Ο απόστρατος Αμερικανός υποστράτηγος Μαρκ ΜακΚάρλεϊ μιλά στην εφημερίδα «Political» και τη Γεωργία Λαγού, όπου εξηγεί πώς το Ιράν μετέτρεψε τα Στενά του Ορμούζ σε πρώτη γραμμή πολέμου. Ελληνικά πλοία πλήττονται, τα συμφέροντα απειλούνται και η Αθήνα καλείται να διαχειριστεί μία κρίση που δοκιμάζει τόσο την οικονομική αντοχή της χώρας όσο και τις σχέσεις της με τον ισχυρότερο σύμμαχό της.
Όπως εξηγεί ο Μαρκ ΜακΚάρλεϊ, αυτό ακριβώς είναι το σχέδιο, το Ιράν ποντάρει στο οικονομικό κόστος που θα υποστούν οι χώρες που επηρεάζονται από τον πόλεμο, όπως η Ελλάδα, ώστε η ελληνική κυβέρνηση να πιέσει τον πρόεδρο Τραμπ να αλλάξει πολιτική. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι πώς θα αντιδράσει η Αθήνα. Το διακύβευμα για την Αθήνα είναι διπλό: από τη μία η προστασία των συμφερόντων της ναυτιλίας, από την άλλη η διαχείριση των σχέσεων με τον ισχυρότερο σύμμαχό της.
Η βεβαιότητα της απειλής
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο έχει εισέλθει σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση. Τα Στενά του Ορμούζ, η σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, έχει ήδη μετατραπεί σε παγίδα θανάτου για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. «Αν με ρωτάτε, αν πιστεύω ότι το Ιράν έχει τοποθετήσει νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, η απάντησή μου είναι απολύτως», δηλώνει μιλώντας στην «Political» ο απόστρατος υποστράτηγος των Ηνωμένων Πολιτειών Μαρκ ΜακΚάρλεϊ και σχολιαστής στο CNN, όπου αναλύει της επιχειρησιακές εξελίξεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τις κρίσεις ασφαλείας.
Ο ΜακΚάρλεϊ, έχοντας υπηρετήσει για περισσότερες από τρεις δεκαετίες στον αμερικανικό στρατό, διευκρινίζει ότι δεν έχει πρόσβαση σε απόρρητες επιχειρησιακές πληροφορίες ή στους λεγόμενους «χάρτες ναρκών» του αμερικανικού Ναυτικού, ωστόσο, με βάση την επιχειρησιακή εμπειρία του, θεωρεί το σενάριο εξαιρετικά πιθανό.
«Δεν έχω πρόσβαση στα βαθύτερα μυστικά του Πενταγώνου. Όμως, από στρατιωτική σκοπιά, είναι απολύτως λογικό να χρησιμοποιούν νάρκες. Ο χάρτης ναρκών, που έχει πλέον γίνει ηλεκτρονικός, είναι ένα εργαλείο με το οποίο παρακολουθούμε εάν υπάρχουν νάρκες. Και επίσης υπάρχει ένα είδος μετρικού χάρτη ναρκών που βασίζεται στα εργαλεία που χρησιμοποιούνται ή επιχειρείται να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση ναρκών που έχουν τοποθετηθεί από τον εχθρό».
Παγίδα στον βυθό
Ο ΜακΚάρλεϊ περιγράφει μια απειλή που δύσκολα εντοπίζεται και ακόμη πιο δύσκολα εξουδετερώνεται. Είναι στρατιωτικά δύσκολο να εντοπιστούν; Η απάντηση είναι «ναι», λέει. Και συνεχίζει: «Τα ναρκαλιευτικά πλοία του αμερικανικού ναυτικού χρησιμοποιούν αισθητήρες και ηλεκτρονικά όργανα με κύριο εργαλείο το σόναρ, για να “βλέπουν” στον βυθό και να εντοπίζουν εκρηκτικούς μηχανισμούς. Αυτήν τη στιγμή, τα λίγα ναρκαλιευτικά που έχουν αναπτυχθεί στον Περσικό Κόλπο και συγκεκριμένα στα Στενά του Ορμούζ χρησιμοποιούν οπτική παρατήρηση με σόναρ».
Γιατί όμως είναι τόσο δύσκολο να εντοπιστούν; Ο στρατηγός εξηγεί τη φύση της απειλής: «Υποψιάζομαι ότι για μέγιστη αποτελεσματικότητα μια νάρκη θα βρισκόταν οπουδήποτε, κάπου γύρω στα 25 πόδια ή ίσως λίγο πιο βαθιά. Σε αυτό το βάθος, οι νάρκες που χρησιμοποιεί το Ιράν είτε πυροδοτούνται ηλεκτρονικά είτε είναι μαγνητικές, πράγμα που σημαίνει ότι προσκολλώνται στα χαλύβδινα κύτη των πετρελαιοφόρων και ύστερα ενεργοποιείται ο μηχανισμός πυροδότησης και ακολουθεί ισχυρή έκρηξη».
