Δεκάδες λογαριασμοί στο X με φιλορωσικό ή αντιευρωπαϊκό περιεχόμενο κατηγορούνται ότι παραπλανούν τους χρήστες, μετά την εισαγωγή της νέας λειτουργίας διαφάνειας που εμφανίζει την τοποθεσία δημοσίευσης των προφίλ, τον τρόπο εγκατάστασης της εφαρμογής και την ημερομηνία δημιουργίας τους.
Η νέα καρτέλα «Σχετικά με αυτόν τον λογαριασμό» είναι πλέον διαθέσιμη σε κάθε προφίλ, εμφανίζοντας τη δήλωση τοποθεσίας του χρήστη. Το X ωστόσο προειδοποιεί ότι τα στοιχεία μπορεί να μην είναι ακριβή, επηρεαζόμενα από χρήση VPN, ταξίδια ή προσωρινές μετακινήσεις.
«Είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα για να προστατεύσουμε την ακεραιότητα της παγκόσμιας δημόσιας πλατφόρμας. Σκοπεύουμε να προσφέρουμε πολλούς ακόμη τρόπους στους χρήστες ώστε να επαληθεύουν την αυθεντικότητα του περιεχομένου που βλέπουν στο X», δήλωσε ο επικεφαλής προϊόντος, Νικίτα Μπιρ, εν μέσω επικρίσεων για τη διάδοση ψευδών και αυτοματοποιημένων λογαριασμών.
Δεν επαληθεύονται οι τοποθεσίες
Η ομάδα ελέγχου γεγονότων του Euronews, «The Cube», δεν κατάφερε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις τοποθεσίες των λογαριασμών. Χρήστες του X εντόπισαν ομάδα Ρώσων πολεμικών ανταποκριτών, οι οποίοι δημοσιεύουν συστηματικά περιεχόμενο από το εσωτερικό της Ρωσίας, αλλά εμφανίζονται από την πλατφόρμα να βρίσκονται στην Ιρλανδία.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Μαριάνα Ναουμόβα, Ρωσίδα αρσιβαρίστρια που πλέον δρα ως «πολεμική ανταποκρίτρια» με περισσότερους από 14.000 ακολούθους. Οι τελευταίες της αναρτήσεις περιλαμβάνουν βίντεο από τη ρωσική πλατφόρμα Rutube και την τοποθετούν στη Ρωσία, ενώ το X δηλώνει ως έδρα της την Ιρλανδία. Παρόμοιοι λογαριασμοί Ρώσων μπλόγκερ εμφανίζονται συλλογικά να «βρίσκονται» στην Ιρλανδία, συγκεντρώνοντας χιλιάδες ακολούθους.
Ο Μπιρ παραδέχθηκε ότι η λειτουργία έχει ακόμη «ατέλειες» και ότι τα λανθασμένα στοιχεία θα επικαιροποιούνται περιοδικά. Στις 24 Νοεμβρίου είχε ισχυριστεί ότι το εργαλείο είναι «σχεδόν 99,9% ακριβές». Παράλληλα, το Euronews εντόπισε σημαντικές ανακολουθίες: ο επίσημος λογαριασμός του Euronews εμφανιζόταν αρχικά στις ΗΠΑ και στη συνέχεια στη Γαλλία, όπου εδρεύει το δίκτυο.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η πλατφόρμα δεν αποκαλύπτει τη μέθοδο υπολογισμού της τοποθεσίας, καθιστώντας δύσκολη την ανεξάρτητη επαλήθευση. Ο Φίλιπ Ντάριους, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Centre for Digital Governance της Hertie School, τόνισε ότι η λειτουργία μπορεί να είναι χρήσιμη για τη διαφάνεια, υπό την προϋπόθεση ότι τα δεδομένα είναι ακριβή, αλλά προειδοποίησε για κινδύνους στην ιδιωτικότητα, ειδικά για δημοσιογράφους σε αυταρχικά καθεστώτα.
Το εργαλείο φαίνεται να έχει αποκαλύψει λογαριασμούς με ευρωπαϊκό προφίλ που βρίσκονται εκτός Ευρώπης. Για παράδειγμα, ο λογαριασμός «RussiaNews» με 225.000 ακολούθους εμφανίζεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ ο «Vladimir Putin News» τοποθετείται στη Νότια Ασία. Παρόμοιοι λογαριασμοί αντιευρωπαϊκού περιεχομένου εμφανίζονται ως ευρωπαϊκοί, αλλά βρίσκονται σε Ασία ή Αμερική.
Τι αποτελεί κίνητρο
Τα κίνητρα ποικίλλουν: οικονομικά μέσω συνδρομής X Premium, που επιτρέπει monetisation, ή πολιτικά και οργανωμένα, στο πλαίσιο εκστρατειών επιρροής. Ο Ντάριους επισήμανε ότι πολλοί ψεύτικοι λογαριασμοί παρουσιάζονται ως υποστηρικτές συγκεκριμένων πολιτικών ή ως καθημερινοί χρήστες, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να καθοδηγούνται από ξένους παράγοντες με στρατηγικά συμφέροντα.
Συνολικά, η λειτουργία αυξάνει προσωρινά τη διαφάνεια, αλλά παραμένει εύκολα παρακάμπσιμη. Όπως σημείωσε ο Ντάριους, «όταν θεσπίζονται νέοι κανόνες, οι άνθρωποι προσαρμόζονται», γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της χρήσης VPN και αναδρομολόγηση της κίνησης μέσω χωρών με αυστηρότερους ελέγχους, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες.
