Μια ασυνήθιστη αλλά απολύτως φυσική «δύναμη κρούσης» επιστρατεύτηκε για την προστασία των φραγκοσυκιών στην Κύπρο. Ανταποκρινόμενο σε σχετικό αίτημα της Λευκωσίας, το Ισραήλ απέστειλε στο νησί ειδικούς επιστήμονες μαζί με περίπου 200 αρπακτικές πασχαλίτσες, οι οποίες αποτελούν φυσικό εχθρό του εντόμου που καταστρέφει τις καλλιέργειες.
Στόχος της αποστολής είναι η βιολογική αντιμετώπιση του Dactylopius opuntiae, ενός είδους κοκκοειδούς που προσβάλλει τις φραγκοσυκιές και έχει προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές τόσο σε οργανωμένες καλλιέργειες όσο και σε φυσικούς πληθυσμούς του φυτού.
Το έντομο που αποδεκατίζει τις καλλιέργειες
Σύμφωνα με ισραηλινό δημοσίευμα, το παράσιτο εμφανίστηκε στην Κύπρο το 2016 και έκτοτε έχει καταστρέψει περίπου το 20% έως 30% των εμπορικών καλλιεργειών φραγκοσυκιάς.
Το Dactylopius opuntiae εγκαθίσταται στα σαρκώδη τμήματα του φυτού και τα καλύπτει με μια χαρακτηριστική λευκή, βαμβακώδη ουσία. Σταδιακά απομυζά τους χυμούς, εξασθενεί τη φραγκοσυκιά και, όταν η προσβολή είναι εκτεταμένη, μπορεί να οδηγήσει στην ολοκληρωτική καταστροφή της.
Μπροστά στην εξάπλωση του επιβλαβούς οργανισμού, οι κυπριακές αρχές ζήτησαν τη συνδρομή του Γεωργικού Ερευνητικού Ινστιτούτου Volcani και των ισραηλινών υπηρεσιών φυτοπροστασίας.
Η εμπειρία του Ισραήλ από το 2013
Το Ισραήλ είχε έρθει αντιμέτωπο με το ίδιο έντομο το 2013. Οι επιστήμονές του ανέπτυξαν τότε μέθοδο βιολογικής καταπολέμησης, αξιοποιώντας αρπακτικές πασχαλίτσες που τρέφονται με το παράσιτο.
Επικεφαλής της αποστολής στην Κύπρο τέθηκε ο ομότιμος καθηγητής του Ινστιτούτου Volcani Τσβίκα Μάντελ, ο οποίος είχε συμμετάσχει καθοριστικά και στην αντιμετώπιση της προσβολής στο Ισραήλ πριν από περίπου μία δεκαετία.
Ο καθηγητής και ο συνεργάτης του συνέλεξαν περίπου 200 πασχαλίτσες, προκειμένου να δημιουργηθεί ένας φυσικός μηχανισμός περιορισμού του καταστροφικού εντόμου χωρίς εκτεταμένη χρήση χημικών μέσων.
Αεροπορική μεταφορά και απελευθέρωση
Πριν από την αποστολή τους στην Κύπρο, οι πασχαλίτσες υποβλήθηκαν σε εργαστηριακό έλεγχο ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν μεταφέρουν άλλους οργανισμούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα προβλήματα στο τοπικό οικοσύστημα.
Στη συνέχεια μεταφέρθηκαν αεροπορικώς στο νησί και απελευθερώθηκαν σε προσεκτικά επιλεγμένες περιοχές, όπου είχαν καταγραφεί προσβεβλημένες φραγκοσυκιές.
Οι πρώτες ενδείξεις χαρακτηρίζονται ενθαρρυντικές. Όπως ανέφερε ο καθηγητής Μάντελ, οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν πέντε εβδομάδες αργότερα έδειξαν ότι οι πασχαλίτσες είχαν προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον και είχαν ήδη αρχίσει να περιορίζουν τον πληθυσμό του παρασίτου.
Η βοήθεια προσφέρθηκε χωρίς αντάλλαγμα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ισραηλινή επιστημονική ομάδα δεν δέχθηκε χρηματοδότηση για τη συνδρομή της. Σύμφωνα με τον Τσβίκα Μάντελ, οι κυπριακές αρχές πρότειναν να διαθέσουν ερευνητικό προϋπολογισμό για το πρόγραμμα, όμως η προσφορά απορρίφθηκε.
«Θα σας βοηθήσουμε δωρεάν, για το καλό του κυπριακού λαού», ήταν η απάντηση που, όπως αποκάλυψε, έδωσε στους Κυπρίους αξιωματούχους.
Οικολογική προστασία με διεθνή συνεργασία
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται στις διεθνείς δράσεις του Ισραήλ για τη βιολογική φυτοπροστασία. Αντίστοιχη τεχνογνωσία είχε μεταφερθεί τα προηγούμενα χρόνια και στο Μαρόκο, όταν η χώρα αντιμετώπισε ανάλογη προσβολή στις φραγκοσυκιές της.
Η επιχείρηση αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα επιστημονικής συνεργασίας Κύπρου και Ισραήλ στον αγροτικό τομέα. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει πώς ένας φυσικός θηρευτής μπορεί να προσφέρει μια αποτελεσματική και φιλικότερη προς το περιβάλλον λύση απέναντι σε ένα παράσιτο που απειλεί ολόκληρες καλλιέργειες.
