Στην καρδιά της Αθήνας και του Πειραιά κρύβεται ένα δίκτυο χώρων που λίγοι έχουν δει αλλά πολλοί μπορούν να σώσουν: τα καταφύγια πολιτικής προστασίας. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε ενεργό πόλεμο, η ύπαρξη αυτών των υπόγειων «ασπίδων» θυμίζει ιστορικές εποχές και μας υπενθυμίζει ότι η προετοιμασία είναι πάντα σοφή.
Η ιστορία πίσω από τα καταφύγια
Οι ρίζες των καταφυγίων στην Αθήνα ξεκινούν πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν θεσπίστηκε νόμος που απαιτούσε τα νέα κτίρια να διαθέτουν υπόγειους χώρους για προστασία του άμαχου πληθυσμού. Οι λόφοι Λυκαβηττός και Αρδηττός φιλοξενούσαν υπόγειες εγκαταστάσεις μεγάλης χωρητικότητας, ενώ στην καρδιά της πόλης κατασκευάστηκαν υπόγεια σε δρόμους όπως η Ερμού, η Βουκουρεστίου και η Βουλής.
Καθώς οι δεκαετίες περνούσαν, κάποια από αυτά τα καταφύγια εγκαταλείφθηκαν, άλλα ενσωματώθηκαν σε οικοδομές, ενώ λίγα παραμένουν προσβάσιμα σήμερα ως ιστορικά μνημεία, υπενθυμίζοντας τις σκοτεινές στιγμές της ιστορίας της πόλης.
Το σύγχρονο δίκτυο καταφυγίων
Σήμερα, στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 2.892 καταφύγια πολιτικής προστασίας, ικανά να φιλοξενήσουν σχεδόν 2 εκατομμύρια ανθρώπους, με δυνατότητα επέκτασης κατά 30% σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Στην Αττική υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 992 χώροι, οι οποίοι περιλαμβάνουν δημόσια και ιδιωτικά κτίρια. Παρά τη μεγάλη τους σημασία, οι ακριβείς τοποθεσίες δεν δημοσιοποιούνται για λόγους ασφαλείας.
Αθήνα και Πειραιάς: Πού κρύβονται οι υπόγειες «πόλεις»
Αθήνα
- Λυκαβηττός και Αρδηττός: Μεγάλα υπόγεια καταφύγια, με ιστορική σημασία και μεγάλη χωρητικότητα.
- Κέντρο πόλης: Δρόμοι όπως η Ερμού, η Βουκουρεστίου, η Βουλής και η Κοραή κρύβουν υπόγεια που κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκαν ως χώροι πολιτικής προστασίας.
- Ορισμένα παλιά καταφύγια λειτουργούν σήμερα ως χώροι μνήμης, υπενθυμίζοντας τις δυσκολίες της γερμανικής Κατοχής.
Πειραιάς
- Υπόγεια κοντά σε λιμενικές και βιομηχανικές ζώνες, που χρονολογούνται από την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
- Σημεία όπως Προφήτης Ηλίας, Καστέλα και Δραπετσώνα περιλαμβάνονται σε ανεπίσημες αναφορές ως χώροι προστασίας.
Η πρόσβαση σε αυτά τα καταφύγια σήμερα είναι περιορισμένη, ενώ η χρήση τους εξαρτάται από συντήρηση και προετοιμασία των αρμόδιων υπηρεσιών.
Τι πρέπει να ξέρεις
- Δεν υπάρχουν δημόσιοι χάρτες με ακριβείς τοποθεσίες για λόγους ασφαλείας.
- Πολλά από τα παλιά καταφύγια δεν είναι πλήρως συντηρημένα ή λειτουργικά.
- Η Πολιτική Προστασία είναι υπεύθυνη για τη συντήρηση και την ενημέρωση των πολιτών σε περίπτωση κρίσης.
- Σε έκτακτες περιπτώσεις, οι πολίτες πρέπει να ακολουθούν οδηγίες των δήμων και της Πολιτικής Προστασίας.
Τι να θυμάσαι
Η Αθήνα και ο Πειραιάς κρύβουν υπόγειες «πόλεις» που μπορούν να προστατεύσουν χιλιάδες ανθρώπους. Αν και οι χώροι αυτοί δεν είναι πάντα ορατοί, η γνώση της ύπαρξής τους είναι το πρώτο βήμα για ασφάλεια. Σε κάθε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, η σωστή ενημέρωση, η ψυχραιμία και η ακολουθία των οδηγιών των αρμόδιων αρχών είναι το κλειδί για να χρησιμοποιηθούν σωστά αυτά τα υπόγεια καταφύγια.
