Σκεφτείτε έναν δύσκολο άνθρωπο στη δουλειά. Έναν συνάδελφο με τον οποίο είστε αναγκασμένοι να συνεργάζεστε, αλλά η παρουσία του σας κουράζει ή σας δυσκολεύει. Μάλλον ήδη έχετε κάποιον στο μυαλό σας. Ποια είναι η δική σας ερμηνεία; Γιατί θεωρείτε ότι είναι τόσο δύσκολος;
Ίσως τον βλέπετε ως αγενή, αδαή, κακόβουλο ή υπερβολικά εγωκεντρικό. Ίσως πάλι πιστεύετε ότι η συμπεριφορά του είναι μέρος ενός σχεδίου για να σας εμποδίσει ή να σας βλάψει. Όποια ιστορία κι αν έχετε πλάσει στο μυαλό σας, μοιάζει λογική, γιατί εξηγεί την εμπειρία σας μαζί του.
Αλλά αξίζει να αναρωτηθείτε: «Έχω σκεφτεί ποτέ ποια μπορεί να είναι τα κίνητρά του;»
Πώς να βλέπουμε τους δύσκολους ανθρώπους στη δουλειά
Ας πάρουμε το παράδειγμα κάποιου που φαίνεται να σας στοχοποιεί. Μπορεί να πιστεύετε ότι σκοπός του είναι να «μπλοκάρει την επιτυχία σας» ή να «σας κάνει τη ζωή δύσκολη». Ακόμη κι αν αυτό ισχύει, αυτοί είναι οι στόχοι – όχι το κίνητρο. Το κίνητρο είναι το «γιατί» πίσω από αυτούς τους στόχους.
Ίσως θέλει να φανεί καλύτερος στα μάτια της διοίκησης. Ίσως νιώθει απειλή από τη δική σας επιτυχία ή δημοφιλία. Μπορεί απλώς να μην σας συμπαθεί, αλλά η αντιπάθεια από μόνη της σπάνια αρκεί για να ωθήσει κάποιον σε ενεργή προσπάθεια να σας βλάψει. Άρα, πώς ωφελείται από τη συμπεριφορά του; Τι «κερδίζει» με το να είναι δύσκολος;
Το να προσπαθήσετε να φανταστείτε ένα πιθανό κίνητρο σας βοηθά να δείτε τη συμπεριφορά του μέσα από ένα πλαίσιο που δεν αφορά εσάς. Δεν σημαίνει ότι τον δικαιολογείτε ή ότι πρέπει να αγνοήσετε όσα κάνει. Αλλά αν καταλάβετε ότι το κίνητρό του σχετίζεται με δικές του ανάγκες, ίσως σας γίνει πιο εύκολο να κρατήσετε ψυχική απόσταση και να επηρεάζεστε λιγότερο.
Κάποιες φορές, η σκέψη ότι πίσω από τη συμπεριφορά του κρύβεται μια ανεκπλήρωτη ανάγκη μπορεί να γεννήσει λίγη συμπόνια – και ίσως μια ανακούφιση που δεν βρίσκεστε εσείς στη θέση του.
Τι μπορεί να οδηγεί τους πιο συνηθισμένους τύπους δύσκολων ανθρώπων
Ο υπερβολικά απαισιόδοξος
Είναι μόνιμα αρνητικός και έτοιμος να απορρίψει ιδέες, προβλέποντας το χειρότερο. Ίσως η ζωή τον έχει «εκπαιδεύσει» να περιμένει το κακό. Ίσως το άγχος τον κάνει να νιώθει πιο ασφαλής όταν προετοιμάζεται για το δυσμενές σενάριο.
Μια παραλλαγή είναι ο υπερβολικά επικριτικός, που τονίζει τα αρνητικά επειδή νιώθει ανασφάλεια και χρειάζεται να μειώσει τους άλλους για να προστατεύσει το εύθραυστο εγώ του.
Ο υπερβολικά δραματικός
Όσοι δραματοποιούν τα πάντα μπορεί να μην έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα, άρα δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικά σοβαρό. Το δράμα μπορεί επίσης να τους προσφέρει προσοχή. Αν υιοθετούν τον ρόλο του «θύματος», ίσως έτσι κερδίζουν συμπάθεια και χαμηλότερες απαιτήσεις από τους γύρω τους.
Ο υπερβολικά ομιλητικός
Κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να αντέξουν τη σιωπή. Ίσως φοβούνται την κριτική ή δυσκολεύονται να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις τους.
Σχετικό είναι και το κουτσομπολιό: συχνά λειτουργεί ως τρόπος να αποσπάσουν την προσοχή από τον εαυτό τους ή να νιώσουν χρήσιμοι και αποδεκτοί μέσα από το μοίρασμα «πληροφοριών».
Ο υπερβολικά εγωκεντρικός
Μπορεί να μεγάλωσε σε περιβάλλον όπου όλα περιστρέφονταν γύρω του, με αποτέλεσμα να μην αναπτύξει ενσυναίσθηση. Άλλοι έχουν υπερβολικά υψηλή εικόνα για τον εαυτό τους, που συχνά κρύβει βαθιά ανασφάλεια.
Ο «ξερόλας» ανήκει στην ίδια κατηγορία: απειλείται από όσους γνωρίζουν περισσότερα και προσπαθεί να ενισχύσει το προσωπείο του δείχνοντας ότι είναι πιο έξυπνος ή πιο έμπειρος.
Ο υπερβολικά θυμωμένος
Όλοι θυμώνουμε, αλλά όσοι ξεσπούν συστηματικά το κάνουν συχνά επειδή αυτό τους επιτράπηκε χωρίς συνέπειες – και επειδή έτσι συνήθως πετυχαίνουν αυτό που θέλουν. Τα ξεσπάσματα κάνουν τους γύρω τους να «περπατούν σε τεντωμένο σχοινί», μειώνοντας τις απαιτήσεις απέναντί τους.
Δεν βρίσκονται μόνο στη δουλειά
Δεν μπορείτε ποτέ να είστε βέβαιοι για το πραγματικό κίνητρο ενός δύσκολου ανθρώπου. Αξίζει όμως να το σκέφτεστε. Δημιουργεί χώρο για λίγη ενσυναίσθηση. Οι δύσκολοι άνθρωποι θα υπάρχουν πάντα — στη δουλειά και παντού. Δεν μπορούμε να τους αλλάξουμε, αλλά μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που τους αντιλαμβανόμαστε, ώστε να μας επηρεάζουν λιγότερο.
