ΔΝΤ: Εκρηκτική αύξηση του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη έως το 2040 χωρίς τη λήψη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης

Εκρηκτική άνοδο του δημόσιου χρέους των ευρωπαϊκών χωρών τα επόμενα χρόνια προβλέπει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σε νέα έκθεσή του, αποδίδοντας την αύξηση στις εντεινόμενες πιέσεις για δαπάνες και στο υψηλότερο κόστος δανεισμού.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι πιέσεις αυτές προέρχονται κυρίως από τις αυξανόμενες δαπάνες για υγειονομική περίθαλψη, συντάξεις, άμυνα και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Συνολικά, οι δημόσιες δαπάνες στις ανεπτυγμένες οικονομίες αναμένεται να αυξηθούν κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ για τις χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης η αύξηση εκτιμάται σε 5,5 μονάδες.

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι, εάν δεν ληφθούν μέτρα, η πορεία του χρέους δεν θα είναι βιώσιμη: το δημόσιο χρέος αναμένεται να φτάσει κατά μέσο όρο το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ αν σταθμιστεί με το ΑΕΠ των χωρών, μπορεί να αγγίξει το 155% του ΑΕΠ, καθώς οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης φέρουν ήδη υψηλά ποσοστά χρέους.

Η έκθεση, με τίτλο «How Can Europe Pay for Things That It Cannot Afford?», επισημαίνει ότι το υψηλό χρέος αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη, οδηγώντας σε αυξημένα επιτόκια, ενισχυμένες προσδοκίες για πληθωρισμό και μειωμένες παραγωγικές επενδύσεις. Παράλληλα, μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα λόγω της έκθεσης των τραπεζών στα κρατικά ομόλογα.

Κατά μέσο όρο, οι σχετικές μελέτες δείχνουν ότι μια αύξηση του δείκτη χρέους/ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μειώνει την ετήσια ανάπτυξη κατά 0,05 έως 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, όταν το χρέος υπερβαίνει το 75% του ΑΕΠ. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το ΔΝΤ υπολογίζει ότι η αύξηση του χρέους, χωρίς διορθωτικές κινήσεις, θα μπορούσε να μειώσει τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης κατά περίπου 0,5 ποσοστιαίες μονάδες έως το 2040, σε μια περίοδο που η μέση δυνητική ανάπτυξη στην Ευρώπη δεν ξεπερνά το 2%.

Αυτός ο φαύλος κύκλος χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού κόστους δανεισμού θα επιδείνωνε περαιτέρω τη δυναμική του χρέους, το οποίο ενδέχεται να φτάσει ακόμη και στο 150% του ΑΕΠ (ή κοντά στο 190%, σταθμισμένο ως προς το ΑΕΠ).

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει την ανάγκη για μια φιλόδοξη στρατηγική αντιμετώπισης της κρίσης χρέους, βασισμένη σε τρεις πυλώνες:

1. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη και περιορίζουν τις δαπάνες – όπως αλλαγές στα συνταξιοδοτικά συστήματα, στη διακυβέρνηση και στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

2. Μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική εξυγίανση, με έμφαση στη βελτίωση της αποδοτικότητας των δαπανών και στη μεταρρύθμιση της φορολογικής πολιτικής.

3. Πιο ριζοσπαστικά μέτρα σε ορισμένες χώρες, όπως επανεξέταση του εύρους των δημόσιων υπηρεσιών.