Τα οστά μας δεν είναι στατικά. Αναδιαμορφώνονται και ανανεώνονται διαρκώς σε όλη τη διάρκεια της ζωής, στηρίζοντας την κίνηση, τη στάση του σώματος και την ανεξαρτησία μας. Η διατήρηση της υγείας τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για έναν δυνατό και ενεργό τρόπο ζωής, από την παιδική ηλικία έως τα βαθιά γεράματα.
Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, η φυσική φθορά μπορεί να οδηγήσει σε παθήσεις όπως η οστεοπενία και η Οστεοπόρωση, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο καταγμάτων.
Πώς αποδυναμώνονται τα οστά
«Παθήσεις όπως η οστεοπενία και η οστεοπόρωση προκαλούνται όταν η παραγωγή νέου οστού υπολείπεται της οστικής απώλειας. Δηλαδή όταν το σώμα αποσυνθέτει το παλιό οστό πιο γρήγορα απ’ ό,τι μπορεί να το αντικαταστήσει», εξηγεί ο Αθανάσιος Τσουτσάνης, διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και εξειδικευμένος στις αρθροπλαστικές ισχίου και γόνατος ορθοπαιδικός χειρουργός.
Η συνέπεια είναι η μείωση της οστικής πυκνότητας και ποιότητας, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο καταγμάτων ακόμη και από ένα απλό χτύπημα ή μια πτώση από το ίδιο ύψος. Το ισχίο αποτελεί μία από τις πιο συχνά πληττόμενες και ευάλωτες αρθρώσεις.
Στους βασικούς παράγοντες αποδυνάμωσης περιλαμβάνονται:
-
Η μειωμένη απορρόφηση ασβεστίου, φωσφόρου και βιταμίνης D
-
Ορμονικές διαταραχές
-
Μακροχρόνια λήψη ορισμένων φαρμάκων
-
Έλλειψη άσκησης
-
Κακή διατροφή
-
Κάπνισμα και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
Διατροφή: Το θεμέλιο της οστικής υγείας
Περίπου το 50% της δομής των οστών αποτελείται από πρωτεΐνη, ενώ το ασβέστιο είναι το κύριο μέταλλό τους. Η επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών είναι καθοριστική.
-
Πρωτεΐνη: συμβάλλει στη διατήρηση της οστικής δομής
-
Ασβέστιο: βασικό συστατικό των οστών
-
Κολλαγόνο (από το κρέας): υποστηρίζει την ανάπτυξη
-
Ωμέγα-3 (λιπαρά ψάρια): περιορίζουν την οστική απώλεια
-
Βιταμίνες C και Κ: ενισχύουν τον σχηματισμό και τη σταθερότητα των οστών
-
Μαγνήσιο και ψευδάργυρος: υποστηρίζουν τη μετατροπή και απορρόφηση της βιταμίνης D
-
Βιταμίνη Β12: συμβάλλει στην οστική πυκνότητα
Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, καθώς οι επαναλαμβανόμενες αυξομειώσεις κιλών (δίαιτες «γιο-γιο») οδηγούν σε απώλεια οστικής μάζας που δεν αποκαθίσταται πλήρως.
Άσκηση: Φυσικό «φάρμακο» για τα οστά
Η συστηματική άσκηση, ιδιαίτερα η άσκηση με βάρη και οι δραστηριότητες υψηλής έντασης, διεγείρουν τον σχηματισμό νέου οστού στα παιδιά και περιορίζουν την απώλεια στους μεγαλύτερους.
Η πίεση που ασκείται στα οστά κατά τη φυσική δραστηριότητα ενεργοποιεί τους μηχανισμούς ενίσχυσης της πυκνότητάς τους. Παράλληλα, οι δυνατοί μύες μειώνουν την καταπόνηση του σκελετού και περιορίζουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Ήλιος: Η φυσική πηγή βιταμίνης D
Η έκθεση στον ήλιο ενεργοποιεί τη σύνθεση της βιταμίνης D στο δέρμα, στοιχείο απαραίτητο για την απορρόφηση του ασβεστίου. Η καθημερινή, ολιγόλεπτη έκθεση –εκτός ωρών έντονης ακτινοβολίας και με χρήση αντηλιακού– συμβάλλει ουσιαστικά στη διατήρηση της οστικής υγείας.
