Η δυναμική του προβλήματος μας καλεί να επισπεύσουμε με πιο γενναία και αποφασιστικά βήματα
Δεν χρειαζόταν ίσως και πάλι η προ ημερών…υπενθύμιση από τον μεγιστάνα της τεχνολογίας Έλον Μάσκ του δημογραφικού προβλήματος, που παρουσιάζει η χώρα μας, για να συνειδητοποιήσουμε τις εκρηκτικές διαστάσεις, τις οποίες λαμβάνει πλέον αυτή η ζοφερή πραγματικότητα. Ο χαρακτηρισμός της όμως από τον δισεκατομμυριούχο Μάσκ (με ανάρτησή του την περασμένη εβδομάδα στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης) ως την «μεγαλύτερη απειλή» που αντιμετωπίζει η χώρα έχει τη σημασία της.
Για να αντιληφθούμε το μέγεθος του προβλήματος, που εξελίσσεται σιγά-σιγά σε βόμβα στα θεμέλια του Έθνους, ας δούμε επιγραμματικά πού βρισκόμαστε:
Μέχρι το 1971 η Ελλάδα ήταν μια χώρα που παρότι γεννούσε περισσότερα παιδιά εν τούτοις αυτοί που έφευγαν, ήταν περισσότεροι από αυτούς που έρχονταν. Από το 1972 έως το 1985 ο αριθμός αυτών που έφευγαν ήταν περίπου ίσος με τον αριθμό αυτών που έρχονταν. Μετά το 1985 και μέχρι το 2009 τα πράγματα άλλαξαν. Οι Έλληνες που έρχονταν στην Ελλάδα ήταν περισσότεροι από αυτούς που έφευγαν. Αλλά το 2010 μαζί με το μνημόνιο ήρθε και το κύμα της μεγάλης φυγής. Σχεδόν 500.000 νέοι εγκατέλειψαν τη χώρα.
Θα μπορούσαν να γυρίσουν πίσω; Με το σημερινό μέσο μισθό στην Ελλάδα και την γενικότερη κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας, μοιάζει δύσκολο, αν όχι αδύνατο. Εάν επιστρέψουν – όσοι επιστρέψουν – θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίλυση του δημογραφικού; Με τις σημερινές συνθήκες και αυτό μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο. Για να συμβάλει ένα νέο ζευγάρι στη λύση του δημογραφικού προβλήματος πρέπει να κάνει πάνω από δυο παιδιά. Πολύ απλά, οι δυο που κάποτε θα φύγουν από τη ζωή, θα πρέπει να αφήσουν πίσω τους περισσότερους.
Πόσο εύκολο είναι σήμερα αυτό στην Ελλάδα; Οι νέοι άνθρωποι που το ζουν ή το σχεδιάζουν ξέρουν ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο, γι αυτό πολλοί δεν το τολμούν. Μια νέα εργαζόμενη μητέρα που δεν έχει βοήθεια στο σπίτι και στέλνει το παιδί της στον παιδικό σταθμό ξέρει ότι για να πάει να το πάρει στη 1.30 το μεσημέρι, πρέπει πρακτικά ή να μην εργάζεται ή να έχει εξαιρετικά ανεκτικό εργοδότη. Χωρίς την γενίκευση του συστήματος- ολοήμερο παιδικό σταθμό, ολοήμερο νηπιαγωγείο ακόμη και δυνατότητα για ολοήμερο δημοτικό σχολείο, δεν βοηθάμε πραγματικά όσους θέλουν να κάνουν οικογένεια. Και για να λύσουμε το δημογραφικό μας πρόβλημα με τα σημερινά δεδομένα χρειάζεται σε κάθε οικογένεια να γεννιούνται τρία παιδιά. Αυτό σημαίνει ότι η οικονομική βοήθεια που σωστά ανακοίνωσε η κυβέρνηση για κάθε παιδί που γεννιέται – ως στήριξη αλλά και ως κίνητρο – θα πρέπει να είναι πολλαπλάσια μετά το τρίτο παιδί.
«Γηράσκουμε»
Η χώρα και η ήπειρος μας γηράσκουν και συρρικνώνονται συνεχώς δημογραφικά. Το 2040 η Ευρώπη θα αποτελεί μόλις το 4% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ η Ελλάδα βιώνει τις συνέπειες της μείωσης του πληθυσμού της, αλλά και του αυξανόμενου δείκτη εξάρτησης από ηλικιωμένους ανθρώπους.
Βιώνει, όμως, και τις συνέπειες του μεγάλου κύματος φυγής του διανοητικού της κεφαλαίου. Όλων αυτών των παραγωγικών και ζωτικών κυττάρων της κοινωνίας μας, των νέων ανθρώπων που επέλεξαν το εξωτερικό και τις προοπτικές του. Και που ακόμη και σήμερα διστάζουν να επιστρέψουν στη χώρα, παρά τη νοσταλγία και τη σύνδεση με τον τόπο τους.
Ίσως τώρα όμως να είναι η ώρα όμως για το μεγάλο μας στοίχημα. Να καταστήσουμε το braingain τη νέα κανονικότητα, με κίνητρα οικονομικά, κοινωνικά και κυρίως ορατά στην καθημερινότητα.
Το δημογραφικό δεν μπορεί να προσεγγιστεί ως μια στατιστική ανησυχία, αλλά ως μια πτυχή της κοινωνικής ζωής με καταστροφικές επιπτώσεις. Πρέπει να αποτελέσει εθνική προτεραιότητα, που θα υπηρετήσουν απαρέγκλιτα πολλές διαδοχικές κυβερνήσεις με συγκεκριμένη στρατηγική. Το κράτος έχει ένα πολύ σημαντικό ρόλο να παίξει: να αντιστρέψει αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα. Απαιτείται μία ολοκληρωμένη πολιτική προσέγγιση η οποία θα διευκολύνει τους νέους ανθρώπους να ξεκινήσουν την οικογένειά τους. Ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να μεμψιμοιρούμε. Χωρίς δεύτερες σκέψεις, πρέπει να δράσουμε και να διευρύνουμε το ατομικό και συλλογικό μας όραμα.
Η κυβέρνηση ορθά καταπιάστηκε με το θέμα, προχωρώντας στην κατάθεση ενός πλέγματος θετικών προτάσεων στην κατεύθυνση αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος. Ωστόσο, η δυναμική του προβλήματος μας καλεί να επισπεύσουμε με πιο γενναία και αποφασιστικά βήματα. Ειδικά στο πεδίο αυτό, οι δυνατότητες πολιτικής συναίνεσης είναι πολλαπλές καθώς αφορούν όλες και όλους και κυρίως το μέλλον αυτού του τόπου.
του Φώτη Σιούμπουρα
