Με μια εκτενή ανάλυση το Politico υποστηρίζει πως η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου δίνουν στη Ρωσία σημαντική οικονομική ανάσα σε μια περίοδο δύσκολη για την ίδια. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση παρά τις γεωπολιτικές αντιφάσεις που δημιουργεί η στάση της Μόσχας απέναντι στους συμμάχους της, η άνοδος των ενεργειακών εσόδων ενισχύει το Κρεμλίνο και του προσφέρει χρόνο, έστω προσωρινά, να αντέξει τις πιέσεις στην οικονομία και να συνεχίσει τη στρατηγική του.
Ολόκληρο το κείμενο του Politico: «Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν μπήκε στη νέα χρονιά αντιμετωπίζοντας ένα επώδυνο δίλημμα — να περιορίσει τη λεγόμενη «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» του στην Ουκρανία ή να διακινδυνεύσει σοβαρή ζημιά στην οικονομία του.
Σχεδόν από τη μια στιγμή στην άλλη, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ του έδωσε τη λύση. Τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν εκτόξευσαν τις τιμές του πετρελαίου, ενισχύοντας τη βασική πηγή εσόδων του Κρεμλίνου και διευκολύνοντας τον Πούτιν να συνεχίσει την πολεμική του προσπάθεια. Αφού το Ισραήλ βομβάρδισε ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις αυτό το Σαββατοκύριακο, οι τιμές του πετρελαίου αναφοράς ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το καλοκαίρι του 2022, όταν οι αγορές είχαν εκτιναχθεί μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Για τη Ρωσία, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου ισοδυναμεί με οικονομικό απρόσμενο κέρδος σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς το κόστος τεσσάρων ετών πολέμου στην Ουκρανία απειλούσε να μετατραπεί σε εγχώρια οικονομική κρίση. Η επίθεση στο Ιράν μπορεί να υπονομεύει τον ισχυρισμό της Μόσχας ότι στέκεται στο πλευρό των συμμάχων της, ωστόσο ήδη ωφελεί τη ρωσική οικονομία και, κατ’ επέκταση, τον πόλεμό της στην Ουκρανία — αφήνοντας το Κρεμλίνο σε πλεονεκτική θέση ώστε να αναδειχθεί σε έναν από τους βασικούς ωφελημένους της διευρυνόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Οικονομική αναστροφή
Μόλις πριν από μερικές εβδομάδες, το κλίμα μεταξύ της ρωσικής οικονομικής ελίτ ήταν ζοφερό. Το σχέδιο προϋπολογισμού του ρωσικού υπουργείου Οικονομικών για φέτος βασιζόταν σε τιμή αναφοράς 59 δολαρίων ανά βαρέλι για το πετρέλαιο Urals, το κύριο εξαγωγικό μείγμα της χώρας. Ωστόσο, τον Ιανουάριο τα έσοδα από την ενέργεια κατέρρευσαν στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2020, επιδεινώνοντας μια απογοητευτική είσπραξη φόρων.
Καθώς οι δυτικές κυρώσεις, τα υψηλά επιτόκια και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού πίεζαν την οικονομία, η ένταση μεταξύ του υπουργείου Οικονομικών και της κεντρικής τράπεζας για το πώς θα περιοριστεί η ζημιά γινόταν ολοένα πιο εμφανής. «Απεχε πολύ από μια κατάρρευση», δήλωσε ο Σεργκέι Βακουλένκο, ανώτερος ερευνητής στο Carnegie Russia Eurasia Center. «Όμως η κυβέρνηση βρισκόταν μπροστά σε δύσκολες επιλογές, έπρεπε να μειώσει τις δαπάνες της και να αυξήσει τους φόρους, ενώ εξέταζε ακόμη και κάποια μείωση στις στρατιωτικές δαπάνες».
Η διακοπή του πολέμου στην Ουκρανία δεν βρισκόταν ποτέ στο τραπέζι, πρόσθεσε ο Βακουλένκο, αλλά γινόταν σαφές ότι ακόμη και σε αυτό το μέτωπο η Ρωσία θα έπρεπε «να κάνει λίγη οικονομία». Έπειτα το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν. Καθώς η Τεχεράνη αντεπιτέθηκε και η σύγκρουση επεκτάθηκε σε περιφερειακό πόλεμο, οι μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ σταμάτησαν, εκτοξεύοντας τις τιμές του πετρελαίου.
