Με την ευκαιρία της ανακάλυψης των φωτογραφιών με τους 200 εκτελεσμένους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής επανήλθε η συζήτηση για ένα θέμα που έχει επηρεάσει τη συλλογική μας ψυχοσύνθεση σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο και από ό,τι φαίνεται εξακολουθεί να μας επηρεάζει: Σε ποιον ανήκει η Εθνική Αντίσταση και κατά συνέπεια σε ποιον ανήκουν τα ηθικά δικαιώματα της ιστορικής της μνήμης. Το υπουργείο Πολιτισμού ,που όπως ανακοίνωσε η υπουργός κυρία Μενδώνη, θεωρεί ιστορικά μνημεία τις φωτογραφίες και φρόντισε να τις αποκτήσει το ελληνικό Δημόσιο, έπραξε ορθώς ή θα έπρεπε αυτές να καταλήξουν στο μη προσβάσιμο στο ευρύ κοινό «μουσείο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ», μιας και για την Αριστερά, η Εθνική Αντίσταση είναι αποκλειστική της κληρονομιά;
Η Αριστερά, ως γνωστόν, υποστηρίζει ότι στην τριπλή κατοχή των τριών φασιστικών χωρών (Γερμανία, Ιταλία, Βουλγαρία) αντιστάθηκαν μόνον οι κομμουνιστές. Οι υπόλοιποι, «αν δεν ήταν δωσίλογοι και μαυραγορίτες», κρύβονταν ή αδρανούσαν. Τώρα το ποιος είχε εξαφανίσει όσες αντιστασιακές οργανώσεις δεν της ανήκαν και είχε καταπιεί όσους είχαν ενταχθεί στο ΕΑΜ κι ας μην ήταν κομμουνιστές ή ποιοι εξόντωσαν τον αντιστασιακό ηγέτη συνταγματάρχη Δημήτριο Ψαρό είναι μια άλλη ιστορία. Τουλάχιστον στην παρούσα φάση δεν χρειάζεται να την ανοίξουμε. Στρεβλές αντιλήψεις και μονόπλευρες θεωρίες για την περίοδο εκείνη είναι καιρός να ολοκληρώσουν την «ιστορική» τους διαδρομή.
Δυστυχώς το ουσιώδες αυτό έδειξε να παρακάμπτεται από μερίδα «ιστορικών αναλυτών» στη δημόσια συζήτηση, που επακολούθησε της ανεύρεσης των φωτογραφιών και της απόκτησής τους από το ελληνικό Δημόσιο. Όπως συχνά συμβαίνει στην Ελλάδα, από τη μια πλευρά, έσπευσαν κάποιοι να εντάξουν τις φωτογραφίες σε γνώριμες ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Κάποιοι βιάστηκαν να τις χρησιμοποιήσουν -εργαλειακά και καιροσκοπικά- στη σημερινή πολιτική σύγκρουση. Και κάποιοι άλλοι, βεβηλώνοντας το μνημείο των εκτελεσμένων στην Καισαριανή, προσπάθησαν να μειώσουν αυτό που όλοι βλέπαμε. Και αυτά που οι περισσότεροι των εκτελεσμένων έγραφαν στα σημειώματα, που άφησαν, λίγο πριν οδηγηθούν στο εκτελεστικό απόσπασμα: «Ζήτω η Ελλάδα, ζήτω η ελευθερία» φώναζαν οι περισσότεροι, λίγο πριν το «πυρ».
Ναι η ουσία είναι ότι οι φωτογραφίες , δεν πρόκειται να προσφέρουν κάτι τόσο κρίσιμο στην ιστοριογραφία που θα ανατρέψει όσα γνωρίζουμε. Αυτό που έχει σημασία όμως είναι πως οι ερευνητές της περιόδου έχουν ένα υλικό, που θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν -και μαζί τους κι εμείς- σε μεγαλύτερο βάθος ό,τι ήδη γνωρίζουμε. Και αυτό δεν είναι λίγο. Γι αυτό ας επιτρέψουμε τώρα οι φωτογραφίες με τους 200 εκτελεσθέντες στην Καισαριανή να βάλουν την σφραγίδα τους στο μεγαλείο της Εθνικής Αντίστασης. Είναι ευκαιρία τώρα για τη δημιουργία ενός μουσείου που θα φιλοξενεί τη μνήμη της Εθνικής Αντίστασης. Ως Εθνική Αντίσταση όμως και όχι ως αντίσταση μιας πλευράς, της Αριστεράς, που θέλησε να τη μονοπωλήσει. Η Ιστορία δεν ανήκει σε κόμματα. Ανήκει στη δημόσια σφαίρα.
