Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην ταχεία αν και προσωρινή εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας με το μπλοκ της Mercosur στη Νότια Αμερική, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στη Γαλλία και ιδιαίτερα στον αγροτικό κόσμο.
Σύμφωνα με το Reuters, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου θα τεθεί σε προσωρινή ισχύ μόλις ολοκληρωθεί η ανταλλαγή επίσημων ειδοποιήσεων με τις χώρες της Mercosur. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στο να εξασφαλίσει η ΕΕ το «πλεονέκτημα πρώτης κίνησης» (first-mover advantage) σε μια περίοδο αυξημένων γεωοικονομικών ανταγωνισμών.
Η συμφωνία αφορά τις χώρες της Mercosur – Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη – και, εφόσον εφαρμοστεί πλήρως, θα μπορούσε να καταργήσει περίπου 4 δισ. ευρώ σε δασμούς για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει ποτέ η ΕΕ ως προς τη μείωση δασμών, έπειτα από σχεδόν 25 χρόνια διαπραγματεύσεων.
Η αντίδραση της Γαλλίας
Η Γαλλία, η μεγαλύτερη αγροτική παραγωγός χώρα της ΕΕ, αντέδρασε έντονα. Ο Πρόεδρος Emmanuel Macron χαρακτήρισε την απόφαση «κακή έκπληξη» και «ασέβεια προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο», υποστηρίζοντας ότι υπονομεύει τη δημοκρατική διαδικασία.
Το Παρίσι φοβάται ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε μαζική αύξηση εισαγωγών φθηνού βοδινού κρέατος, ζάχαρης και πουλερικών από τη Νότια Αμερική, ασκώντας πιέσεις στους Γάλλους αγρότες, οι οποίοι έχουν ήδη πραγματοποιήσει επανειλημμένες διαδηλώσεις. Μάλιστα, αγρότες από τα συνδικάτα FNSEA και Jeunes Agriculteurs διαδήλωσαν πρόσφατα στο Στρασβούργο κατά της συμφωνίας.
Η γαλλική ένωση βιομηχανίας κρέατος Interbev κάλεσε τους Γάλλους ευρωβουλευτές να αποτρέψουν αυτό που χαρακτήρισε «παράκαμψη του δημοκρατικού διαλόγου» από την Κομισιόν.
Πολιτική και θεσμική ένταση στις Βρυξέλλες
Κανονικά, η ΕΕ περιμένει την πλήρη έγκριση των κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν από την εφαρμογή εμπορικών συμφωνιών. Ωστόσο, τον Ιανουάριο, ομάδα ευρωβουλευτών – με επικεφαλής Γάλλους – προσέφυγε στο ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ, αμφισβητώντας τη διαδικασία, γεγονός που θα μπορούσε να καθυστερήσει την πλήρη επικύρωση έως και δύο χρόνια.
Παρά τις αντιδράσεις, η προσωρινή εφαρμογή επιτρέπει στην ΕΕ και τις χώρες της Mercosur να αρχίσουν να μειώνουν δασμούς και να ενεργοποιούν βασικές εμπορικές ρυθμίσεις πριν από την τελική θεσμική έγκριση.
Σε ψηφοφορία τον Ιανουάριο, 21 χώρες της ΕΕ τάχθηκαν υπέρ της συμφωνίας, ενώ κατά ψήφισαν η Αυστρία, η Γαλλία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία και η Πολωνία, με το Βέλγιο να απέχει.
Γεωπολιτικές και οικονομικές διαστάσεις
Η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο σημερινό διεθνές περιβάλλον. Η Γερμανία και άλλοι υποστηρικτές, όπως η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι είναι κρίσιμη για να αντισταθμιστούν οι απώλειες από τους αμερικανικούς δασμούς και να μειωθεί η εξάρτηση της Ευρώπης από την Κίνα σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Όπως έχω πει και στο παρελθόν, όταν είναι έτοιμοι εκείνοι, είμαστε έτοιμοι κι εμείς», επιβεβαιώνοντας ότι η Επιτροπή θα προχωρήσει άμεσα στην προσωρινή εφαρμογή.
Ήδη η Αργεντινή και η Ουρουγουάη επικύρωσαν τη συμφωνία, ενώ η Βραζιλία και η Παραγουάη αναμένεται να ακολουθήσουν σύντομα.
Η απόφαση της Κομισιόν αναδεικνύει τη στρατηγική στροφή της Ευρώπης προς νέες εμπορικές συμμαχίες σε μια περίοδο έντονων παγκόσμιων ανακατατάξεων. Ωστόσο, φέρνει στο προσκήνιο το βαθύ ρήγμα μεταξύ των χωρών μελών που επιδιώκουν άνοιγμα των αγορών και εκείνων που ανησυχούν για τις κοινωνικές και αγροτικές επιπτώσεις.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι καθοριστικό, τόσο σε θεσμικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, με τη συμφωνία Mercosur να εξελίσσεται σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα εμπορικά εγχειρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
