Υπό έλεγχο τίθεται η επιστημονική εργασία και η διοικητική πρακτική της γενικής διευθύντριας της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος (ΕΒΕ) Χρύσας Νικολάου, σύμφωνα με αποκλειστικά στοιχεία που περιήλθαν στην κατοχή της Political.
Όπως προκύπτει από καταγγελία που υποβλήθηκε στις 13 Μαΐου 2025 προς το Πάντειο Πανεπιστήμιο, με κοινοποίηση στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, μέρος της διδακτορικής της διατριβής και συναφούς επιστημονικής μελέτης φέρεται να συγκροτείται από εκτεταμένες αντιγραφές και παραθέσεις άλλων έργων χωρίς επαρκείς παραπομπές. Η μελέτη αυτή –σύμφωνα με την καταγγελία– συνυπολογίστηκε ως κριτήριο στην επιλογή της για τη συγκεκριμένη θέση το 2024, γεγονός που, αν επιβεβαιωθεί, θέτει ζήτημα θεσμικής αξιοπιστίας της διαδικασίας.
Ο φάκελος που έχει διαβιβαστεί στις αρμόδιες ακαδημαϊκές και διοικητικές αρχές περιλαμβάνει αντιπαραβολές κειμένων, αποσπάσματα από πρωτότυπα έργα τρίτων και εκθέσεις ελέγχου ομοιότητας (τύπου Turnitin), οι οποίες –όπως αναφέρεται– καταγράφουν υψηλά ποσοστά ταύτισης. Παράλληλα, ζητείται εξονυχιστικός έλεγχος της συνολικής βιβλιογραφικής τεκμηρίωσης, του τρόπου παραπομπών και της μεθοδολογίας, ώστε να διακριβωθεί εάν πληρούνται τα ακαδημαϊκά πρότυπα δεοντολογίας.
Η καταγγελία, που βασίζεται σε συγκεκριμένα τεκμήρια, δεν συνιστά τελεσίδικη κρίση. Ωστόσο, το εύρος της ύλης και η διασύνδεσή της με τη διαδικασία επιλογής για τη διοίκηση της ΕΒΕ επιβάλλουν –όπως τονίζεται– άμεση και ανεπηρέαστη διερεύνηση. Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται ότι η Εθνική Βιβλιοθήκη, ως θεσμός-πυλώνας της πνευματικής ζωής της χώρας, οφείλει να διαφυλάσσει στο ακέραιο την επιστημονική ακεραιότητα και τη διαχειριστική διαφάνεια.
Την εικόνα περιπλέκει ακόμη περισσότερο μια δεύτερη δέσμη καταγγελιών που αφορά οικονομικές πρακτικές στην ΕΒΕ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιεί η Political, καταγράφεται «χορός απευθείας αναθέσεων» που υπερβαίνει τις 600.000 ευρώ μόνο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2024, ενώ στις 10 Σεπτεμβρίου 2025 αναδείχθηκε νέα απευθείας ανάθεση 35.000 ευρώ, εν μέσω καθεστώτος οικονομικού ελέγχου στον φορέα. Για τις υποθέσεις αυτές έχουν αποσταλεί αναφορές στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, με αίτημα να ελεγχθούν τόσο η αναγκαιότητα όσο και η νομιμότητα των διαδικασιών, οι όροι των συμβάσεων και οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.
Κεντρικό ερώτημα που τίθεται είναι πώς αξιολογήθηκε αρχικά το ακαδημαϊκό έργο της κ. Νικολάου και εάν η εν λόγω μελέτη βαθμολογήθηκε ως «μοναδική συμβολή» χωρίς αυστηρή αντιπλαγιαστική εξέταση. Η διεθνής πρακτική –όπως υπενθυμίζεται στον φάκελο– είναι αμείλικτη: σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης λογοκλοπής, δημόσια πρόσωπα παραιτούνται ή τίθενται εκτός θέσεων ευθύνης, ακριβώς για να προστατευθεί το κύρος του θεσμού. Γι’ αυτό και ο καταγγέλλων ζητά να εξεταστεί εκ νέου η νομιμότητα της επιλογής του 2024, αν επιβεβαιωθούν τα πορίσματα.
Πέραν του ακαδημαϊκού σκέλους, οι αναφορές για δαπάνες αγγίζουν την καρδιά της χρηστής διοίκησης: κατακερματισμοί προμηθειών, επαναλαμβανόμενες απευθείας αναθέσεις και επιλογές που δεν τεκμηριώνονται επαρκώς ως προς το επείγον, σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες. Ζητείται, συνεπώς, ανοικτός έλεγχος όλων των σχετικών αποφάσεων, δημοσιοποίηση των πρακτικών αξιολόγησης και των γνωμοδοτήσεων και –όπου απαιτείται– διορθωτικές ενέργειες.
Η Εθνική Βιβλιοθήκη βρίσκεται, έτσι, αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση: να αποδείξει ότι εφαρμόζει κανόνες ακαδημαϊκής δεοντολογίας στην κορυφή της διοικητικής της πυραμίδας και ότι διαχειρίζεται το δημόσιο χρήμα με διαφάνεια και λογοδοσία. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης απαιτεί ταχύ, τεκμηριωμένο και ανεξάρτητο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές, καθώς και θεσμικές εγγυήσεις ώστε ανάλογα ζητήματα να μην επαναληφθούν.
Η Political θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την υπόθεση και ζητά επίσημες τοποθετήσεις από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Η κ. Νικολάου έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση να παρουσιάσει πλήρη τεκμηρίωση των ισχυρισμών της· το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Υπουργείο Παιδείας να επιβεβαιώσουν το εύρος και το χρονικό πλαίσιο του ελέγχου· και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας να γνωστοποιήσει αν και πότε θα ολοκληρωθεί ο οικονομικός έλεγχος για τις αναθέσεις της περιόδου 2024–2025.
Σε έναν θεσμό με συμβολικό και ουσιαστικό ρόλο για την ελληνική παιδεία, η αλήθεια και η διαφάνεια δεν είναι ζητούμενα πολυτελείας αλλά αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις. Η υπόθεση που αποκαλύπτει σήμερα η Political δεν προκαταλαμβάνει αποφάσεις· θέτει, όμως, επιτακτικά τα ερωτήματα που οφείλουν να απαντηθούν δημόσια. Για την Εθνική Βιβλιοθήκη, για την ακαδημαϊκή κοινότητα, για το κύρος των θεσμών.
