Η υπερβολική λήψη αντιβιοτικών φαίνεται πως μπορεί να διαταράξει σημαντικά το εντερικό μικροβίωμα και, κατά συνέπεια, να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία. Αυτό προκύπτει από πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Molecular Psychiatry.
Η επιστημονική ομάδα του First Affiliated Hospital of Chongqing Medical University εξέτασε κατά πόσο τα αντιβιοτικά μεταβάλλουν τη σύσταση των εντερικών βακτηρίων και αν αυτές οι αλλαγές σχετίζονται με την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών, με ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση του άγχους.
Υπενθυμίζεται ότι το εντερικό μικροβίωμα επικοινωνεί με τον εγκέφαλο μέσω του λεγόμενου «άξονα εντέρου–εγκεφάλου», επηρεάζοντας ποικίλες λειτουργίες.
Οι ερευνητές σημείωσαν ότι, παρότι τα αντιβιοτικά αποτελούν βασικό εργαλείο της σύγχρονης ιατρικής, ενδέχεται να λειτουργούν και ως παράγοντας κινδύνου για την ψυχική υγεία.
Για τον λόγο αυτό, παρακολούθησαν συμπεριφορές που παραπέμπουν σε ψυχικές διαταραχές τόσο σε ποντίκια όσο και σε ανθρώπους που είχαν λάβει αντιβιοτικά, διερευνώντας παράλληλα τους πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς.
Τι έδειξε η μελέτη
Πρώτο στάδιο – Πειράματα σε ποντίκια
Τα ζώα που έλαβαν αντιβιοτικά εμφάνισαν συμπεριφορές που προσομοιάζουν το άγχος. Παράλληλα, οι αναλύσεις κοπράνων έδειξαν:
– σημαντική διαφοροποίηση του εντερικού μικροβιώματος (ιδίως στα Firmicutes και Bacteroidota)
– μειωμένα λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας (SCFA)
– διαταραχές στον μεταβολισμό των λιπιδίων στον άξονα εντέρου–εγκεφάλου
χαμηλότερα επίπεδα ακετυλοχολίνης, τα οποία συσχετίστηκαν έντονα με τα συμπτώματα άγχους
Δεύτερο στάδιο – Μελέτη σε ανθρώπους
Συλλέχθηκαν δείγματα κοπράνων και αίματος από τρεις ομάδες: άτομα που είχαν λάβει πρόσφατα αντιβιοτικά (55), άτομα που δεν είχαν λάβει (60) και υγιείς μάρτυρες (60). Η ομάδα που είχε λάβει αντιβιοτικά παρουσίασε μοτίβο ευρημάτων παρόμοιο με εκείνο των ποντικών: υψηλότερα επίπεδα άγχους, διαφοροποιημένο μικροβίωμα (κυρίως αύξηση Firmicutes), μειωμένα SCFA, διαταραχές στον μεταβολισμό των λιπιδίων και χαμηλότερη ακετυλοχολίνη.
Συνολική εικόνα
Η χρήση αντιβιοτικών συνδέθηκε με:
– συμπεριφορές άγχους στα ποντίκια
– αυξημένα επίπεδα άγχους στους ανθρώπους
– μείωση ωφέλιμων εντερικών βακτηρίων, ιδιαίτερα των Bacteroides
– χαμηλότερη ακετυλοχολίνη στο έντερο και στον εγκέφαλο
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης έναν πιθανό τρόπο μετριασμού των επιπτώσεων. Η χορήγηση μεθαχολίνης, ουσίας που σχετίζεται με την ακετυλοχολίνη, μείωσε τα συμπτώματα άγχους και περιόρισε την ενεργοποίηση μικρογλοιακών κυττάρων στον ιππόκαμπο των ποντικών που είχαν λάβει αντιβιοτικά.
Συμπέρασμα
Η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το εντερικό μικροβίωμα και να συνδέεται με αυξημένο άγχος, με πιθανές συνέπειες για την ψυχική υγεία. Στο μέλλον, ένα σημαντικό πεδίο έρευνας θα μπορούσε να είναι η ανάπτυξη θεραπειών που στοχεύουν στην αποκατάσταση της ισορροπίας του μικροβιώματος μετά από αγωγές με αντιβιοτικά.
