Τα τραγικά μικρά νούμερα γεννήσεων και ο αρνητικός συσχετισμός με τον αντίστοιχο αριθμό θανάτων έχουν απασχολήσει εδώ και χρόνια τις δημοτικές αρχές της χώρας, τόσο στους επαρχιακούς δήμους που βλέπουν να ερημώνονται πολύ γρήγορα όσο και σε πολλούς αστικούς δήμους που διαπίστωναν πως οι παιδικοί σταθμοί και σχολεία είχαν αρχίσει να αδειάζουν. Αυτός ήταν ο λόγος που πολλά Δημοτικά Συμβούλια είχαν πάρει αποφάσεις εδώ και καιρό να δίνουν επιδόματα σε νέους γονείς για κάθε παιδί που γεννιόταν, παρότι δεν είχαν τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα και υπήρχε κίνδυνος είτε η απόφαση να ακυρωθεί από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις είτε τα χρήματα να καταλογιστούν στους δημάρχους, εάν γινόταν κάποια καταγγελία εναντίον τους.

Ωστόσο, το θεσμικό πρόβλημα ξεπεράστηκε με την ψήφιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς ο υπουργός Εσωτερικών Θόδωρος Λιβάνιος αποδέχθηκε το πιεστικό αίτημα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), συμπεριλαμβάνοντας σε αυτό την αρμοδιότητα μέτρων στήριξης για τις νέες γεννήσεις.

Τι προβλέπει η νομοθεσία

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης έφερε μια ουσιαστική αλλαγή, δίνοντας για πρώτη φορά τη θεσμική ελευθερία στους δήμους να θεσπίζουν και να χορηγούν ένα δικό τους, εφάπαξ επίδομα γέννησης για κάθε παιδί που έρχεται στον κόσμο. Με αυτό τον τρόπο «καλύφθηκαν» όσοι ήδη είχαν αποφασίσει και έδιναν ανάλογα επιδόματα, ενώ άνοιξε ο δρόμος για όλους τους δήμος της χώρας να προχωρήσουν σε ανάλογες αποφάσεις χωρίς νομικά κωλύματα. Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, οι δημοτικές αρχές της χώρας αποκτούν το δικαίωμα να αποφασίζουν αυτόνομα τη χορήγηση μιας εφάπαξ οικονομικής ενίσχυσης για κάθε νέα γέννηση. Το συγκεκριμένο βοήθημα προστατεύεται πλήρως νομικά, καθώς ορίζεται ως αφορολόγητο και ακατάσχετο, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορεί να δεσμευτεί για χρέη ούτε συμψηφίζεται με άλλες οφειλές. Το ακριβές ύψος του ποσού, τα εισοδηματικά κριτήρια, καθώς και οι απαραίτητες προϋποθέσεις χορήγησης καθορίζονται ξεχωριστά από τα Δημοτικά Συμβούλια, ανάλογα με τον προϋπολογισμό, τις οικονομικές δυνατότητες και τις δημογραφικές ανάγκες της κάθε περιοχής.

Οι πρώτοι δήμοι που θέσπισαν επίδομα γέννησης

Η μείωση των γεννήσεων και η γήρανση του πληθυσμού έγιναν πιο έντονα αντιληπτές στην περιφέρεια της χώρας, οδηγώντας αρκετούς δήμους να σπεύσουν να ανακοινώσουν επιδόματα γέννησης.

Ο Δήμος Αγράφων ήταν από τους πρώτους που κινήθηκαν σε αυτή την κατεύθυνση, καθώς από το 2023 ανακοίνωσε επίδομα 1.500 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται στον δήμο, ενώ έναν χρόνο αργότερα το ποσό αυξήθηκε στις 3.000 ευρώ και εξακολουθεί να ισχύει μέχρι σήμερα. Ανάλογη παρέμβαση έκανε και ο Δήμος Σερβίων, χορηγώντας το πρώτο βοήθημα ύψους 10.000 ευρώ σε οικογένεια που απέκτησε παιδί στη Δημοτική Κοινότητα Ελάτης. Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και ο Δήμος Θέρμου, ο οποίος δίνει εφάπαξ επίδομα γέννησης 1.000 ευρώ για το πρώτο και το δεύτερο παιδί ενώ για το τρίτο παιδί προβλέπονται 3.000 ευρώ, για το τέταρτο 4.000 ευρώ, για το πέμπτο 5.000 ευρώ και για το έκτο παιδί 15.000 ευρώ.

Ο Δήμος Προσοτσάνης έχει προκηρύξει οικονομική ενίσχυση 1.000 ευρώ για κάθε νέο παιδί που γεννήθηκε από το 2024 και μετά, από οικογένειες κατοίκων της περιοχής που ανήκουν στις οικονομικά αδύναμες, ενώ στον Δήμο Δοξάτου επιδοτείται κάθε νέο μέλος οικογένειας με 1.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση να είναι δημότης και το οικογενειακό εισόδημα να μην υπερβαίνει τις 16.000 ευρώ, ενώ το ατομικό εισόδημα να μην ξεπερνά τις 10.000 ευρώ. Ο Δήμος Αποκορώνου πήρε απόφαση για επίδομα γέννησης που διαμορφώνεται σε 1.500 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.000 ευρώ για το δεύτερο και 2.500 ευρώ για το τρίτο παιδί και άνω.

