Ανάμεσα στις αλλαγές που φέρνει ο νέος Κώδικας Δήμων και Περιφερειών κάποιες αφορούν τη λειτουργία των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, με βασικότερες αυτές που έχουν ως στόχο τη στήριξη των παρατάξεων, την ενίσχυση της μειοψηφίας, την πλήρη δημοσιότητα των συνεδριάσεων, την ψηφιακή λειτουργία και πιο θεσμοθετημένη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Από τις αλλαγές αυτές που περιλαμβάνονται στο δεύτερο βιβλίο του νέου Κώδικα, όπως σημειώνει η εφημερίδα «Political», ξεχωρίζει αυτή που δίνει τη δυνατότητα στους δημοτικούς/περιφερειακούς συμβούλους που έχουν ανεξαρτητοποιηθεί από τις παρατάξεις που εξελέγησαν να δημιουργήσουν νέα παράταξη. Βασική προϋπόθεση για να συσταθεί παράταξη είναι τα μέλη της να είναι συνολικά πάνω από το 1/5 του συνολικού αριθμού μελών του συμβουλίου. Πάντως ορίζεται ότι η νέα αυτή παράταξη δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να καταστεί παράταξη πλειοψηφίας, ακόμη κι αν αριθμητικά ξεπεράσει την παράταξη του δημάρχου/περιφερειάρχη. Ωστόσο, ο Κώδικας προβλέπει ότι η νέα παράταξη της μειοψηφίας μπορεί να συμμετέχει στο προεδρείο του συμβουλίου, εφόσον καταστεί δεύτερη ή τρίτη σε εκλογική δύναμη, ενώ μπορεί να εκπροσωπείται σε δημοτική/περιφερειακή επιτροπή ή άλλες αποφασιστικές επιτροπές, όταν εξαντληθούν τα αναπληρωματικά μέλη των λοιπών παρατάξεων της μειοψηφίας.
Μια δεύτερη σημαντική αλλαγή που φέρνει ο νέος Κώδικας στη λειτουργία των συμβουλίων είναι πως δίνει πιο ισχυρά δικαιώματα στη μειοψηφία. Συγκεκριμένα, δίνει τη δυνατότητα στους επικεφαλής των παρατάξεων της μειοψηφίας να προτείνουν θέμα που θα μπει στην ημερήσια διάταξη έως και μία μέρα πριν την συνεδρίαση, ενώ το προεδρείο είναι υποχρεωμένο να εντάξει θέμα έως τρεις φορές ανά έτος όταν το ζητά η μείζων μειοψηφία και μία φορά ανά έτος για κάθε άλλη παράταξη της μειοψηφίας.
Τέλος, ο νέος Κώδικας ενισχύει τη διαφάνεια των συνεδριάσεων δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, καθώς προβλέπει ότι ο «δημόσιος χαρακτήρας» της συνεδρίασης πρέπει να διασφαλίζεται υποχρεωτικά τόσο στη διά ζώσης, όσο και στην ηλεκτρονική συνεδρίαση. Ορίζεται ως υποχρεωτική η ταυτόχρονη μετάδοση της συνεδρίασης (όταν είναι δημόσια) μέσω συνδέσμου στην ιστοσελίδα του δήμου/περιφέρειας ή σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ επιτρέπεται η ραδιοφωνική και τηλεοπτική κάλυψη με απόφαση του προέδρου. Η συνεδρίαση μπορεί να μη διεξαχθεί ή να μη μεταδοθεί δημόσια μόνο αν το αποφασίσει το συμβούλιο με πολύ αυξημένη πλειοψηφία 3/5 του συνόλου των μελών, με ειδική αιτιολογία, και μάλιστα αυτή η απόφαση λαμβάνεται σε δημόσια συνεδρίαση.
