Η εικόνα που επιχείρησαν να παρουσιάσουν Τραμπ και Ερντογάν μετά τη συνάντησή τους στην Άγκυρα μπορεί να δημιούργησε νέα σενάρια για το μέλλον της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, όμως πίσω από τους τίτλους και τις πολιτικές δηλώσεις, όπως γράφει ο Βασίλης Σκουλαράκος στην εφημερίδα «Political», κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα. Η Άγκυρα εξακολουθεί να αναζητά μια πολιτική υπόσχεση, ενώ η Ελλάδα υλοποιεί ήδη, βήμα προς βήμα, το δικό της πρόγραμμα ένταξης στην εποχή των μαχητικών πέμπτης γενιάς.
Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι θα «εξετάσει» το τουρκικό αίτημα δεν αλλάζουν το γεγονός ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 προσκρούει σε σοβαρά πολιτικά, νομικά και τεχνικά εμπόδια. Η αγορά και η διατήρηση των ρωσικών S-400 εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό λόγο αποπομπής της Άγκυρας από το πρόγραμμα, ενώ οποιαδήποτε ανατροπή της σημερινής κατάστασης απαιτεί αποφάσεις που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο.
Την ίδια στιγμή, στην Αθήνα δεν δείχνουν διάθεση να παρακολουθήσουν το νέο αμερικανοτουρκικό παζάρι με αγωνία. Κυβερνητικές και στρατιωτικές πηγές επισημαίνουν ότι η ελληνική απάντηση βρίσκεται στην αυστηρή τήρηση του εξοπλιστικού σχεδιασμού που ήδη εξελίσσεται, με τη HAF να προετοιμάζει ήδη τους ανθρώπους, τις βάσεις και τις δυνατότητες που θα της επιτρέψουν να εντάξει τα F-35 στην Πολεμική Αεροπορία.
Προετοιμάζονται για ΗΠΑ οι Έλληνες ιπτάμενοι και τεχνικοί
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της Πολεμικής Αεροπορίας, μέσα στο 2027 οι πρώτοι Έλληνες ιπτάμενοι θα αναχωρήσουν για τις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να ξεκινήσουν την εκπαίδευσή τους στα F-35. Η πρώτη στάση θα είναι η αεροπορική βάση Luke στην Αριζόνα, όπου θα πραγματοποιηθεί το μεγαλύτερο μέρος της εκπαίδευσης των χειριστών. Παράλληλα, οι μηχανικοί και οι τεχνικοί της Πολεμικής Αεροπορίας θα μεταβούν στη βάση Eglin της Φλόριντα, ώστε να αποκτήσουν εξειδίκευση στη συντήρηση των πιο προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών του δυτικού κόσμου.
Πρόκειται για προσωπικό που έχει ήδη επιλεγεί έπειτα από πολύμηνη αξιολόγηση, με βασικά κριτήρια την επιχειρησιακή εμπειρία, τις επιδόσεις και τη δυνατότητα να αποτελέσει τον πυρήνα της νέας γενιάς των Ελλήνων χειριστών stealth αεροσκαφών.
Η 117 Πτέρυγα Μάχης σε νέα εποχή
Την ίδια ώρα, στην 117 Πτέρυγα Μάχης οι εργασίες προχωρούν με εντατικούς ρυθμούς. Με το αμερικανικό stealth μαχητικό να λειτουργεί ως κόμβος δεδομένων, απαιτούνται ειδικές εγκαταστάσεις ασφαλείας, διαφορετική φιλοσοφία συντήρησης και εξελιγμένα πληροφοριακά συστήματα. Για τον λόγο αυτό, η Ανδραβίδα μετατρέπεται σταδιακά σε μία από τις πλέον σύγχρονες αεροπορικές βάσεις της Ευρώπης, ώστε να είναι απολύτως έτοιμη όταν φτάσουν τα πρώτα ελληνικά F-35.
Το σχέδιο προβλέπει ριζικές αλλαγές σε κτιριακές εγκαταστάσεις, shelters, αποθηκευτικούς χώρους και επιχειρησιακές υποδομές. Θα κατασκευαστεί νέος κύριος διάδρομος προσγείωσης – απογείωσης, θα ενισχυθεί η περίμετρος ασφαλείας με προηγμένα συστήματα παρακολούθησης και επιτήρησης, ενώ θα ανακαινιστούν πλήρως ο πύργος ελέγχου και λοιπές κρίσιμες εγκαταστάσεις. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται και στον τομέα της κυβερνοασφάλειας και των επικοινωνιών. Η βάση θα εξοπλιστεί με σύγχρονα ψηφιακά και δορυφορικά συστήματα επικοινωνίας, που θα διασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα με νατοϊκές μονάδες και θα ενισχύουν τις δυνατότητες διασύνδεσης του F-35 σε real-time δεδομένα μάχης.
Η φάση κατασκευών ξεκίνησε εντός του 2026, με στόχο την ολοκλήρωσή της το αργότερο έως τα τέλη του 2027, με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας να έχει θέσει αυστηρά χρονοδιαγράμματα και δείκτες απόδοσης ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη εξέλιξη του έργου, χωρίς καθυστερήσεις και τεχνικές παρεκκλίσεις. Τα πρώτα αεροσκάφη F-35 προβλέπεται να παραληφθούν από την Πολεμική Αεροπορία στις αρχές του 2028, ωστόσο θα παραμείνουν για ένα διάστημα στις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι να ολοκληρωθεί πλήρως η εκπαίδευση των Ελλήνων ιπταμένων και τεχνικών. Στη συνέχεια, πιθανότατα στις αρχές του 2029, θα τροχοδρομήσουν στην νέα τους «φωλιά».