Πρόληψη από νωρίς
Η φροντίδα των οστών δεν αφορά μόνο την τρίτη ηλικία. Αντίθετα, ξεκινά από την παιδική ηλικία και συνεχίζεται σε κάθε στάδιο της ζωής. Με σωστή διατροφή, συστηματική άσκηση, επαρκή έκθεση στον ήλιο και αποφυγή επιβαρυντικών συνηθειών, είναι εφικτή η επιβράδυνση της οστικής απώλειας και η διατήρηση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής για πολλά χρόνια.
Οι κρίσιμες περίοδοι
Εμμηνόπαυση
Είναι γνωστό ότι κατά την περιεμμηνόπαυση, η παραγωγή οιστρογόνων και προγεστερόνης αρχίζει να επιβραδύνεται σημαντικά, με συνέπεια τα οστά να χάνουν ασβέστιο και άλλα μέταλλα με ταχύτερο ρυθμό.
Κατά μέσο όρο, όσες βρίσκονται στην εμμηνόπαυση χάνουν έως και 10% της οστικής τους μάζας τα πρώτα πέντε χρόνια, μετά τα οποία ο ρυθμός απώλειας οστικής μάζας επιβραδύνεται.
Μετά τα 50 εμφανίζονται συχνότερα και προβλήματα στον θυρεοειδή αδένα, που διαταράσσουν τις ορμόνες και την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού.
Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη οστική αποδόμηση παρά σε σχηματισμό οστού, ενώ ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία παθήσεων του θυρεοειδούς μπορούν επίσης να έχουν αντίκτυπο στην υγεία των οστών.
Τρίτη ηλικία
Επειδή κάθε άτομο έχει τις δικές τους ανάγκες και παθήσεις, καλό είναι να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας σχετικά με τις αλλαγές που θα μπορούσαν να γίνουν για να βελτιώσετε την υγεία των οστών σας και για τα φάρμακα που θα μπορούσαν να σας βοηθήσουν.
«Όταν αυτά παύουν να βοηθούν, ο κίνδυνος κατάγματος αυξάνεται κατακόρυφα.
Τα κατάγματα ισχίου και δη τα κατάγματα της κεφαλής του μοιραίου οστού (υποκεφαλικά κατάγματα) είναι πολύ συχνά στους ηλικιωμένους και μοναδικός τρόπος να επανέλθουν οι ασθενείς στην πρότερή τους κατάσταση είναι να υποβληθούν σε ολική ή ημιολική αρθροπλαστική ισχίου.» τονίζει ο γιατρός.
Αντιμετώπιση
Οι σύγχρονες τεχνικές αντικατάστασης της άρθρωσης επιτρέπουν ακόμα και σε άτομα μεγάλης ηλικίας να επιστρέψουν στο επίπεδο δραστηριότητας που είχαν πριν από το κάταγμα και την επέμβαση.
«Η αρθροπλαστική ισχίου πρόσθιας προσπέλασης (AMIS) αποδεδειγμένα προσφέρει συντομότερη νοσηλεία και ταχύτερη επάνοδο, αφού γίνεται μέσω μικρότερων τομών, χωρίς να κόβονται άλλοι ιστοί μέχρι να φτάσει ο χειρουργός στην άρθρωση και να την αντικαταστήσει.
Αυτοί απωθούνται, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο αιμορραγίας και μετεγχειρητικού πόνου. Η δε διατήρηση του αρθρικού θύλακα βελτιώνει τη σταθερότητα της άρθρωσης μετεγχειρητικά», καταλήγει ο δρ Τσουτσάνης.