«Ξαφνικά, η Μόσχα έλαβε αυτό το δώρο», δήλωσε ο Βλαντίμιρ Μίλοφ, πρώην υφυπουργός Ενέργειας που σήμερα είναι επικριτής του Κρεμλίνου στην εξορία. «Είχαν τη σανίδα σωτηρίας τους». Αυτές τις ημέρες, είπε, οι Ρώσοι αξιωματούχοι είναι «πολύ, πολύ χαρούμενοι».
«Στρατηγικό λάθος»
Αντί να πουλά με έκπτωση λόγω των δυτικών κυρώσεων, το ρωσικό αργό μπορεί πλέον να πωλείται σε υψηλότερες τιμές, καθώς οι βασικοί αγοραστές του — η Ινδία και η Κίνα — σπεύδουν να εξασφαλίσουν προμήθειες. Και μάλιστα με την έγκριση της Ουάσινγκτον.
Την περασμένη Παρασκευή, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε μια εξαίρεση 30 ημερών που επιτρέπει στην Ινδία να αγοράζει ρωσικό αργό «ώστε το πετρέλαιο να συνεχίσει να ρέει στην παγκόσμια αγορά». Μια ημέρα αργότερα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν «να άρουν κυρώσεις και για άλλο ρωσικό πετρέλαιο», μια απότομη ανατροπή της περσινής πολιτικής που τιμωρούσε χώρες επειδή αγόραζαν ρωσική ενέργεια.
Δεν προκαλεί έκπληξη ότι το Κρεμλίνο αξιοποιεί τη στιγμή στο έπακρο.
«Η Ρωσία ήταν και παραμένει αξιόπιστος προμηθευτής τόσο πετρελαίου όσο και φυσικού αερίου», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Παρασκευή ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, σε μια τοποθέτηση που θύμιζε διαφημιστικό μήνυμα, προσθέτοντας ότι η ζήτηση για ρωσικά ενεργειακά προϊόντα έχει αυξηθεί. Παράλληλα, ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Κιρίλ Ντμίτριεφ καυχήθηκε σε σειρά αναρτήσεων στο X ότι «το τσουνάμι του πετρελαϊκού σοκ μόλις αρχίζει», επικρίνοντας την απόφαση της Ευρώπης να αποκοπεί από τη ρωσική ενέργεια ως «στρατηγικό λάθος».
Τη Δευτέρα, φιλοκυβερνητικοί σχολιαστές κυκλοφόρησαν άρθρο της Wall Street Journal που προέβλεπε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν έως και στα 215 δολάρια.
Μακροπρόθεσμο παιχνίδι
Οι ειδικοί στην ενέργεια προειδοποιούν ότι είναι ακόμη νωρίς για να ισχυριστεί η Μόσχα ότι έχει νικήσει. Το αν η κρίση στο Ιράν θα αποδειχθεί θεραπεία για τη ρωσική οικονομία εξαρτάται άμεσα από το πόσο θα διαρκέσει. Ο Μίλοφ, ο πρώην υφυπουργός Ενέργειας, δήλωσε ότι για να υπάρξει ουσιαστική διαφορά στην οικονομία, η Ρωσία θα χρειαστεί οι τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα περίπου για έναν χρόνο. «Ένας ή δύο μήνες υψηλών τιμών σίγουρα θα βοηθήσουν, αλλά δεν θα τη σώσουν», είπε.
Μια σύντομη άνοδος των τιμών θα «βοηθήσει μόνο να αναβληθούν οι δύσκολες αποφάσεις», πρόσθεσε ο Βακουλένκο από το Carnegie Russia Eurasia Center.
Υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τον οποίο η Μόσχα θα ελπίζει ότι ο πόλεμος θα παραταθεί: με κάθε ημέρα μαχών, οι ΗΠΑ εξαντλούν τα αποθέματα όπλων στα οποία βασίζεται η Ουκρανία για να αμυνθεί.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές αναφορές, η Ρωσία παρέχει στο Ιράν πληροφορίες ώστε να το βοηθήσει να στοχοποιεί αμερικανικά πολεμικά πλοία και αεροσκάφη. Η δολοφονία του ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ σε αμερικανοϊσραηλινή αεροπορική επιδρομή μπορεί να αποτέλεσε πλήγμα στην υπόσχεση της Ρωσίας να υπερασπίζεται τους συμμάχους της, όμως ο Πούτιν ίσως τελικά αποφασίσει ότι ήταν ένα τίμημα που άξιζε να πληρωθεί».
