Με βαθιά θλίψη και συγκίνηση αποχαιρετά η Κρήτη τον Γιάννη Ξυλούρη (Ψαρογιάννη), ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα σπουδαίο καλλιτεχνικό αποτύπωμα και μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη για την κρητική μουσική.
Ο Γιάννης Ξυλούρης γεννήθηκε στα Ανώγεια το 1943 και ανήκε στη μεγάλη, ιστορική οικογένεια των Ξυλούρηδων, που εδώ και τέσσερις γενιές αποτελεί σημείο αναφοράς για την παράδοση και τον πολιτισμό της Κρήτης. Ήταν αδελφός του θρυλικού Νίκου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη, αλλά και ξεχωριστή μορφή με τη δική του αυτόνομη και σπουδαία διαδρομή.
Από παιδί μέσα στη μουσική
Η σχέση του με τη μουσική ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία. Σε ηλικία μόλις πέντε ετών ήρθε σε επαφή με το μαντολίνο, ενώ ακολούθησαν το λαούτο και η λύρα. Μαθητής ακόμη του δημοτικού, είχε ήδη αναπτύξει εκείνη τη βαθιά, σχεδόν μυστική σχέση με τα παραδοσιακά όργανα, που χαρακτηρίζει μόνο τους αυθεντικά προικισμένους μουσικούς.
Στα 12 του χρόνια συνόδευε με το λαούτο τον αδελφό του Νίκο, ενώ στα 14 του, το 1957, συμμετείχε στην πρώτη του δισκογραφική δουλειά. Μέχρι το 1960, σε ηλικία μόλις 17 ετών, θεωρούνταν ήδη ένας από τους κορυφαίους λαγουτιέρηδες της Κρήτης, με τους σημαντικότερους λυράρηδες του νησιού να επιδιώκουν τη συνεργασία μαζί του.
Ο άνθρωπος που κυριάρχησε στο λαούτο
Το λαούτο του Γιάννη Ξυλούρη συνόδευσε τους σπουδαιότερους λυράρηδες της Κρήτης και σφράγισε δεκάδες ηχογραφήσεις. Παράλληλα, δεν περιορίστηκε μόνο στο λαούτο και το μαντολίνο. Ασχολήθηκε με τη λύρα, το τραγούδι και τη σύνθεση, δημιουργώντας σύγχρονα κρητικά τραγούδια με φαντασία, τεχνική αρτιότητα και βαθιά γνώση της παράδοσης.
Στη μακρά μουσική του πορεία συνεργάστηκε, πέρα από τους αδελφούς του, με κορυφαίους καλλιτέχνες όπως ο Κώστας Μουντάκης και ο Βασίλης Σκουλάς, ενώ συμμετείχε σε πλήθος δισκογραφικών εκδόσεων που τον καθιέρωσαν ως τον πλέον ηχογραφημένο λαγουτιέρη της εποχής του. Δημιουργικές συνεργασίες είχε και με μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, το Αιγαίο και τη Μικρά Ασία, καθώς και με σημαντικούς Έλληνες συνθέτες.
Μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη
Ο Γιάννης Ξυλούρης υπήρξε καλλιτέχνης που πάτησε γερά στην παράδοση, αλλά δεν φοβήθηκε να την εξελίξει, συνδυάζοντάς τη με στοιχεία της έντεχνης μουσικής. Η τεχνική του στο λαούτο, οι ερμηνείες του και το σύνολο του έργου του αποτελούν σημείο αναφοράς και σχολή για τις νεότερες γενιές.
Η απώλειά του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην κρητική μουσική, αλλά το έργο του θα συνεχίσει να ζει μέσα από τις ηχογραφήσεις, τις συνθέσεις και τη βαθιά επίδρασή του στην παράδοση του τόπου. Η Κρήτη αποχαιρετά έναν αυθεντικό δημιουργό, έναν σπουδαίο μουσικό και έναν άνθρωπο που υπηρέτησε με πάθος και σεμνότητα την τέχνη του.