Η Άγκυρα βλέπει… την πλάτη της Αθήνας
Το σημαντικότερο στοιχείο όμως δεν είναι μόνο οι ημερομηνίες. Ακόμη κι αν η Τουρκία καταφέρει να ξεπεράσει όλα τα πολιτικά και θεσμικά εμπόδια στις Ηνωμένες Πολιτείες, δύσκολα θα μπορέσει να βρεθεί μπροστά από χώρες που ήδη περιμένουν στην ουρά παραγωγής.
Στρατιωτικές εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι, στην καλύτερη περίπτωση για την Άγκυρα, τα πρώτα τουρκικά F-35 δεν θα μπορούσαν να παραδοθούν πριν από το 2033. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι όταν τα πρώτα τουρκικά stealth μαχητικά θα εντάσσονται στην Τουρκική Πολεμική Αεροπορία, οι Έλληνες ιπτάμενοι θα έχουν ήδη συμπληρώσει αρκετά χρόνια επιχειρησιακής εμπειρίας στα F-35. Θα γνωρίζουν σε βάθος τις δυνατότητες και τις ιδιαιτερότητες της πλατφόρμας, θα έχουν αναπτύξει τακτικές αξιοποίησής της και θα επιχειρούν σε ένα πλήρως δικτυοκεντρικό περιβάλλον μάχης, όπου τα F-35, τα Rafale και τα F-16 Viper θα λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα.
Τα F-35 θα συλλέγουν, θα επεξεργάζονται και θα διαμοιράζουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, λειτουργώντας ως πολλαπλασιαστής ισχύος για ολόκληρη την Πολεμική Αεροπορία. Τα Rafale, με τους πυραύλους Meteor, θα αναλαμβάνουν αποστολές αεροπορικής υπεροχής σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ τα F-16 Viper θα αξιοποιούν την προηγμένη σουίτα αισθητήρων και όπλων τους σε ένα κοινό επιχειρησιακό δίκτυο. Γι’ αυτό και στην Αθήνα αντιμετωπίζουν με ψυχραιμία τις τουρκικές προσδοκίες. Διότι όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να διαπραγματεύεται την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, η Ελλάδα προετοιμάζει ήδη τους ανθρώπους, τις βάσεις και τις υποδομές που θα της επιτρέψουν να επιχειρεί με τα stealth μαχητικά πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα τουρκικά αεροσκάφη.
Μήνυμα Δένδια
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έκανε την πρώτη τοποθέτησή του μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, σημειώνοντας σε παρέμβαση που έκανε στο Συνέδριο του «Economist» ότι δεν προέκυψαν σημαντικές διαφωνίες ανάμεσα στον Αμερικανό Πρόεδρο και τους Ευρωπαίους. Υπογράμμισε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ «επανέλαβε την ανάγκη για αύξηση των δαπανών και ισότιμη κατανομή των βαρών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ», ενώ για την Ελλάδα ανέφερε ότι «δαπανά σταθερά άνω του ορίου που έχει τεθεί εντός ΝΑΤΟ».
Αναφορικά με την πιθανότητα επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35 τόνισε ότι «η Ελλάδα δεν είναι χαρούμενη να πάρει η Τουρκία F-35, η Ελλάδα δεν είναι χαρούμενη η Τουρκία να πάρει κινητήρες για μαχητικά νέας γενιάς» και πρόσθεσε ότι «η γενική προσέγγισή μας είναι ότι δεν θα κρίνουμε εμείς τι κάνουν οι ΗΠΑ ή σε ποιον κάνουν πωλήσεις. Αυτό είναι δουλειά της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Έχουμε όμως μια ερώτηση: Είναι προς το πραγματικό συμφέρον των ΗΠΑ; Ναι ή όχι; Αυτό πρέπει να το απαντήσουν ο λαός και η κυβέρνηση των ΗΠΑ», εξηγώντας ότι είναι βέβαιο ότι για την κυβέρνηση των ΗΠΑ η συνοχή του ΝΑΤΟ και η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο «είναι πολύ σημαντικέ».
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έκλεισε την αναφορά του στο θέμα των F-35 με το σχόλιο: «Είναι σίγουρο ότι για την κυβέρνηση των ΗΠΑ το ΝΑΤΟ και ειδικά η σταθερότητα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο είναι κρίσιμη. Το να δώσεις ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα σε μια χώρα στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς την κάλυψη ότι αυτό το πρόγραμμα δεν θα χρησιμοποιηθεί εναντίον ενός άλλου κράτους μέλους είναι υπέρ ή κατά των συμφερόντων των ΗΠΑ;».
«Στόχος η προάσπιση της κυριαρχίας μας»
Στη συνέχεια ο υπουργός Εθνικής Άμυνας εξήγησε ότι στόχος της Ελλάδας είναι η προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και σε αυτή την κατεύθυνση προχωρά εδώ και περίπου δύο χρόνια ο εκσυγχρονισμός των Ενόπλων Δυνάμεων με την «Ατζέντα 2030». Και ξεκαθάρισε ότι βασική ιδέα είναι ο ολικός εκσυγχρονισμός και όχι απλά η δαπάνη χρημάτων σε μεγάλες πλατφόρμες, όπως συνέβαινε κατά το παρελθόν.
«Προσπαθούμε να παράγουμε καινοτόμες λύσεις με διττούς σκοπούς», σημείωσε και ανέλυσε ότι είναι απαραίτητο μέσω των επενδύσεων στην άμυνα να αποκομίζει οφέλη η ελληνική κοινωνία. «Με ευφυή και αποδοτικό τρόπο οφείλουμε να δημιουργήσουμε ένα οικοσύστημα στην άμυνα με διττές λύσεις».
