Το προφίλ των παράνομων μεταναστών
Τ ο προφίλ των παράτυπων μεταναστών που φτάνουν στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη μέσω Λιβύης έχει γίνει πιο καθαρό από ποτέ. Οι αριθμοί δεν αφήνουν περιθώρια για παρερμηνείες.
Από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του η «Political» καταδεικνύεται ξεκάθαρα ότι πρόκειται σχεδόν αποκλειστικά για νέους άνδρες ηλικίας από 15 έως 45 ετών, οι οποίοι καταφθάνουν οργανωμένα, με τη βοήθεια
εγκληματικών κυκλωμάτων, και με την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν από 1.500 έως και 20.000 δολάρια για να διασχίσουν έρημο, φυλακές και τελικά τη Μεσόγειο. Τα στατιστικά στοιχεία για το 2025 (έως 20 Ιουλίου) όπως γράφει o Γιώργος Σκορδίλης στην εφημερίδα δείχνουν εκρηκτική αύξηση: 10.212 άτομα εισήλθαν παράτυπα στην Ελλάδα από τη Λιβύη, σημειώνοντας αύξηση 336% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Η πλειοψηφία των μεταναστών είναι από Αίγυπτο (47%), Σουδάν (29%), Μπαγκλαντές (16%) και Πακιστάν. Πρόκειται για χώρες που, σημειωτέον, δεν βρίσκονται σε πόλεμο. Αυτός ο συνδυασμός νεαρής ηλικίας, ανδρικού φύλου, μαζικής ροής και κυρίως οικονομικής ικανότητας πληρωμής των διακινητών αναγκάζει πλέον τις ευρωπαϊκές χώρες να μη βλέπουν τη συγκεκριμένη μετακίνηση μόνο ως μεταναστευτικό ζήτημα, ενώ την ίδια ώρα καταρρέει το αφήγημα των κομμάτων της αντιπολίτευσης πως η πλειονότητα των μεταναστών είναι… γυναικόπαιδα.
Οι αριθμοί δεν επιδέχονται παρερμηνεία
Το 2023 οι μεταναστευτικές ροές από Λιβύη ήταν σχεδόν αμελητέες: μόλις 945 άτομα εντοπίστηκαν να διασχίζουν την Ανατολική Μεσόγειο. Το 2024 ο αριθμός αυξήθηκε στις 4.935 και το α’ επτάμηνο του 2025 εκτοξεύτηκε στις 10.212. Μέσα σε δύο χρόνια η αύξηση ξεπερνά το 1.000%.
Αυτό δεν είναι σύμπτωση. Οι ροές ακολουθούν γεωπολιτική και οικονομική λογική, καθώς η Λιβύη παραμένει μια χώρα χωρίς κρατικό έλεγχο στα ανατολικά, όπου το οργανωμένο έγκλημα έχει αντικαταστήσει το κράτος. Εκεί στήνονται τα δίκτυα διακίνησης ανθρώπων και όχι μόνο.
Οι εθνικότητες των μεταναστών επιβεβαιώνουν το οικονομικό υπόβαθρο της μετανάστευσης. Οι Αιγύπτιοι, ηλικίας 15-45 ετών, καταφθάνουν από τη συνοριακή περιοχή του Σαλούμ και μεταφέρονται οργανωμένα στη Βεγγάζη και στο Τομπρούκ. Οι Μπαγκλαντεζιανοί, ηλικίας 18-35, φτάνουν αεροπορικώς μέσω Ντάκα – Εμιράτων – Λιβύης. Οι Σουδανοί, νεαροί άνδρες 20-25 ετών,διασχίζουν την έρημο και δουλεύουν προσωρινά
στη μαύρη εργασία για να πληρώσουν το πέρασμα. Οι Πακιστανοί, κυρίως 25-45 ετών, ακολουθούν παρόμοια αεροπορική διαδρομή.Η λέξη-κλειδί είναι άνδρες.
Σύμφωνα με τα επίσημα προφίλ, σχεδόν όλες οι ροές είναι κατά 90% έως σχεδόν 100% ανδρικές, ενώ ο οικογενειακός χαρακτήρας απουσιάζει εντελώς.
Από πού ξεκινούν, πώς φτάνουν και ποιοι τους μεταφέρουν
Οι περισσότεροι μετανάστες συγκεντρώνονται σε σημεία όπως το Τομπρούκ και η Βεγγάζη. Εκεί
παραμένουν για εβδομάδες ή και μήνες σε «safehouses», φυλακές ουσιαστικά που διαχειρίζονται
κυκλώματα. Η μετακίνηση γίνεται με πλοία και λέμβους χαμηλής ασφάλειας, που φεύγουν με
κατεύθυνση τα ελληνικά νησιά τώρα και την Κάτω Ιταλία παλαιότερα.
Οι διακινητές είναι επίσης οργανωμένοι. Οι πιο πολυάριθμοι ανήκουν σε εθνικότητες Αιγύπτου, Σουδάν, Μπαγκλαντές και Νότιου Σουδάν. Το 2025 έχουν καταγραφεί 170 Σουδανοί, 113 Αιγύπτιοι και 4 Μπαγκλαντεζιανοί διακινητές, δείχνοντας τον εθνοτικό διαχωρισμό του κυκλώματος. Οι Σουδανοί αναλαμβάνουν τις μεταφορές από την έρημο, οι Αιγύπτιοι τον συντονισμό εντός Λιβύης και οι Μπαγκλαντεζιανοί συχνά παίζουν ρόλο ενδιάμεσου για αεροπορικές μετακινήσεις.
