Το ζήτημα των μεγάλων αυθαιρέτων επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς η κυβέρνηση προετοιμάζει νέα παρέμβαση με στόχο τη νομιμοποίηση συγκεκριμένων δημοτικών ακινήτων, δίνοντας χρονικό περιθώριο δύο ετών και ορίζοντας πιθανή ολοκλήρωση έως το 2028.
Υπενθυμίζεται ότι η δυνατότητα τακτοποίησης των κτισμάτων της λεγόμενης «Κατηγορίας 5» —δηλαδή αυτών που ξεπερνούν κατά 40% την επιτρεπόμενη δόμηση ή κάλυψη, εκείνων που υπερβαίνουν κατά 20% το επιτρεπόμενο ύψος ή ακόμη και των πλήρως αυθαιρέτων— σταμάτησε το φθινόπωρο του 2020. Από τότε, πολλές ιδιοκτησίες βρέθηκαν εκτός συναλλαγής, χωρίς δυνατότητα αξιοποίησης ή μεταβίβασης, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην αναβάθμιση δημοτικών εγκαταστάσεων, όπως σχολείων, αθλητικών χώρων και δημαρχείων.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) τονίζει ότι αναγνωρίζει το πρόβλημα, αλλά πρέπει να αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος. Η εμπειρία δεκαετιών δείχνει ότι οι συνεχείς «τελευταίες ευκαιρίες» νομιμοποίησης απέτυχαν να λύσουν οριστικά το πρόβλημα και σε ορισμένες περιπτώσεις το αναπαρήγαγαν. Η νέα στρατηγική στρέφεται πλέον στην πρόληψη και στον άμεσο εντοπισμό νέων παραβάσεων, αξιοποιώντας την ψηφιοποίηση των ελέγχων, τις ηλεκτρονικές ταυτότητες κτιρίων και σύγχρονα εργαλεία εποπτείας.
Προτεραιότητα στα ακίνητα των Δήμων
Η νέα ρύθμιση θα δίνει προτεραιότητα στα δημοτικά ακίνητα, επιτρέποντας την ένταξή τους σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και ανακαίνισης, αλλά και την πραγματοποίηση απαραίτητων εργασιών, όπως στατικές ενισχύσεις. Το παράδειγμα του Δήμου Βόλβης, όπου αδυνατούν να αναβαθμίσουν 14 κτίρια, δείχνει τη σημασία αυτής της παρέμβασης.
Παράλληλα, ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός και η ολοκλήρωση τοπικών σχεδίων δημιουργούν ένα σαφές πλαίσιο κανόνων, εξασφαλίζοντας ότι οι μελλοντικές οριζόντιες ρυθμίσεις δεν θα προσκρούσουν σε νομικά εμπόδια. Το στοίχημα για τη χώρα παραμένει μεγάλο: η μετάβαση από τη διαχείριση της αυθαιρεσίας σε ένα σύστημα πρόληψης και ορθολογικού σχεδιασμού θα καθορίσει την ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος και τη σταθερότητα της αγοράς ακινήτων για δεκαετίες.
