Όταν η αγορά κατοικίας γίνεται απρόσιτη, οι λύσεις γίνονται όλο και πιο ευρηματικές — και συχνά ανορθόδοξες. Στην Ισπανία, νεοφυείς επιχειρήσεις φτάνουν πλέον στο σημείο να πωλούν… μεμονωμένα υπνοδωμάτια σε διαμερίσματα που μοιράζονται άγνωστοι μεταξύ τους. Στη Βρετανία, κατασκευαστικές εταιρείες ενθαρρύνουν φίλους να αγοράσουν μαζί σπίτι, ενώ επενδυτικές πλατφόρμες προσφέρουν μερίδια σε ενοικιαζόμενα ακίνητα με την μορφή του μακροπρόθεσμου leasing σε όσους δεν μπορούν να αποκτήσουν ολόκληρη κατοικία.
Πρόκειται για λύσεις που αποτυπώνουν τη σκληρή πραγματικότητα: οι νέοι Ευρωπαίοι δυσκολεύονται όσο ποτέ να αποκτήσουν δική τους στέγη.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την τελευταία δεκαετία οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν περίπου 10% ταχύτερα από τα εισοδήματα, με τους νέους και τους χαμηλόμισθους να πλήττονται περισσότερο. Σε χώρες όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία, η εκτόξευση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η περιορισμένη προσφορά κατοικιών επιδείνωσαν περαιτέρω την κατάσταση.
Η περίπτωση της Habitacion.com στην Ισπανία
Στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη, όπου οι τιμές έχουν εκτοξευθεί, η ισπανική startup Habitacion.com προσφέρει προς πώληση μεμονωμένα δωμάτια με τιμές που φτάνουν έως τις 80.000 ευρώ — περίπου στο ένα τρίτο της τιμής ενός μικρού διαμερίσματος στις ίδιες περιοχές.
Η εταιρεία αναφέρει ότι πούλησε 200 δωμάτια μέσα στο 2025, ενώ διαθέτει λίστα αναμονής 32.000 ενδιαφερομένων σε επτά πόλεις. Η ζήτηση δεν προκαλεί έκπληξη: μέσα σε δέκα χρόνια οι μισθοί στην Ισπανία αυξήθηκαν κατά περίπου 26%, ενώ οι τιμές ακινήτων κατά 81%.
Ο ιδρυτής της εταιρείας, Οριόλ Βαλς, υποστηρίζει ότι το μοντέλο ανταποκρίνεται στις νέες κοινωνικές συνθήκες: λιγότεροι γάμοι, καθυστερημένη απόκτηση παιδιών και μεγαλύτερη ανάγκη για μικρότερους, οικονομικότερους χώρους. Οι ενδιαφερόμενοι περνούν από διαδικασία «συμβατότητας» με ερωτηματολόγια που εξετάζουν ακόμη και καθημερινές συνήθειες, όπως η συγκατοίκηση και η καθαριότητα.
Ωστόσο, η αγορά δεν γίνεται με στεγαστικό δάνειο αλλά με προσωπικό, συνήθως με υψηλότερο επιτόκιο — γύρω στο 6%, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο στεγαστικών δανείων. Επιπλέον, η μεταπώληση πρέπει να γίνεται αποκλειστικά μέσω της εταιρείας, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για τη ρευστότητα της επένδυσης.
«Αγοράστε με φίλους» στο Λονδίνο
Στο Λονδίνο, όπου οι τιμές παραμένουν από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, η κατασκευαστική εταιρεία Fairview προωθεί το πρόγραμμα «Γίνετε Φίλοι», το οποίο διευκολύνει ομάδες φίλων να αγοράσουν από κοινού ακίνητο, καλύπτοντας έως και 2.000 λίρες σε νομικά έξοδα και παρέχοντας νομική υποστήριξη για τη σύναψη συμφωνιών συνιδιοκτησίας.
Παράλληλα, τράπεζες στη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία επαναφέρουν σταδιακά στεγαστικά δάνεια με μηδενική ή πολύ χαμηλή προκαταβολή — προϊόντα που είχαν ουσιαστικά εξαφανιστεί μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Αν και έχουν υψηλότερο κόστος και αυστηρά κριτήρια εισοδήματος, αποτελούν διέξοδο για όσους δεν μπορούν να αποταμιεύσουν.
Μερίδια αντί για σπίτι
Για όσους δεν μπορούν να αγοράσουν ούτε δωμάτιο ούτε ολόκληρη κατοικία, πλατφόρμες όπως η PropHero προσφέρουν επενδυτικά μερίδια σε ενοικιαζόμενα ακίνητα στην Ισπανία και την Ιρλανδία, ακόμη και με 20.000 ευρώ. Ορισμένοι αγοραστές ελπίζουν ότι τα έσοδα από τα ενοίκια θα τους βοηθήσουν να καλύπτουν το δικό τους ενοίκιο ή να δημιουργήσουν κεφάλαιο για μελλοντική αγορά.
Λύση ή σύμπτωμα;
Αναλυτές της αγοράς ακινήτων επισημαίνουν ότι τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν περισσότερο σύμπτωμα παρά λύση του προβλήματος. Η συνεχής αύξηση των τιμών, η έλλειψη κοινωνικής κατοικίας και η πίεση των επενδυτικών κεφαλαίων μετατρέπουν την ιδιοκατοίκηση από «φυσικό βήμα ενηλικίωσης» σε δύσκολο στόχο.
Όπως σημειώνουν σύμβουλοι ακινήτων, οι νέες αυτές μορφές ιδιοκτησίας αντικατοπτρίζουν τη σταδιακή φτωχοποίηση μεγάλου μέρους της μεσαίας τάξης. Η ανάγκη για στέγη παραμένει βασικό ανθρώπινο δικαίωμα — όμως για πολλούς νέους Ευρωπαίους, το όνειρο του «δικού τους σπιτιού» μοιάζει να περιορίζεται πλέον… στο δικό τους δωμάτιο.
