Η εμφάνιση κρουσμάτων χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο, καθώς και οι θάνατοι 3 ατόμων που -σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα- συνδέονται με τη νόσο, έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία και έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο έναν ιό που μέχρι πρόσφατα ήταν σχετικά άγνωστος στο ευρύ κοινό.
Το πλοίο MV Hondius, με ολλανδική σημαία, απέπλευσε στις 20 Μαρτίου από την Ουσουάια της Αργεντινής για ταξίδι προς την Ανταρκτική και τον Ατλαντικό. Σήμερα παραμένει αγκυροβολημένο ανοιχτά του Πράσινου Ακρωτηρίου, ενώ οι υγειονομικές αρχές διερευνούν την υπόθεση.
Μέχρι στιγμής έχει επιβεβαιωθεί ένα κρούσμα, ενώ άλλα πέντε θεωρούνται ύποπτα. Παρά την ανησυχία που προκαλεί ο αριθμός των θανάτων, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρόκειται για σενάριο αντίστοιχο με πανδημία όπως ο κορωνοϊός.
Τι είναι ο χανταϊός και πώς μεταδίδεται
Ο χανταϊός εντοπίζεται σε πολλές περιοχές του κόσμου και συνδέεται κυρίως με την παρουσία τρωκτικών, όπως ποντίκια και αρουραίοι.
Η μόλυνση δεν γίνεται συνήθως από άμεση επαφή με ζώο, αλλά μέσω του περιβάλλοντος. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί όταν:
- εισπνευστούν μικροσκοπικά σωματίδια από ούρα, σάλιο ή κόπρανα τρωκτικών
- γίνει καθαρισμός κλειστών ή μη αεριζόμενων χώρων
- υπάρχει παραμονή σε περιοχές με έντονη παρουσία τρωκτικών
Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις έχει καταγραφεί και μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Το όνομά του προέρχεται από τον ποταμό Χαντάν στη Νότια Κορέα, όπου ταυτοποιήθηκε τη δεκαετία του 1970.
Τα συμπτώματα που «θυμίζουν» γρίπη
Η λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε δύο σοβαρές μορφές: το Πνευμονικό Σύνδρομο Χανταϊού (HPS), που επηρεάζει τους πνεύμονες, και τον Αιμορραγικό Πυρετό με Νεφρικό Σύνδρομο (HFRS), που επηρεάζει τα νεφρά.
Στα πρώτα στάδια, τα συμπτώματα μοιάζουν με αυτά της γρίπης: πυρετός, ρίγη, μυϊκοί πόνοι και πονοκέφαλος. «Στα αρχικά στάδια της ασθένειας, μπορεί να μην είναι δυνατό να διακρίνει κανείς τη διαφορά μεταξύ του χανταϊού και της γρίπης», ανέφερε η Dr. Σόνια Μπαρτολόμε.
Καθώς η νόσος εξελίσσεται, ειδικά στην πνευμονική μορφή, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή, καθώς οι πνεύμονες γεμίζουν με υγρό.
Η θνησιμότητα αγγίζει περίπου το 40% στη συγκεκριμένη μορφή, ενώ στην περίπτωση του αιμορραγικού πυρετού κυμαίνεται από 1% έως 15%.
Έχουν υπάρξει πανδημίες χανταϊού;
Παρότι ο χανταϊός δεν έχει προκαλέσει παγκόσμιες πανδημίες, όπως άλλοι ιοί, έχουν καταγραφεί κατά καιρούς σοβαρές εξάρσεις που προκάλεσαν ανησυχία στις υγειονομικές αρχές.
Η πιο καθοριστική στιγμή στην ιστορία του χανταϊού καταγράφηκε το 1993 στην περιοχή Four Corners των ΗΠΑ, στο σημείο όπου συναντώνται οι πολιτείες Αριζόνα, Νέο Μεξικό, Κολοράντο και Γιούτα.
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν ένας 19χρονος δρομέας μαραθωνίου κατέληξε μέσα σε λίγες ημέρες από την εισαγωγή του στο νοσοκομείο, με συμπτώματα που αρχικά έμοιαζαν με απλή γρίπη. Λίγο νωρίτερα είχε χάσει τη ζωή της και η αρραβωνιαστικιά του από παρόμοια ανεξήγητη αναπνευστική νόσο.
Η κινητοποίηση των υγειονομικών αρχών αποκάλυψε γρήγορα μια σειρά από ξαφνικούς θανάτους νέων, υγιών ανθρώπων που παρουσίαζαν οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια. Συνολικά καταγράφηκαν 17 θάνατοι, σε ένα περιστατικό με ιδιαίτερα υψηλή θνησιμότητα που άγγιζε το 52% σε εθνικό επίπεδο.
Η έρευνα του CDC σε συνεργασία με τοπικές αρχές, το Σύστημα Υγείας των αυτοχθόνων των ΗΠΑ, το Έθνος Ναβάχο και πανεπιστημιακούς φορείς οδήγησε στην ταυτοποίηση ενός νέου ιού: του Sin Nombre Virus, ενός άγνωστου μέχρι τότε χανταϊού.
Οι επιστήμονες εντόπισαν ότι η πηγή του ιού ήταν κυρίως τα ελαφοποντίκια (deer mice), τα οποία μετέφεραν τον ιό χωρίς να νοσούν.
Το καλοκαίρι του 1993 παγιδεύτηκαν χιλιάδες τρωκτικά για έρευνα, ενώ διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς είχαν μεγαλύτερη έκθεση σε χώρους με τρωκτικά ή δραστηριότητες στο έδαφος, όπως καθαρισμός και κηπουρική. Λίγους μήνες αργότερα, ο ιός απομονώθηκε εργαστηριακά και η ασθένεια ονομάστηκε Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS).
Υπάρχει θεραπεία;
Δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο για τον χανταϊό. Ωστόσο, η έγκαιρη ιατρική φροντίδα αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης.
Οι επιστήμονες συνεχίζουν την έρευνα, καθώς παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα, όπως γιατί ο ιός επηρεάζει διαφορετικά τους ασθενείς και πώς αναπτύσσεται η ανοσία.
Πώς μπορείτε να προστατευτείτε
Η αποφυγή επαφής με τρωκτικά αποτελεί τον βασικότερο τρόπο πρόληψης.
Οι ειδικοί συνιστούν:
- χρήση γαντιών σε καθαρισμούς
- απολύμανση με χλωρίνη
- αποφυγή σκούπας σε μολυσμένους χώρους (λόγω διασποράς στον αέρα)
- καλός αερισμός κλειστών χώρων πριν τον καθαρισμό
Παρά την πολυετή έρευνα, πολλά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Όπως εξηγεί η πνευμονολόγος Μισέλ Χάρκινς από το Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού, δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητό γιατί ο ιός εμφανίζεται ήπιος σε κάποιους ανθρώπους και ιδιαίτερα σοβαρός σε άλλους, ούτε πώς ακριβώς αναπτύσσονται τα αντισώματα.