Η επιχείρηση εντοπισμού ναρκών όμως δεν γίνεται μόνο από τη θάλασσα αλλά και από αεροσκάφη που προσπαθούν με ηλεκτρονικά σήματα να τις ανιχνεύσουν. «Έχουμε και εναέριες πλατφόρμες χρησιμοποιώντας κάποια από τα εργαλεία που έχουμε και στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο».
«Επίπονη προσπάθεια» που κρατάει μήνες
Η διαδικασία εντοπισμού και εξουδετέρωσης δεν είναι απλή, ούτε γρήγορη. Ο υποστράτηγος ΜακΚάρλεϊ είναι ξεκάθαρος για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν ακόμα και τα πιο εξειδικευμένα σκάφη. «Είναι μια πολύ κουραστική προσπάθεια. Δεν είναι κάτι που γίνεται γρήγορα. Πρέπει να γίνεται προσεκτικά και αργά». Και προειδοποίησε ότι ακόμα και η ασφάλεια των ναρκαλιευτικών είναι σχετική. Τα πλοία αυτά έχουν ενισχυμένα κύτη, κατασκευασμένα από μη μαγνητικό χάλυβα, για να μην πυροδοτούν τις νάρκες.
«Αν ήμουν ναύτης του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ σε ναρκαλιευτικό, σίγουρα δεν θα έπλεα στα Στενά του Ορμούζ με ταχύτητα κοντά στη μέγιστη ταχύτητα του σκάφους, επειδή θα μπορούσαμε κυριολεκτικά να πέσουμε πάνω σε μια νάρκη και ακόμη και το ναρκαλιευτικό μπορεί να βρεθεί στον βυθό της θάλασσας».
Όπλο ασύμμετρου πολέμου
Σύμφωνα με τον Αμερικανό στρατηγό, η χρήση ναρκών αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής. «Το Ιράν εμπλέκεται σε αυτό που ονομάζουμε ασύμμετρο πόλεμο. Ο στόχος είναι να εμποδιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και να δημιουργηθεί αβεβαιότητα στη διεθνή οικονομία».
«Η στρατηγική αυτή συνδυάζεται με πυραύλους κατά πλοίων αλλά και με μικρά ταχύπλοα σκάφη που μπορούν να απειλήσουν εμπορικά πλοία. Το Ιράν επιτίθεται στους γείτονές του. Έτσι, βλέπετε επιθέσεις στο Κατάρ, στο Μπαχρέιν, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Ντουμπάι, ακόμα και στην Κύπρο. Πάντα λέω ότι η Κύπρος είναι ξαδέρφη της Ελλάδας. Η Τεχεράνη θέλει να αποσταθεροποιήσει τις οικονομίες των χωρών. Αυτή είναι η στρατηγική που έχουν καταστρώσει οι μουλάδες και είναι αρκετά απλή. “Επιτεθείτε στους γείτονές σας, ακόμα κι αν δεν είχατε κανέναν λόγο να τους επιτεθείτε, επειδή οι γείτονες κάποια στιγμή θα απογοητευτούν απίστευτα με τις Ηνωμένες Πολιτείες που οργάνωσαν και προχώρησαν σε έναν πόλεμο που δεν φαίνεται να ωφελεί κανέναν”. Αυτό πιστεύει η Τεχεράνη», εξηγεί ο ΜακΚάρλεϊ.
Το πραγματικό διακύβευμα: Το πετρέλαιο
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο στον κόσμο. «Τουλάχιστον το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά έχει διαταραχθεί. Και αυτό το πετρέλαιο δεν θα βρει τον δρόμο του προς τις χώρες κυρίως της Δύσης. Αλλά όλα τα έθνη εξαρτώνται από τα προϊόντα πετρελαίου για τα πάντα, από τη θέρμανση μέχρι την παραγωγή και κυρίως για την ενέργεια που είναι απαραίτητη για την κίνηση οχημάτων και κάθε είδους μηχανήματος», προειδοποιεί ο στρατηγός ΜακΚάρλεϊ.
Γι’ αυτό, όπως επισημαίνει, η στρατηγική της Τεχεράνης έχει παγκόσμιες συνέπειες. «Οι νάρκες δεν τοποθετούνται μόνο για την προστασία της ιρανικής ακτογραμμής», σημειώνει και καταλήγει με μια προειδοποίηση που αποτυπώνει το μέγεθος της κρίσης: «Χρησιμοποιούνται για να διαταράξουν τη ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Και όταν διαταράσσεται αυτή η ροή, επηρεάζονται όχι μόνο οι γείτονές του Ιράν, δηλαδή τα κράτη του Κόλπου, αλλά και ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία. Και μέχρι τώρα οι Ιρανοί το έχουν καταφέρει».
