Σχέδιο για δραστική αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο εξετάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την επιβάρυνση να φτάνει έως και 3 ευρώ ανά πακέτο.
Το θέμα συζητήθηκε στο πρόσφατο Ecofin, όπου ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για έκρηξη του λαθρεμπορίου και ζήτησε μεταβατικές περιόδους εφαρμογής.
Σχέδιο ανατροπής στη φορολογία καπνού
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, από περίπου 90 ευρώ σήμερα — δηλαδή αύξηση σχεδόν 139%. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ένα πακέτο 20 τσιγάρων, το οποίο σήμερα στην Ελλάδα κοστίζει περίπου 4,60 ευρώ, με φόρους γύρω στα 3,74 ευρώ, θα μπορούσε να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 7 ευρώ, εφόσον οι εταιρείες δεν απορροφήσουν μέρος της αύξησης. Για έναν τακτικό καπνιστή που καταναλώνει ένα πακέτο ημερησίως, το μηνιαίο κόστος θα ανέβει από τα 140 ευρώ σε περίπου 210 ευρώ, δηλαδή επιβάρυνση 70 ευρώ το μήνα ή πάνω από 800 ευρώ τον χρόνο.
Το μήνυμα της Αθήνας στο Ecofin
Η ελληνική πλευρά έθεσε σαφή προειδοποίηση στο τραπέζι των υπουργών Οικονομικών της Ε.Ε. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι, ναι μεν η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί κοινό στόχο, ωστόσο υπέρμετρες αυξήσεις φόρων οδηγούν σε έκρηξη του παράνομου εμπορίου και σε απώλεια δημοσίων εσόδων. Ο υπουργός επεσήμανε ότι η ελληνική αγορά έχει βιώσει παρόμοια φαινόμενα στο παρελθόν και ζήτησε σταδιακή εφαρμογή με μεταβατικές περιόδους, ώστε να υπάρξει ομαλή προσαρμογή χωρίς να προκληθούν αναταράξεις. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι απότομες αυξήσεις τιμών τόσο στα παραδοσιακά καπνικά προϊόντα όσο και στα νέα, «καινοτόμα», μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την ανταγωνιστικότητα, τις επενδύσεις και τις εξαγωγές.
Συμμαχίες του Νότου και ενστάσεις
Η Ελλάδα φαίνεται να βρίσκει συμμάχους σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Ιταλία και η Ρουμανία, που επίσης διατηρούν μεγάλες εγχώριες αγορές καπνού και αντιμετωπίζουν κινδύνους από την παραοικονομία. Παράλληλα, υπάρχουν ενστάσεις για τον ευρύτερο σχεδιασμό των Βρυξελλών, καθώς η Κομισιόν επιδιώκει οι ειδικοί φόροι καπνού να αποτελέσουν ευρωπαϊκό ίδιο πόρο, κάτι που περιορίζει την ευχέρεια των κρατών–μελών να διαμορφώνουν τη φορολογική τους πολιτική.
Κίνδυνοι και επόμενα βήματα
Η πρόταση δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και απαιτεί ομοφωνία για να προχωρήσει. Χώρες που θεωρούν ότι οι αλλαγές θα πλήξουν την κοινωνική και οικονομική ισορροπία ενδέχεται να θέσουν βέτο ή να απαιτήσουν ειδικές εξαιρέσεις.
Οι βασικοί κίνδυνοι που επισημαίνονται είναι:
• έκρηξη λαθρεμπορίου,
• μεγάλη επιβάρυνση των νοικοκυριών,
• πιθανές απώλειες εσόδων,
• διαταραχή της αγοράς και των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο.
Η έκβαση των συζητήσεων τους επόμενους μήνες θα κρίνει τον ρυθμό και τον τρόπο εφαρμογής του νέου «ευρω–φόρου».
Η Ευρώπη κινείται προς μια νέα εποχή αυστηρής φορολογίας καπνού, όμως η Ελλάδα επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η μετάβαση θα γίνει με ισορροπημένο τρόπο, χωρίς να πληγούν τα δημόσια έσοδα και η αγορά. Το μήνυμα Πιερρακάκη ήταν σαφές: «Όχι σε αιφνιδιασμούς – Ναι σε σταδιακές αλλαγές με ρεαλισμό».