Το «παράθυρο» της Λιβύης και ο κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια
Η Ανατολική Λιβύη έχει μετατραπεί σε ουδέτερη ζώνη χωρίς κρατικό έλεγχο, ένα ιδανικό περιβάλλον για δίκτυα διακίνησης. Οι τοπικές πολιτοφυλακές, που δεν λογοδοτούν σε καμία κυβέρνηση, παρέχουν κάλυψη ή ακόμη και προστασία στα εγκληματικά δίκτυα έναντι οικονομικού αντιτίμου. Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε απλώς για λαθρομετακίνηση αλλά για παράλληλο σύστημα εξουσίας με διεθνή χαρακτηριστικά.
Ήδη υπάρχουν ενδείξεις επέκτασης του φαινομένου και σε άλλες περιοχές. Αναφορές των ελληνικών αρχών κάνουν λόγο για πιθανή ενεργοποίηση διαδρομών μέσω Τυνησίας ή ακόμη και Αλγερίας με στόχο τα δυτικά νησιά της Ελλάδας και την Κεντρική Ιταλία. Το γεγονός ότι χρησιμοποιούνται αεροπορικά δίκτυα για μεταφορά ανθρώπων δείχνει ότι το σύστημα μπορεί να προσαρμοστεί, να αναδιαταχθεί και να επιβιώσει ακόμα και
σε περίπτωση πιέσεων.
Αν δεν κλείσει το «παράθυρο» της Λιβύης, θα ανοίξουν και άλλα. Και κάθε νέο άνοιγμα θα φέρνει μαζί του χιλιάδες ακόμη νέους άνδρες χωρίς ταυτότητα, χωρίς έλεγχο και χωρίς επιστροφή.
Το οικονομικό κόστος
Το ταξίδι δεν είναι φτηνό. Οι μετακινούμενοι καταβάλλουν από 1.500 έως 20.000 δολάρια ανάλογα με τη χώρα προέλευσης και τον τρόπο μεταφοράς. Οι πιο φτωχοί εργάζονται προσωρινά στην Ανατολική Λιβύη για να μαζέψουν τα χρήματα, συχνά σε άθλιες συνθήκες. Οι πιο εύποροι πληρώνουν εκ των προτέρων και ακολουθούν πιο «ασφαλή» αεροπορική διαδρομή.
Το κύκλωμα έχει μορφή διεθνούς επιχείρησης με εισροές, εξαγωγές και logistics. Η ύπαρξη σταθερών «διαδρομών», ο ρόλος των αεροδρομίων και η χρονική ακρίβεια στις αναχωρήσεις δείχνει δομή και πειθαρχία και όχι τυχαία μετακίνηση.
Παραστρατιωτικά κυκλώματα
Όταν χιλιάδες νέοι άνδρες σε στρατεύσιμη ηλικία, χωρίς συνοδεία οικογένειας, μετακινούνται από ελεγχόμενες από παραστρατιωτικά κυκλώματα περιοχές και εισέρχονταιπαράνομα στην ελληνική επικράτεια, το θέμα
δεν είναι πλέον μεταναστευτικό. Είναι γεωπολιτικό και στρατηγικό. Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα υποδοχής. Αν η ροή δεν αντιμετωπιστεί στη ρίζα, υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας παράλληλων πληθυσμών, γκέτο και
κοινωνικών εντάσεων.
Παράλληλα, υπάρχει πάντα ο φόβος διείσδυσης ριζοσπαστικών στοιχείων ή μελών εγκληματικών οργανώσεων. Δεν είναι θεωρία συνωμοσίας, είναι κλασική περίπτωση όπου το ποσοτικό οδηγεί σε ποιοτικό μετασχηματισμό.
Η εθνική ασφάλεια δεν κινδυνεύει μόνο από όπλα. Κινδυνεύει και από δομές που διαβρώνουν τον κοινωνικό ιστό, υπονομεύουν την κυριαρχία και αποσταθεροποιούν τις τοπικές κοινότητες.
Ανάγκη για ενιαίο σχέδιο
Το σημαντικότερο όμως είναι η αναγνώριση της διάστασης ασφάλειας. Δεν μπορεί η μεταναστευτική πολιτική να παραμένει μόνο στο επίπεδο της διαχείρισης. Πρέπει να ενταχθεί σε ενιαίο σχεδιασμό εξωτερικής πολιτικής, άμυνας και δημόσιας τάξης. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει τις ροές από τη Λιβύη με το βλέμμα στραμμένο μόνο στην ανθρωπιστική διάσταση.
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Νέοι άνδρες, σε στρατεύσιμη ηλικία, μετακινούνται σε μαζικά κύματα, υπό συνθήκες πλήρους οργάνωσης, και εισέρχονται σε εδάφη που έχουν ήδη δημογραφικά και κοινωνικά προβλήματα.
Η επόμενη κρίση δεν θα ξεκινήσει με μια εισβολή ή έναν πόλεμο. Θα ξεκινήσει με αδιάκοπες μικρές ροές που συσσωρεύονται, εδραιώνονται και αλλάζουν τη φυσιογνωμία της χώρας. Όσοι κοιτούν μόνο τη συγκυρία
θα βρεθούν απροετοίμαστοι για το μέλλον.