Ο Δήμος Νοτίου Πηλίου χορηγεί επίδομα 3.000 ευρώ σε οικογένειες που αποκτούν τρίτο παιδί και διαμένουν μόνιμα εντός των ορίων του δήμου, με εισοδηματικά κριτήρια, ενώ επίδομα 1.000 ευρώ για κάθε γέννηση παιδιού χορηγεί ο Δήμος Νάουσας. Στη θέσπιση εφάπαξ χρηματικού βοηθήματος ύψους 3.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται ή υιοθετείται σε βρεφική ηλικία προχώρησε ο Δήμος Βορείων Τζουμέρκων, φτάνει το παιδί να εγγραφεί στο Δημοτολόγιο του δήμου. Ο Δήμος Δωρίδος προσφέρει κλιμακωτή οικονομική ενίσχυση για κάθε παιδί που γεννιέται στην περιοχή που ξεκινά από 1.000 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.000 ευρώ για το δεύτερο και 3.000 ευρώ για το τρίτο και κάθε επόμενο παιδί και μπορεί με αυτή την πρόοδο να φτάσει έως και τις 6.000 ευρώ για μια οικογένεια. Στον Δήμο Θέρμου, η ενίσχυση ξεκινά από 1.000 ευρώ για το πρώτο παιδί και αυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, φτάνοντας ακόμη και τις 15.000 ευρώ για το έκτο παιδί. Στον Δήμο Πύλου-Νέστορος προβλέπονται οικονομικές ενισχύσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και τις 5.000 ευρώ.

 

Μεγάλα πακέτα στήριξης από δήμους της Αττικής

Στην ίδια λογική αλλά και με πιο διευρυμένα προγράμματα στήριξης αποφασίζουν να στηρίξουν τους νέους γονείς και δήμοι της Αττικής, καθώς αντιλαμβάνονται το δημογραφικό πρόβλημα από τις συνεχώς μειούμενες εγγραφές στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, τα νηπιαγωγεία και τα δημοτικά σχολεία.

Πολύ σημαντική βοήθεια πρόκειται να λάβουν οι νέοι γονείς στον Δήμο Ελληνικού-Αργυρούπολης μετά την πρωτοβουλία του δημάρχου Γιάννη Κωνσταντάτου να προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλέγμα μέτρων, το οποίο ψηφίστηκε ομόφωνα από το Δημοτικό Συμβούλιο. Αυτό περιλαμβάνει εφάπαξ χρηματικό βοήθημα 1.000 ευρώ, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, 2.000 ευρώ για οικογένειες με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως 20.000 ευρώ και 3.000 ευρώ για οικογένειες εγγεγραμμένες στο Κοινωνικό Παντοπωλείο του δήμου. Παράλληλα, προσφέρονται απαλλαγή από την καταβολή δημοτικών τελών, πλήρης απαλλαγή από την καταβολή τροφείων στους δημοτικούς βρεφονηπιακούς σταθμούς, δωρεάν συμμετοχή στα προγράμματα δημιουργικής απασχόλησης και στα πολιτιστικά και αθλητικά προγράμματα του δήμου, καθώς και πακέτο βασικών ειδών βρεφικής φροντίδας.

Ανάλογο ολοκληρωμένο πρόγραμμα στήριξης των οικογενειών που θα αποκτήσουν παιδί παρέχει και ο Δήμος Κηφισιάς μετά από απόφαση του δημάρχου Βασίλη Ξυπολυτά. Μεταξύ άλλων θα περιλαμβάνει οικονομική ενίσχυση 1.000 έως 3.000 ευρώ κλιμακωτά και βάσει εισοδηματικών κριτηρίων, απαλλαγή από δημοτικά τέλη και τη δημιουργία δικτύου συνεργαζόμενων επιχειρήσεων που θα προσφέρουν ειδικές εκπτώσεις στους νέους γονείς. Ακόμα, ο Δήμος Καλλιθέας χορηγεί εφάπαξ οικονομική ενίσχυση ύψους 1.000 ευρώ για κάθε νέο παιδί που γεννιέται με μια πρωτοβουλία είχε ξεκινήσει ήδη από το 2024, ωστόσο η εφαρμογή της συνάντησε απίστευτη γραφειοκρατία και εμπόδια. Τέλος, και ο Δήμος Ηρακλείου Αττικής προσφέρει 1.000 ευρώ, με εισοδηματικά κριτήρια, στις οικογένειες δημοτών που αποκτούν το πρώτο τους παιδί, αποτελώντας έναν από τους δήμους που είχαν αναλάβει αυτή την πρωτοβουλία πριν εγκριθεί η αρμοδιότητα από τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Δεν χάνεται το κρατικό επίδομα

Αξίζει να σημειώσουμε πως σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση το επίδομα γέννησης από τους δήμους λειτουργεί συμπληρωματικά και δεν αντικαθιστά σε καμία περίπτωση την επίσημη κρατική παροχή που καταβάλλεται μέσω του ΟΠΕΚΑ.