Καθώς η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Ιράν εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα της, οι επιπτώσεις της δεν περιορίζονται στα πεδία των μαχών. Η παγκόσμια οικονομία αρχίζει ήδη να πληρώνει βαρύ τίμημα, με αναλυτές να εκτιμούν ότι το συνολικό κόστος –σε ενεργειακές ανατιμήσεις, στρατιωτικές δαπάνες και απώλειες στις αγορές– ξεπερνά ήδη τα 11 τρισ. δολάρια.
Η μεγαλύτερη πίεση καταγράφεται στην αγορά ενέργειας. Η διεθνής τιμή του πετρελαίου Brent crude oil ξεπέρασε πρόσφατα τα 100 δολάρια το βαρέλι, αγγίζοντας ακόμη και τα 119,5 δολάρια – τα υψηλότερα επίπεδα από το 2022. Οι αγορές παρακολουθούν με ιδιαίτερη ανησυχία τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου.
Σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η άνοδος των τιμών, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας ανακοίνωσε την απελευθέρωση συνολικά 400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών της. Η Ιαπωνία μάλιστα δεσμεύθηκε να διαθέσει 80 εκατ. βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 45 ημέρες ενεργειακής κατανάλωσης.
Η αναταραχή έχει ήδη μεταφερθεί και στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η παγκόσμια χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση μειώθηκε από περίπου 157,5 τρισ. δολάρια στα τέλη Φεβρουαρίου σε περίπου 151,5 τρισ. δολάρια στις αρχές Μαρτίου. Ταυτόχρονα, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια φυσικού αερίου στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ εκτινάχθηκαν πάνω από 50%, ενώ η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ αυξήθηκε περίπου 30% μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Οι πλέον ευάλωτες οικονομίες
Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, χώρες όπως το Κατάρ και το Κουβέιτ θα μπορούσαν να δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται ακόμη και κατά 14% εάν διακοπεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Την ίδια στιγμή, ορισμένοι κλάδοι πλήττονται άμεσα. Οι αερομεταφορές και ο τουρισμός στον Κόλπο καταγράφουν δραματική πτώση, με ξενοδοχεία σε πόλεις όπως η Ντόχα, το Ντουμπάι και το Άμπου Ντάμπι να αναφέρουν μείωση κρατήσεων έως και 80%.
Υπάρχουν και κερδισμένοι
Ωστόσο, υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες ενδέχεται να αποκομίσουν πρόσθετα κέρδη άνω των 60 δισ. δολαρίων το 2026, εάν οι τιμές του αργού διατηρηθούν κοντά στα σημερινά επίπεδα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Rystad Energy.
Παράλληλα, το άμεσο στρατιωτικό κόστος παραμένει τεράστιο. Μελέτες από το Center for Strategic and International Studies υπολογίζουν ότι κάθε ημέρα στρατιωτικών επιχειρήσεων μπορεί να κοστίζει στις ΗΠΑ σχεδόν 900 εκατ. δολάρια. Και όπως δείχνει η εμπειρία των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, το τελικό κόστος τέτοιων συγκρούσεων συχνά ξεπερνά κατά πολύ τις αρχικές εκτιμήσεις.
