Οι ριζικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα έχουν προκαλέσει έντονες αναταράξεις, επιταχύνοντας τις γεωοικονομικές εξελίξεις και αναγκάζοντας την Ευρώπη να επανακαθορίσει τη στρατηγική της. Αυτό επισημαίνει η Alpha Bank στο τελευταίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων για την παγκόσμια οικονομία, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους δασμούς και στις εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία.
«Δασμολογικό χάος» μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου
Καταλυτική εξέλιξη αποτέλεσε η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το οποίο με ψήφους 6-3 απέρριψε το μεγαλύτερο μέρος της δασμολογικής ατζέντας Τραμπ, κρίνοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος υπερέβη των εξουσιών του.
Η αντίδραση του Λευκού Οίκου ήταν άμεση: επιβλήθηκε νέος οριζόντιος δασμός 10% σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, αξιοποιώντας διαφορετική νομική βάση (Trade Act του 1974), αντί του 15% που είχε αρχικά ανακοινωθεί.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λανγκ, έκανε λόγο για «δασμολογικό χάος», αποτυπώνοντας το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί στις Βρυξέλλες.
Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής ενιαίου παγκόσμιου δασμού 15% στο προσεχές διάστημα, διευκρινίζοντας ότι ο τρέχων συντελεστής 10% θα ισχύσει για 150 ημέρες. Η προσωρινή αυτή περίοδος θεωρείται «παράθυρο ευκαιρίας» για διαπραγματεύσεις και πιέσεις από κυβερνήσεις και επιχειρήσεις που επιδιώκουν εξαιρέσεις.
Αντιδράσεις από Ευρώπη, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιαπωνία
Οι νέοι δασμοί προκαλούν σοβαρές αντιδράσεις στην Ευρώπη, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιαπωνία , οι οποίες είχαν συνάψει εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ με αντάλλαγμα χαμηλότερους δασμούς σε κρίσιμους κλάδους. Πλέον, τα οφέλη αυτών των συμφωνιών εμφανίζονται αποδυναμωμένα.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αντέδρασαν με αυξημένη μεταβλητότητα, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για νέο κύμα εμπορικού προστατευτισμού που θα μπορούσε να πλήξει τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και την ανάπτυξη.
Η απάντηση της Ευρώπης: Στροφή στη Λατινική Αμερική
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να επιταχύνει εναλλακτικές εμπορικές συμμαχίες. Όπως μετέδωσε το Reuters, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει στην προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με το μπλοκ της Mercosur, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει «πλεονέκτημα πρώτης κίνησης».
Η συμφωνία αφορά τις χώρες Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη και προβλέπει την κατάργηση περίπου 4 δισ. ευρώ σε δασμούς για ευρωπαϊκές εξαγωγές. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία στην ιστορία της ΕΕ ως προς τη μείωση δασμών, έπειτα από σχεδόν 25 χρόνια διαπραγματεύσεων.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να προχωρήσει άμεσα, μετά την επικύρωση της συμφωνίας από την Αργεντινή και την Ουρουγουάη, ενώ Βραζιλία και Παραγουάη αναμένεται να ακολουθήσουν.
Ωστόσο, η Γαλλία αντιδρά έντονα. Ο Πρόεδρος Εμμανουήλ Μακρόν χαρακτήρισε την απόφαση «κακή έκπληξη», εκφράζοντας ανησυχία για τις επιπτώσεις στους Ευρωπαίους αγρότες, ιδίως στον τομέα του βόιου κρέατος και των αγροτικών προϊόντων.
Οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι το παγκόσμιο εμπόριο εισέρχεται σε περίοδο έντονων ανακατατάξεων. Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ υιοθετούν πιο επιθετική και ασταθή δασμολογική πολιτική. Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει τις εμπορικές της γέφυρες με τη Νότια Αμερική, περιορίζοντας την εξάρτησή της τόσο από την αμερικανική αγορά όσο και από την Κίνα σε κρίσιμες πρώτες ύλες και αγροτικά προϊόντα.
Το μήνυμα είναι σαφές: σε ένα περιβάλλον «δασμολογικού χάους» και αυξανόμενου προστατευτισμού, η ΕΕ επιχειρεί να διασφαλίσει τουλάχιστον μία μεγάλη στρατηγική επιτυχία στο πεδίο των ελεύθερων συναλλαγών, προχωρώντας αποφασιστικά στη συμφωνία Βρυξελλών – Mercosur.
