Μακρόστενα, καλυμμένα με φολίδες και χωρίς εμφανή άκρα, τα φίδια θεωρούνται για τους περισσότερους η μοναδική απάντηση σε αυτή την περιγραφή. Ωστόσο, στη φύση υπάρχει μια ολόκληρη ομάδα ερπετών που συχνά προκαλεί σύγχυση ακόμη και στους πιο παρατηρητικούς: οι άποδες σαύρες.
Πρόκειται για σαύρες που, κατά τη διάρκεια της εξέλιξής τους, έχασαν πλήρως ή σχεδόν πλήρως τα άκρα τους. Παρότι η εξωτερική τους εμφάνιση θυμίζει έντονα φίδι, οι διαφορές ανάμεσα στις δύο κατηγορίες είναι σημαντικές και αφορούν τόσο τη μορφολογία όσο και τη συμπεριφορά τους.
Οι 5 βασικές διαφορές από τα φίδια
1. Διαθέτουν βλέφαρα και ακουστικά ανοίγματα
Σε αντίθεση με τα φίδια, οι περισσότερες άποδες σαύρες έχουν κινητά βλέφαρα και εμφανή ακουστικά ανοίγματα. Τα φίδια δεν διαθέτουν εξωτερικά αυτιά, ενώ τα μάτια τους προστατεύονται από μια μόνιμη διαφανή μεμβράνη.
2. Διαφορετική γλώσσα
Η χαρακτηριστική διχαλωτή γλώσσα των φιδιών χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό χημικών ουσιών στο περιβάλλον. Οι άποδες σαύρες διαθέτουν συνήθως πιο στρογγυλεμένη γλώσσα, με μια μικρή εγκοπή στην άκρη.
3. Μεγαλύτερη και αποσπώμενη ουρά
Σε πολλά είδη άποδων σαυρών, η ουρά αποτελεί μεγάλο μέρος του συνολικού μήκους του σώματος και μπορεί να αποκοπεί σε περίπτωση κινδύνου. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως αυτοτομία, βοηθά το ζώο να διαφύγει από τους θηρευτές.
4. Περιορισμένες κινήσεις
Τα φίδια διαθέτουν ειδικές κοιλιακές φολίδες που τους επιτρέπουν να κινούνται αποτελεσματικά σε διάφορες επιφάνειες. Οι άποδες σαύρες στερούνται αυτού του πλεονεκτήματος, γεγονός που τις καθιστά πιο αργές και ευάλωτες.
5. Διαφορετικές διατροφικές δυνατότητες
Χάρη στην ιδιαίτερη δομή της σιαγόνας τους, τα φίδια μπορούν να καταπίνουν θηράματα πολύ μεγαλύτερα από το κεφάλι τους. Οι άποδες σαύρες περιορίζονται σε μικρότερα θηράματα, όπως έντομα, αράχνες και σκουλήκια.
Τα είδη άποδων σαυρών που ζουν στην Ελλάδα
Η ελληνική πανίδα φιλοξενεί αρκετά είδη άποδων σαυρών, τα οποία συχνά παρεξηγούνται ως επικίνδυνα φίδια, παρότι είναι ακίνδυνα για τον άνθρωπο.
Κονάκι (Anguis graeca)
Το Ελληνικό Κονάκι απαντάται σε πολλές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας και σε αρκετά νησιά. Φτάνει συνήθως έως τα 50 εκατοστά και ξεχωρίζει για τους γκρι, καφέ ή χάλκινους χρωματισμούς του. Παρά τους παλιούς λαϊκούς μύθους που το ήθελαν δηλητηριώδες, πρόκειται για ένα εντελώς ακίνδυνο ερπετό.
Τυφλίτης (Pseudopus apodus)
Γνωστός και ως Φιδόσαυρα, ο Τυφλίτης αποτελεί τη μεγαλύτερη σαύρα της Ευρώπης, με μήκος που μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 140 εκατοστά. Ζει σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και συχνά γίνεται αντικείμενο μύθων, όπως ότι είναι τυφλός ή βλέπει μόνο συγκεκριμένες ημέρες. Στην πραγματικότητα διαθέτει φυσιολογική όραση.
Οφιόμορος (Ophiomorus punctatissimus)
Ο Οφιόμορος συναντάται κυρίως στην Πελοπόννησο, τα Κύθηρα και την Ελαφόνησο. Είναι το μικρότερο από τα τρία είδη, καθώς σπάνια ξεπερνά τα 18 εκατοστά. Χαρακτηρίζεται από το γκριζοκαφέ χρώμα του και τις μικρές μαύρες κηλίδες που διατρέχουν το σώμα του.
Παρά την εντυπωσιακή ομοιότητά τους με τα φίδια, οι άποδες σαύρες αποτελούν ξεχωριστή ομάδα ερπετών με διαφορετική εξελικτική πορεία και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η παρουσία τους στην ελληνική φύση υπενθυμίζει πόσο πλούσια και συχνά παρεξηγημένη είναι η βιοποικιλότητα της χώρας.
