Στο μικροσκοπικό Ναουρού του Ειρηνικού, η κλιματική αλλαγή δεν είναι μια μακρινή απειλή για το μέλλον. Είναι ένα πρόβλημα που βρίσκεται ήδη κυριολεκτικά στην πόρτα των κατοίκων.

Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας απειλεί τις παράκτιες περιοχές όπου ζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού και η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα τεράστιο project: να μεταφέρει περίπου το 90% των οικογενειών σε υψηλότερες και ασφαλέστερες περιοχές του νησιού.

Το μόνο μικρό πρόβλημα;

Το σχέδιο κοστίζει μια περιουσία. Όταν η μετακόμιση μιας ολόκληρης χώρας κοστίζει δεκάδες εκατομμύρια Η πρώτη φάση του σχεδίου υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 60 εκατομμύρια ευρώ.

Και τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο δύσκολα, καθώς μεγάλο μέρος του εσωτερικού του νησιού έχει υποστεί σοβαρές ζημιές από δεκαετίες εντατικής εξόρυξης.

Με άλλα λόγια, δεν αρκεί απλώς να μετακινηθούν οι κάτοικοι. Πρέπει να δημιουργηθούν ξανά υποδομές, κατοικίες και ασφαλείς περιοχές για να μπορέσει η χώρα να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Και κάπου εδώ η κυβέρνηση σκέφτηκε μια αρκετά ασυνήθιστη λύση.

Έχεις 80.000 ευρώ; Μπορείς να γίνεις πολίτης του Ναουρού

Το κράτος ξεκίνησε πρόγραμμα μέσω του οποίου αλλοδαποί μπορούν να αποκτήσουν υπηκοότητα καταβάλλοντας περίπου 80.000 ευρώ. Ουσιαστικά, το Ναουρού μετατρέπει το διαβατήριό του σε έναν τρόπο χρηματοδότησης της κλιματικής του επιβίωσης.

Η τιμή μάλιστα είναι χαμηλότερη από την αρχική και λειτουργεί ως προσωρινή «έκπτωση» για το πρόγραμμα.

Όποιος ολοκληρώσει τη διαδικασία αποκτά διαβατήριο που επιτρέπει ταξίδια χωρίς βίζα σε περισσότερους από 85 προορισμούς, ανάμεσά τους και σημαντικά διεθνή επιχειρηματικά κέντρα όπως η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ.

Υπάρχει όμως και ένας σημαντικός περιορισμός: Η νέα υπηκοότητα δεν συνοδεύεται από δικαίωμα αγοράς γης στο νησί.

Και ναι, υπάρχει ήδη ενδιαφέρον

Το πρόγραμμα δεν έχει περάσει απαρατήρητο. Περισσότεροι από 120 άνθρωποι έχουν ήδη προχωρήσει στην αγορά υπηκοότητας από τότε που τέθηκε σε εφαρμογή. Για μια χώρα με τόσο μικρό πληθυσμό, αυτό μεταφράζεται σε ένα ιδιαίτερα σημαντικό νέο έσοδο.

Και στην πράξη, κάθε νέο διαβατήριο που πωλείται βοηθά να χρηματοδοτηθεί ένα από τα πιο φιλόδοξα σχέδια κλιματικής προσαρμογής στον κόσμο.

Το Ναουρού το έχει ξανακάνει — και δεν πήγε πολύ καλά

Υπάρχει όμως ένα αρκετά άβολο προηγούμενο. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η χώρα είχε εφαρμόσει ξανά ένα παρόμοιο πρόγραμμα πώλησης διαβατηρίων. Το αποτέλεσμα δεν ήταν ακριβώς ιδανικό.

Άτομα που συνδέονταν με το οργανωμένο έγκλημα κατάφεραν να αποκτήσουν υπηκοότητα, με αποτέλεσμα το πρόγραμμα τελικά να ακυρωθεί. Γι’ αυτό αυτή τη φορά οι αρχές θέλουν να δείξουν ότι έχουν μάθει από τα λάθη του παρελθόντος.

Αυτή τη φορά το «αγοράζω διαβατήριο» περνά από τέσσερις ελέγχους

Οι υποψήφιοι πολίτες περνούν πλέον από αξιολόγηση τεσσάρων σταδίων και από εκτεταμένους ελέγχους ιστορικού. Παράλληλα, η κυβέρνηση διατηρεί το δικαίωμα να αφαιρέσει την υπηκοότητα εάν ένας νέος πολίτης εμπλακεί σε σοβαρό αδίκημα.

Το πρόγραμμα εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις, κυρίως λόγω των πιθανών κινδύνων ασφαλείας που συνοδεύουν τέτοιου είδους «χρυσά διαβατήρια».

Από την άλλη πλευρά, για το Ναουρού πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από ένα οικονομικό πρόγραμμα.

Ένα διαβατήριο για την επιβίωση μιας χώρας

Η ιστορία ακούγεται σχεδόν παράξενη: Μια χώρα πουλά διαβατήρια ώστε να μπορέσει να μεταφέρει τους κατοίκους της μακριά από τη θάλασσα.

Όμως πίσω από τον πρωτότυπο τρόπο χρηματοδότησης κρύβεται μια πολύ πραγματική εικόνα για το τι μπορεί να σημαίνει η κλιματική αλλαγή για μικρά νησιωτικά κράτη.

Για το Ναουρού, η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το πώς θα περιοριστεί η κλιματική αλλαγή. Αφορά και κάτι πολύ πιο άμεσο: Πώς μετακινείς σχεδόν μια ολόκληρη χώρα πριν η θάλασσα φτάσει πρώτη;