Χωρίς να χρειαστεί να υποβάλουν καμία αίτηση, χωρίς ουρές, χωρίς πλατφόρμες και προθεσμίες, περίπου 900.000 νοικοκυριά είδαν ήδη στους λογαριασμούς τους την επιστροφή ενός ενοικίου.
Πρόκειται για την πρώτη εφαρμογή ενός μόνιμου πλέον μέτρου: κάθε χρόνο, αυτή την περίοδο, ένα μέρος του δημοσιονομικού πλεονάσματος θα επιστρέφει στοχευμένα στους ενοικιαστές, ως κοινωνικό μέρισμα κατοικίας. Η κυβέρνηση επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να στείλει διπλό μήνυμα: από τη μία ότι η πρόοδος της οικονομίας δεν μένει στα νούμερα, αλλά «επιστρέφει» στους πολίτες· από την άλλη ότι η πίεση στο κόστος στέγασης αναγνωρίζεται ως κεντρικό κοινωνικό ζήτημα που χρειάζεται μόνιμα εργαλεία και όχι μόνο έκτακτα επιδόματα.
Πώς λειτουργεί η επιστροφή ενοικίου
Η επιστροφή ενοικίου αφορά τόσο την κύρια κατοικία όσο και τη φοιτητική στέγη.
Το βασικό σχήμα είναι απλό:
• Για την κύρια κατοικία, η ενίσχυση φτάνει έως 800 ευρώ ετησίως, ποσό που προσαυξάνεται κατά 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.
• Για τη φοιτητική κατοικία, προβλέπεται αντίστοιχη ενίσχυση έως 800 ευρώ ανά φοιτητή.
Το ποσό που επιστρέφεται αντιστοιχεί στο ένα δωδέκατο (1/12) του συνολικού ετήσιου ενοικίου που καταβλήθηκε μέσα στο 2024. Αν υπήρξαν διαδοχικές μισθώσεις στο ίδιο έτος –αλλαγή σπιτιού, μετακόμιση κ.λπ.– η ενίσχυση υπολογίστηκε πάνω στο άθροισμα όλων των καταβληθέντων μισθωμάτων. Κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού είναι ότι η πίστωση έγινε αυτόματα, στη βάση των στοιχείων που ήδη διαθέτει η φορολογική διοίκηση, χωρίς νέα διαδικασία αιτήσεων για τη μεγάλη πλειονότητα των δικαιούχων. Έτσι, η επιστροφή ενοικίου λειτούργησε στην πράξη ως ένας «13ος μήνας» στέγης για εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες.
Ειδικές κατηγορίες και εκκρεμότητες
Το μέτρο καλύπτει και περιπτώσεις όπου το θεσμικό πλαίσιο είναι πιο σύνθετο.
Για τους μισθωτές που:
• νοικιάζουν από δημόσιους φορείς, οι οποίοι δεν υποχρεούνται να καταθέτουν ηλεκτρονικά μισθωτήρια, ή
• νοικιάζουν ακίνητα από ανήλικους ή άλλους εκμισθωτές που υποβάλλουν χειρόγραφα δηλώσεις μίσθωσης, δόθηκε η δυνατότητα να υποβάλουν, μέσω της εφαρμογής «Τα αιτήματά μου» στο myAADE, τα απαραίτητα δικαιολογητικά (μισθωτήριο, αποδείξεις καταβολής ενοικίων, βεβαιώσεις σπουδών).
Όσοι πρόλαβαν την προθεσμία της 20ής Οκτωβρίου 2025, εντάχθηκαν στον πρώτο γύρο πληρωμών. Για όσους βρίσκονται στις ίδιες ειδικές κατηγορίες αλλά δεν πρόλαβαν να καταθέσουν τα δικαιολογητικά, προβλέπεται δεύτερο κύμα πληρωμών. Η ενίσχυση θα καταβληθεί, υπό την προϋπόθεση ότι τα έγγραφα θα έχουν υποβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Έτσι, η επιστροφή ενοικίου αποκτά χαρακτήρα ανοικτής ζώνης για όλους όσοι έχουν πραγματική μίσθωση, αλλά για τεχνικούς λόγους δεν καλύπτονται από το τυπικό σύστημα δηλώσεων.
Από το πλεόνασμα στο κοινωνικό μέρισμα κατοικίας
Στο πολιτικό επίπεδο, η επιστροφή ενοικίου παρουσιάζεται ως κομβικό παράδειγμα της λογικής: «δημοσιονομικό πλεόνασμα = κοινωνικό μέρισμα». Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποδείξει ότι η δημοσιονομική πειθαρχία και η αναπτυξιακή πορεία δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μέσο για στοχευμένες ενισχύσεις προς εκείνους που πιέζονται περισσότερο. Η επιλογή της κατοικίας δεν είναι τυχαία. Τα τελευταία χρόνια, τα ενοίκια σε πολλές περιοχές έχουν εκτοξευθεί, η φοιτητική στέγη έχει γίνει πονοκέφαλος για χιλιάδες οικογένειες, ενώ η Αθήνα και άλλες μεγάλες πόλεις αντιμετωπίζουν πιέσεις από βραχυχρόνιες μισθώσεις και αυξημένη ζήτηση. Η επιστροφή ενοικίου έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά σε άλλα εργαλεία στεγαστικής πολιτικής, όπως τα προγράμματα για νέους, τα κίνητρα για ανακαινίσεις και η συζήτηση για κοινωνική κατοικία και κοινωνική αντιπαροχή.
Μόνιμος θεσμός με ετήσιο αποτύπωμα
Το στοιχείο που διαφοροποιεί τη νέα ρύθμιση από παλαιότερες παρεμβάσεις είναι ο μόνιμος χαρακτήρας της. Δεν πρόκειται για ένα ακόμα έκτακτο «επίδομα» ή μια εφάπαξ κίνηση, αλλά για θεσμό που θα επαναλαμβάνεται ετησίως, εφόσον διατηρείται η δυνατότητα του προϋπολογισμού. Κάθε χρόνο, την ίδια περίπου περίοδο, οι δικαιούχοι θα γνωρίζουν ότι θα έχουν μια επιστροφή ενοικίου που θα λειτουργεί ως ανάσα στο κλείσιμο της χρονιάς. Για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, αυτό σημαίνει καλύτερο προγραμματισμό. Για την κυβέρνηση, σημαίνει ότι η σχέση κράτους–πολίτη περνά και μέσα από προβλέψιμες, σταθερές πολιτικές στήριξης.
Σε μια συγκυρία όπου η συζήτηση στην Ευρώπη περιστρέφεται γύρω από τα νέα δημοσιονομικά όρια, την αναθεώρηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και την ανάγκη για συνδυασμό ανταγωνιστικότητας και κοινωνικής συνοχής, η Ελλάδα επιχειρεί να δείξει ότι μπορεί να κινείται πλεονασματικά, αλλά ταυτόχρονα να επιστρέφει στοχευμένα μέρος αυτής της υπεραπόδοσης σε όσους έχουν την πιο πιεσμένη σχέση με το ενοίκιο. Η επιστροφή ενοικίου δεν λύνει από μόνη της το στεγαστικό πρόβλημα. Στέλνει όμως ένα σαφές μήνυμα: η κατοικία ανεβαίνει στην κορυφή της κυβερνητικής ατζέντας ως πεδίο όπου η δημοσιονομική επιτυχία οφείλει να μεταφράζεται σε συγκεκριμένη, μετρήσιμη και επαναλαμβανόμενη ελάφρυνση για τους πολίτες.
