Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών αποτελεί τα τελευταία χρόνια ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία οικονομικής επανεκκίνησης για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις που βρέθηκαν αντιμέτωπα με συσσωρευμένα χρέη. Σε μια οικονομία που πέρασε διαδοχικές κρίσεις, από τη δημοσιονομική κατάρρευση έως την ενεργειακή ακρίβεια και τις επιπτώσεις του πληθωρισμού, η ανάγκη για μια οργανωμένη και θεσμική διαδικασία διαχείρισης οφειλών έγινε επιτακτική.
- του Παναγιώτη Κόνσουλα – Οικονομολόγος-πολιτικός επιστήμονας
Η βασική χρησιμότητα του μηχανισμού βρίσκεται στο ότι μεταφέρει τη διαδικασία ρύθμισης από τη σύγκρουση στη συνεννόηση. Αντί ο οφειλέτης να βρίσκεται διαρκώς υπό την απειλή κατασχέσεων ή δικαστικών ενεργειών, δημιουργείται ένα πλαίσιο διαπραγμάτευσης με όλους τους πιστωτές ταυτόχρονα. Τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και Δημόσιο συμμετέχουν σε μια ενιαία διαδικασία, γεγονός που μειώνει τη γραφειοκρατία και αποτρέπει αντικρουόμενες απαιτήσεις.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός εισάγει την έννοια της βιωσιμότητας της ρύθμισης. Οι δόσεις δεν καθορίζονται αυθαίρετα, αλλά με βάση την πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη, λαμβάνοντας υπόψη εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία και εύλογες δαπάνες διαβίωσης. Έτσι, η ρύθμιση αποκτά ρεαλιστικό χαρακτήρα και αυξάνονται οι πιθανότητες να τηρηθεί μακροπρόθεσμα.
Για τις επιχειρήσεις, ο μηχανισμός λειτουργεί ως εργαλείο διάσωσης παραγωγικής δραστηριότητας. Μια επιχείρηση με προσωρινή αδυναμία ρευστότητας μπορεί να αποφύγει το λουκέτο, να προστατεύσει θέσεις εργασίας και να συνεχίσει να συμβάλλει στην οικονομία. Αντί να οδηγούνται βιώσιμες επιχειρήσεις σε πτώχευση λόγω συσσωρευμένων υποχρεώσεων, δίνεται η δυνατότητα αναδιάρθρωσης και επαναφοράς σε κανονική λειτουργία.
Παράλληλα, σημαντικό όφελος προκύπτει και για το ίδιο το κράτος και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι ρυθμισμένες οφειλές έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα αποπληρωμής σε σχέση με τα «παγωμένα» χρέη που παραμένουν ανείσπρακτα. Η σταδιακή μείωση των μη εξυπηρετούμενων οφειλών ενισχύει τη σταθερότητα της οικονομίας και δημιουργεί καλύτερες συνθήκες χρηματοδότησης για το σύνολο της αγοράς.
Ωστόσο, η επιτυχία του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν εξαρτάται μόνο από τη νομοθεσία αλλά και από την εμπιστοσύνη των πολιτών. Πολλοί οφειλέτες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τη διαδικασία με επιφυλακτικότητα, είτε λόγω έλλειψης ενημέρωσης είτε εξαιτίας προηγούμενων αρνητικών εμπειριών με ρυθμίσεις που αποδείχθηκαν ανεφάρμοστες. Η απλοποίηση των διαδικασιών και η ταχύτερη αξιολόγηση αιτήσεων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την ευρύτερη αξιοποίησή του.
Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος των συμβούλων και των επαγγελματιών που καθοδηγούν τους ενδιαφερόμενους. Η σωστή προετοιμασία ενός φακέλου και η ρεαλιστική αποτύπωση της οικονομικής κατάστασης μπορούν να καθορίσουν την επιτυχία μιας αίτησης. Ο μηχανισμός δεν αποτελεί μαγική λύση διαγραφής χρεών, αλλά ένα εργαλείο εξισορρόπησης υποχρεώσεων και δυνατοτήτων.
Τελικά, ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ οικονομικής ασφυξίας και δεύτερης ευκαιρίας. Προσφέρει μια θεσμική διέξοδο σε όσους επιθυμούν να επανέλθουν στην οικονομική κανονικότητα, ενισχύοντας παράλληλα τη συνολική σταθερότητα της αγοράς. Σε μια εποχή όπου η οικονομική ανθεκτικότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση ανάπτυξης, η αποτελεσματική αξιοποίηση του μηχανισμού μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία μιας πιο ισορροπημένης και βιώσιμης οικονομικής πραγματικότητας για πολίτες και επιχειρήσεις.
