Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι πλέον ένα αφηρημένο όραμα του μέλλοντος, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα που μεταμορφώνει τον τρόπο που εργαζόμαστε, επικοινωνούμε και λαμβάνουμε αποφάσεις. Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η πρόοδος είναι αλματώδης, αλλά το ερώτημα παραμένει: Είμαστε έτοιμοι να αγκαλιάσουμε αυτό το μέλλον με υπευθυνότητα και όραμα;
Πολλοί τη βλέπουν με ενθουσιασμό, άλλοι με επιφυλακτικότητα ή ακόμη και φόβο. Η αλήθεια είναι πως η ΤΝ δεν είναι ούτε σωτήρια ούτε καταστροφική. Είναι ένα εργαλείο. Και όπως κάθε εργαλείο, η αξία της καθορίζεται από το πώς και από ποιους χρησιμοποιείται.
Η ΤΝ διαμορφώνει ήδη τομείς όπως η ιατρική, η εκπαίδευση, η βιομηχανία, η γεωργία και η Δημόσια Διοίκηση. Εφαρμογές της βοηθούν στην έγκαιρη διάγνωση ασθενειών, στη δημιουργία εξατομικευμένων μαθησιακών εμπειριών, στη βελτιστοποίηση της παραγωγής και στην καταπολέμηση της γραφειοκρατίας.
Η αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας από το υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα της στρατηγικής του για την προστασία, την ανάδειξη και τη διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Εμβληματικά έργα αποτελούν το Εθνικό Αρχείο Μνημείων και το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο, καθώς και σύγχρονες πλατφόρμες που καταγράφουν τόσο την υλική όσο και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην αποτελεσματική διοίκηση και στην ευρύτερη αξιοποίησή τους. Στο πεδίο των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, το υπουργείο προωθεί εφαρμογές ψηφιακής επιμέλειας, τρισδιάστατης μοντελοποίησης, εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, με στόχο την ενίσχυση της εκπαιδευτικής διάστασης και την εμπλουτισμένη εμπειρία του επισκέπτη.
Όμως, μαζί με τις δυνατότητες, προκύπτουν και κρίσιμα ερωτήματα: Ποιος ελέγχει τους αλγορίθμους; Πώς προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα; Τι γίνεται όταν μια απόφαση λαμβάνεται από ΤΝ χωρίς διαφάνεια;
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ανάγκη θεσμικής οριοθέτησης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση με τον Κανονισμό AI Act προσπαθεί να θέσει σαφή όρια στη χρήση της ΤΝ, βασισμένα στον κίνδυνο κάθε εφαρμογής. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι η χρήση της ΤΝ θα είναι διαφανής, δίκαιη, με επίκεντρο τον άνθρωπο και τα δικαιώματά του.
Στην κατεύθυνση αυτή, η Συμβουλευτική Επιτροπή Τεχνητής Νοημοσύνης υπό τον πρωθυπουργό συγκροτήθηκε τον Νοέμβριο του 2023, αναλαμβάνοντας την αποστολή να διαμορφώσει μια εθνική πολιτική για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ΤΝ. Αυτή η πρόταση πολιτικής αποσκοπεί όχι μόνο στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, αλλά και στη θωράκισή τους απέναντι στους κινδύνους που ελλοχεύουν στην αρρύθμιστη χρήση της ΤΝ.
Το Σχέδιο για τη Μετάβαση της Ελλάδας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί μια ολοκληρωμένη πρόταση που, μεταξύ άλλων, αναλύει εμβληματικά έργα που έχουν τη δυνατότητα να μετασχηματίσουν την Ελλάδα στον τομέα της ΤΝ.
Η θεσμική οριοθέτηση της ΤΝ είναι απαραίτητη. Χρειαζόμαστε ένα σύγχρονο, ηθικό και νομικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει τη διαφάνεια, την προστασία προσωπικών δεδομένων και τον ανθρώπινο έλεγχο. Ως χώρα, μπορούμε να αξιοποιήσουμε την ΤΝ προς όφελος της κοινωνίας.
Η Ελλάδα έχει επιστημονικό δυναμικό και νεοφυείς επιχειρήσεις που καινοτομούν. Πρέπει να τις στηρίξουμε με επενδύσεις, συνεργασίες και εθνικό σχέδιο δράσης. Το μέλλον δεν είναι κάτι που περιμένουμε. Είναι κάτι που διαμορφώνουμε. Ας επιλέξουμε να το κάνουμε με αρχές, όραμα και ευθύνη.
Γράφει ο Στράτος Σιμόπουλος
Βουλευτής της Α’ Θεσσαλονίκης με τη ΝΔ,
πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Έρευνας και Τεχνολογίας, ηλεκτρολόγος μηχανικός
