Το να αγαπά ένας έφηβος τη γυμναστική δεν είναι κάτι που πρέπει να μας ανησυχεί. Το αντίθετο. Η άσκηση μπορεί να γίνει ένας εξαιρετικός τρόπος να εκτονώνεται, να αποκτά αυτοπεποίθηση και να φροντίζει το σώμα του.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η γυμναστική παύει να είναι κάτι που επιλέγει και γίνεται κάτι που αισθάνεται ότι πρέπει να κάνει.

Όταν ένας έφηβος κοιτάζεται συνεχώς στον καθρέφτη και βλέπει ένα σώμα «πολύ μικρό», ακόμη κι αν είναι ήδη ιδιαίτερα μυώδες, όταν αγχώνεται αν χάσει μία προπόνηση ή όταν αρχίζει να αποφεύγει φίλους και εξόδους για χάρη της διατροφής και της άσκησης, ίσως δεν μιλάμε πλέον απλώς για έναν έφηβο που «προσέχει τη φυσική του κατάσταση».

Μπορεί να πρόκειται για bigorexia, τον όρο που χρησιμοποιείται για τη μυϊκή δυσμορφία (muscle dysmorphia), μια μορφή σωματικής δυσμορφικής διαταραχής.

Όταν όσο περισσότερο γυμνάζεσαι, τόσο λιγότερο σου αρέσει το σώμα σου

Η μυϊκή δυσμορφία έχει μια παράδοξη πλευρά: το άτομο μπορεί να έχει ένα πολύ γυμνασμένο σώμα και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ότι είναι αδύναμο ή ανεπαρκώς μυώδες.

Έτσι, ο στόχος δεν τελειώνει ποτέ.

Περισσότεροι μυς. Περισσότερη προπόνηση. Πιο αυστηρή διατροφή. Και μετά… ακόμη περισσότερο.

Η εικόνα που βλέπει το άτομο στον καθρέφτη δεν ανταποκρίνεται απαραίτητα στην πραγματικότητα. Και όσο περισσότερο προσπαθεί να αλλάξει το σώμα του, τόσο περισσότερο μπορεί να εγκλωβίζεται στην ιδέα ότι κάτι πάνω του δεν είναι αρκετό.

Τα σημάδια που δεν πρέπει να περάσουν απαρατήρητα

 

Δεν είναι το πόσες φορές πηγαίνει στο γυμναστήριο. Είναι το τι συμβαίνει όταν δεν μπορεί να πάει.
Οι γονείς δεν χρειάζεται να ανησυχήσουν επειδή το παιδί τους γυμνάζεται συστηματικά. Υπάρχουν, όμως, ορισμένες συμπεριφορές που αξίζει να παρατηρήσουν.

Ένα παιδί μπορεί να χρειάζεται περισσότερη προσοχή όταν:

  • συνεχίζει να γυμνάζεται ακόμη και όταν είναι τραυματισμένο ή εξαντλημένο,
  • περνά μεγάλο μέρος της ημέρας ελέγχοντας το σώμα του στον καθρέφτη,
  • συγκρίνει συνεχώς τους μυς και την εμφάνισή του με άλλους,
  • αισθάνεται έντονο άγχος ή ενοχές όταν χάνει μια προπόνηση,
  • ακολουθεί υπερβολικά αυστηρούς κανόνες διατροφής,
  • ασχολείται εμμονικά με πρωτεΐνες, θερμίδες και συμπληρώματα,
  • αποφεύγει εξόδους ή δραστηριότητες επειδή φοβάται ότι θα «χαλάσει» το πρόγραμμά του,
  • χρησιμοποιεί αναβολικά στεροειδή για να αυξήσει τη μυϊκή του μάζα.

Το πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι να παρατηρήσουν οι γονείς αν η εμμονή με το σώμα αρχίζει να παίρνει τη θέση της υπόλοιπης ζωής.

Και κάπου εδώ μπαίνουν τα social media

Για έναν έφηβο που ήδη συγκρίνεται, το ατελείωτο scroll μπορεί να κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα.
Τα social media έχουν γεμίσει με σώματα που παρουσιάζονται ως το απόλυτο πρότυπο φυσικής κατάστασης. Γυμνασμένα σώματα, αυστηρές διατροφές, καθημερινές προπονήσεις και φωτογραφίες που συχνά δημιουργούν την εντύπωση ότι η «τέλεια» εμφάνιση είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό και εύκολα προσβάσιμο.

