Σημαντικές διαπιστώσεις για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα καταγράφει η ετήσια έκθεση του Παρατηρητήριο Δικαιοσύνης (Justice Watch), η οποία αποτυπώνει τη νομολογία του Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με τη χώρα μας για το έτος 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το Δικαστήριο εξέδωσε συνολικά 19 καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος της Ελλάδας κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, ενώ παράλληλα παραμένουν σε εκκρεμότητα 2.500 αιτήσεις πολιτών που έχουν προσφύγει εναντίον της χώρας. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 4,7% των συνολικά 53.450 εκκρεμών υποθέσεων που βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου.
Η έκθεση του Παρατηρητηρίου Δικαιοσύνης επιχειρεί να αναδείξει τα βασικά σημεία τριβής ανάμεσα στην ελληνική έννομη τάξη και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με στόχο να καταστούν σαφείς οι τομείς στους οποίους εντοπίζονται επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων. Όπως επισημαίνεται, πολλές από τις καταδίκες δεν αφορούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συνδέονται με διαχρονικές και δομικές αδυναμίες του δικαστικού συστήματος.
Μεταξύ των βασικών ζητημάτων που οδηγούν συχνότερα σε καταδίκες της Ελλάδας συγκαταλέγεται η παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Οι καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα πιο σοβαρά και επίμονα προβλήματα του συστήματος, επηρεάζοντας άμεσα την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών. Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις του τεκμηρίου αθωότητας, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες διοικητικές ή άλλες διαδικασίες δημιουργούν συνθήκες που θέτουν σε αμφισβήτηση αυτή τη θεμελιώδη αρχή.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε ζητήματα που σχετίζονται με τα δικαιώματα μεταναστών και προσφύγων, καθώς και με τις συνθήκες κράτησης στις ελληνικές φυλακές. Παρότι σημειώνεται ότι σε ορισμένους τομείς έχουν καταγραφεί μικρές βελτιώσεις τα τελευταία χρόνια, η έκθεση επισημαίνει ότι τα προβλήματα παραμένουν σημαντικά και εξακολουθούν να απασχολούν τη νομολογία του Δικαστηρίου. Επιπλέον, γίνεται λόγος και για υποθέσεις που σχετίζονται με περιουσιακά δικαιώματα πολιτών, οι οποίες επίσης εμφανίζονται επανειλημμένα στις αποφάσεις του ΕΔΔΑ.
Στο τέλος του 2025, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην έκτη θέση μεταξύ των κρατών με τον μεγαλύτερο αριθμό εκκρεμών υποθέσεων στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Μπροστά της βρίσκονται χώρες όπως η Τουρκία, η Ρωσία, η Ουκρανία, η Πολωνία και η Ιταλία, ενώ η θέση της Ελλάδας στη συγκεκριμένη κατάταξη παραμένει σταθερή την τελευταία πενταετία.
Στο συμπέρασμα της έκθεσης επισημαίνεται ότι η εικόνα που προκύπτει από τη νομολογία του ΕΔΔΑ δείχνει πως η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τα διδάγματα από τις προηγούμενες καταδικαστικές αποφάσεις. Τα προβλήματα που επανέρχονται – όπως η δυσχέρεια πρόσβασης στη Δικαιοσύνη, η μη εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων, η αμφισβήτηση του τεκμηρίου αθωότητας και οι παραβιάσεις δικαιωμάτων μεταναστών – χαρακτηρίζονται ως δομικά και όχι ως μεμονωμένα περιστατικά.
Το Παρατηρητήριο Δικαιοσύνης υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση του κράτους δικαίου προϋποθέτει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και άμεση ανάληψη δράσης από την Πολιτεία, ώστε να αντιμετωπιστούν οι χρόνιες αδυναμίες του συστήματος και να περιοριστούν οι καταδίκες της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