«Ο στόχος του Ιράν είναι να σας βάλει να πιέσετε τον Τραμπ»
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν και ένα πεδίο μάχης όπου και η ελληνική σημαία βρίσκεται στο στόχαστρο. «Γνωρίζω ότι πολλά ελληνικά πλοία είναι εγκλωβισμένα και κινδυνεύουν από επιθέσεις. Η ένταση στον Περσικό Κόλπο δεν είναι μια μακρινή γεωπολιτική κρίση για την Ελλάδα. Είναι μια πραγματικότητα που αγγίζει άμεσα την ελληνική ναυτιλία και, κατ’ επέκταση, την οικονομία της χώρας. Η Ελλάδα είναι εδώ και πολύ καιρό ένας σημαντικός παράγοντας στη μεταφορά πετρελαίου και εμπορευμάτων», τονίζει.
Η στρατηγική πίεσης του Ιράν – Το μήνυμα προς την Αθήνα
Ο υποστράτηγος ΜακΚάρλεϊ εξηγεί τη στρατηγική πίσω από τις ιρανικές επιθέσεις. Η Τεχεράνη, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν στοχεύει απλά να πλήξει πλοία, αλλά να προκαλέσει μια αλυσιδωτή πολιτική αντίδραση. «Αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα του αντίκτυπου αυτής της στρατιωτικής στρατηγικής. Το ονομάζουμε “ασύμμετρη” στρατιωτική στρατηγική του Ιράν, προκειμένου να προωθήσει το δικό του συμφέρον στην προστασία της κυριαρχίας του και στην ήττα των αμερικανικών επιθέσεων», εξήγησε.
Αναγνωρίζει την Ελλάδα, όχι απλά ως παρατηρητή, αλλά ως έναν από τους βασικούς παίκτες που πληρώνουν το τίμημα της κρίσης. Ο στόχος, όπως υποστηρίζει, είναι σαφής. «Το Ιράν να παρακινήσει ή να προκαλέσει χώρες όπως η Ελλάδα, που πλήττονται σοβαρά από το εμπάργκο πετρελαίου, και να ασκήσουν ισχυρή πίεση στην αμερικανική κυβέρνηση και στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ώστε να σταματήσουν οι επιθέσεις στο Ιράν, με αντάλλαγμα η Τεχεράνη να σταματήσει τις προσπάθειες να μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ».
Ντόμινο
Ο στρατηγός ΜακΚάρλεϊ δεν περιορίστηκε στην ανάλυση της ιρανικής στρατηγικής, αλλά προχώρησε σε μία άμεση εκτίμηση των επιπτώσεων για την ελληνική οικονομία λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ. «Οτιδήποτε περιορίζει την ικανότητα της Ελλάδας να μεταφέρει ή να εξάγει τα δικά της προϊόντα, να εισάγει πετρέλαιο και να παρέχει πλοία ως υπηρεσία σε όλο τον κόσμο, θα βλάψει σοβαρά, κατά την άποψή μου, την οικονομία της χώρας σας», προειδοποίησε.
«Μια δύναμη με ιστορικό αυτοθυσίας»
Ο απόστρατος Αμερικανός υποστράτηγος έχει συντονίσει αποστολές υψηλής έντασης, διαχειριζόμενος κρίσιμες καταστάσεις στο πεδίο, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων του Κουβέιτ, του Ιράκ και του Αφγανιστάν. Η παρουσία του εκεί ενίσχυσε την κατανόησή του για τις επιχειρήσεις σταθεροποίησης, την αντιμετώπιση ανταρτοπολέμου και τη σημασία της στρατηγικής ευελιξίας σε πραγματικές συνθήκες μάχης.
Με βάση αυτήν τη μακρά εμπειρία, ο ΜακΚάρλεϊ περιγράφει τον αντίπαλο. «Οι Φρουροί της Επανάστασης είναι ανθεκτικοί, έχουν ιστορικό αυτοθυσίας, που σημαίνει ότι μπορεί να γίνουν ουσιαστικά μια δύναμη αυτοκτονίας», τονίζει, φέρνοντας ως παράδειγμα τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ τη δεκαετία του 1980.
Τότε, όπως εξηγεί, χιλιάδες μέλη της Φρουράς «χωρίς να νοιάζονται για τη ζωή τους, έτρεχαν στις φωλιές των πολυβόλων για να πεθάνουν, σχεδόν ακαριαία». Το συμπέρασμά του είναι ανησυχητικό: «Αυτό είναι πολύ τρομακτικό. Αυτά είναι λοιπόν τα εργαλεία που διαθέτει το Ιράν».