Για έναν έφηβο που βρίσκεται ήδη σε περίοδο έντονης αναζήτησης ταυτότητας και αποδοχής, η συνεχής σύγκριση μπορεί να ενισχύσει τις ανασφάλειες γύρω από την εικόνα του σώματος.

Στους παράγοντες που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο περιλαμβάνονται επίσης το bullying, η έντονη ενασχόληση με το bodybuilding ή την άρση βαρών και η συνύπαρξη άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας.

Φυσικά, ούτε το γυμναστήριο ούτε τα social media προκαλούν από μόνα τους bigorexia. Το θέμα είναι ο τρόπος με τον οποίο τα χρησιμοποιεί ο κάθε έφηβος και κυρίως ο ρόλος που έχουν αρχίσει να παίζουν στην καθημερινότητά του.

Το «μα είσαι μια χαρά!» δεν είναι πάντα η λύση

Οι γονείς συχνά θέλουν να καθησυχάσουν το παιδί τους. Όμως η συνεχής επιβεβαίωση μπορεί να γίνει μέρος του προβλήματος.
Όταν ένας έφηβος λέει «είμαι πολύ αδύνατος» ή «δεν έχω αρκετούς μυς», η αυθόρμητη αντίδραση ενός γονιού είναι να απαντήσει: «Μα τι λες; Μια χαρά είσαι!».

Μια τέτοια απάντηση μπορεί να προσφέρει στιγμιαία ανακούφιση, αλλά δεν αντιμετωπίζει απαραίτητα την υποκείμενη ανησυχία. Αντίστοιχα, τα πειράγματα, η ειρωνεία ή τα σχόλια για το σώμα μπορεί να ενισχύσουν την ανασφάλεια.

Αυτό που χρειάζεται είναι συζήτηση χωρίς κριτική.

Να ρωτήσουν το παιδί πώς αισθάνεται. Τι το κάνει να νιώθει ότι δεν είναι αρκετό. Πόσο χρόνο σκέφτεται το σώμα του. Και αν η γυμναστική το κάνει πραγματικά να αισθάνεται καλύτερα ή αν έχει γίνει πηγή άγχους.

Πότε χρειάζεται να ζητήσετε βοήθεια;

Όταν η εικόνα του σώματος αρχίζει να επηρεάζει τη ζωή του παιδιού, αξίζει να ζητηθεί βοήθεια νωρίς.
Η μυϊκή δυσμορφία μπορεί να συνδέεται με έντονο άγχος, θυμό, καταθλιπτικά συμπτώματα και κοινωνική απομόνωση. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν και σκέψεις αυτοκτονίας.

Γι’ αυτό, όταν η ενασχόληση με το σώμα, τη διατροφή και την άσκηση αρχίζει να επηρεάζει το σχολείο, τις φιλίες, την οικογένεια ή την ψυχική κατάσταση του εφήβου, είναι σημαντικό να αναζητηθεί η γνώμη ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία αποτελεί βασική θεραπευτική προσέγγιση για τη σωματική δυσμορφική διαταραχή, ενώ στους εφήβους η συμμετοχή της οικογένειας μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι ένα «τέλειο» σώμα

Η εφηβεία είναι έτσι κι αλλιώς μια περίοδος κατά την οποία το σώμα αλλάζει, η αυτοπεποίθηση δοκιμάζεται και η ανάγκη για αποδοχή γίνεται πιο έντονη.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να μάθει ένας έφηβος να αγαπά κάθε εκατοστό του σώματός του κάθε μέρα.

Είναι να καταλάβει ότι δεν χρειάζεται να αλλάξει το σώμα του για να αξίζει περισσότερο.

Η γυμναστική μπορεί να είναι χαρά, δύναμη και φροντίδα. Δεν χρειάζεται να γίνει ένας καθημερινός αγώνας για να αποδείξει κάποιος ότι είναι αρκετός.

Γιατί όταν ο καθρέφτης λέει συνεχώς «λίγο ακόμη», ίσως το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι περισσότερος μυς.

Είναι λιγότερη πίεση.