμές σε παλιά κτίρια στις Καρυές, ενώ στον Ναό του Αντιπροσωπείου της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου αποκολλήθηκε τμήμα πολυελαίου, την ώρα που τελούνταν η Ακολουθία του Μεγάλου Κανόνα. Μοναχοί και προσκυνητές βγήκαν έντρομοι στον προαύλιο χώρο.
Καταγραφές από κάμερες ασφαλείας δείχνουν κτίρια να ταλαντώνονται έντονα, ενώ μαρτυρίες κάνουν λόγο για βουητό και δονήσεις που διήρκεσαν αρκετά δευτερόλεπτα. Οι ζημιές μέχρι στιγμής χαρακτηρίζονται περιορισμένες, ωστόσο το πρόβλημα είναι διαρκές: κάθε νέα δόνηση, ακόμη και μικρότερη, μπορεί να επιβαρύνει ήδη καταπονημένες κατασκευές.
Παρατεταμένη κρίση χωρίς σαφές τέλος
Το πιο δυσοίωνο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι δεν υπάρχει σαφής ορίζοντας λήξης του φαινομένου. Η συγκεκριμένη σμηνοσειρά έχει ήδη διάρκεια άνω του ενός έτους, κάτι που -όπως επισημαίνει ο κ. Παπαζάχος- την κατατάσσει στις πιο δυσμενείς περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί στον ελληνικό χώρο.
Σε αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως στα Ψαχνά Ευβοίας ή στο Λουτράκι, η σεισμική δραστηριότητα κράτησε για μεγάλο χρονικό διάστημα, δημιουργώντας διαρκή πίεση σε υποδομές και κατοίκους. Στο Άγιον Όρος όμως η ιδιαιτερότητα της περιοχής -με τα μνημειακά κτίρια και την περιορισμένη δυνατότητα παρεμβάσεων- καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο εύθραυστη. Η επιστημονική σύσταση είναι σαφής: αποφυγή χρήσης επικίνδυνων ή φθαρμένων κτιρίων και άμεσος σχεδιασμός διαχείρισης της κρίσης. Γιατί όπως όλα δείχνουν, η γη δεν έχει πει ακόμη την τελευταία της λέξη.
