Ανεργία, χαμηλοί μισθοί, αυξημένα ενοίκια και διαρκείς υποχρεώσεις αποπληρωμής δανείων συνθέτουν μια ασφυκτική καθημερινότητα για χιλιάδες ανθρώπους. Σύμφωνα με ειδικούς, το οικονομικό άγχος δεν αποτελεί απλώς μια παροδική ανησυχία, αλλά έναν παράγοντα που μπορεί να επιβαρύνει σοβαρά τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία — ακόμη και να αποδειχθεί απειλητικός για τη ζωή.
Ποιους πλήττει περισσότερο
Έρευνες των τελευταίων δεκαετιών καταδεικνύουν ότι οι οικονομικές ανησυχίες συγκαταλέγονται στις βασικότερες αιτίες στρες. Ωστόσο, οι νεότερες γενιές φαίνεται να επηρεάζονται δυσανάλογα. Όσοι ανήκουν στη Generation Z και οι Millennials εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα οικονομικού άγχους σε σύγκριση με τους Baby Boomers.
Όπως επισημαίνει η Ashley Agnew, διευθύντρια οικονομικής ευεξίας και πιστοποιημένη οικονομική θεραπεύτρια στην Centerpoint Advisors, «τα χρόνια υψηλά επίπεδα άγχους για τα οικονομικά μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ευημερία, ακόμη και να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης χρόνιων ασθενειών, όπως η υπέρταση και οι καρδιακές παθήσεις».
Όταν το άγχος γίνεται τοξικό
Το οικονομικό στρες μπορεί να μετατραπεί σε χρόνια και επιβαρυντική κατάσταση όταν δεν συνδέεται με ένα συγκεκριμένο γεγονός και διαρκεί πάνω από τρεις μήνες. Η Megan McCoy, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Kansas State University, προειδοποιεί ότι σε αυτές τις περιπτώσεις το άγχος ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία.
Στα βασικά σημάδια σοβαρού ή χρόνιου οικονομικού στρες περιλαμβάνονται:
-
Επίμονες ανησυχίες και κρίσεις πανικού για λογαριασμούς και χρέη
-
Σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι και διαταραχές ύπνου
-
Καταφυγή σε αλκοόλ ή ουσίες ως μηχανισμό αντιμετώπισης
-
Εντάσεις στις σχέσεις, απόκρυψη οικονομικών στοιχείων και ψέματα για έξοδα
Η σύνδεση με την ψυχική υγεία
«Τα άτομα με υψηλότερο οικονομικό στρες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης αγχωδών διαταραχών και κλινικής κατάθλιψης», τονίζει η McCoy.
Ανασκόπηση 40 μελετών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η οικονομική πίεση σχετίζεται σημαντικά με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης κατάθλιψης, ανεξαρτήτως εισοδήματος — με ισχυρότερη όμως συσχέτιση στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Παράλληλα, διαδικτυακή έρευνα σε περισσότερους από 1.600 ενήλικες έδειξε ότι το 42% έχει βιώσει κρίσεις πανικού ή έντονο άγχος που συνδέεται άμεσα με οικονομικά ζητήματα. Στις νεότερες ηλικίες τα ποσοστά ήταν σχεδόν διπλάσια σε σύγκριση με εκείνα των Baby Boomers, επιβεβαιώνοντας ότι το οικονομικό περιβάλλον ασκεί εντονότερη πίεση στις νεότερες γενιές.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αναγνώριση των συμπτωμάτων και η έγκαιρη αναζήτηση υποστήριξης —οικονομικής και ψυχολογικής— αποτελούν κρίσιμα βήματα για την αποτροπή σοβαρότερων συνεπειών.
Προβλήματα ύπνου
«Οι άνθρωποι συχνά αναφέρουν δυσκολία να κοιμηθούν ή να παραμείνουν κοιμισμένοι όταν χρέη ή πληρωμές λογαριασμών επιβαρύνουν σημαντικά το μυαλό», λέει ο McCoy.
Η οικονομική πίεση συνδέεται με την αϋπνία, την κακή ποιότητα ύπνου και τη μη επαρκή ποσότητα ύπνου.
Ενώ μια περιστασιακή ανήσυχη νύχτα δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας, τα προβλήματα ύπνου που επιμένουν και γίνονται χρόνια μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα πολλών χρόνιων παθήσεων, όπως:
- άνοια,
- καρδιακές παθήσεις,
- διαβήτη τύπου 2,
- καρκίνο του μαστού,
- καρκίνο του παχέος εντέρου,
- καρκίνο των ωοθηκών
- καρκίνο του προστάτη.
Καρδιακές παθήσεις και άλλες χρόνιες ασθένειες
Το στρες πυροδοτεί μια σειρά από σωματικές αντιδράσεις χάρη στα αυξημένα επίπεδα των ορμονών του στρες, κορτιζόλης και αδρεναλίνης (οι οποίες δρουν σαν αγγελιοφόροι, προετοιμάζοντας το σώμα να αντιμετωπίσει μια αντιληπτή απειλή).
Εάν αυτή η αντίδραση είναι χρόνια, όπως μπορεί να συμβεί με το οικονομικό άγχος, μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα όπως η υπέρταση, η υψηλή χοληστερόλη και ο μυϊκός πόνος.
Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που αγχώνονται συχνά για το γεγονός ότι έχουν αρκετά χρήματα για να πληρώσουν το ενοίκιο ή το στεγαστικό τους δάνειο έχουν διπλάσιο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων σε σύγκριση με άτομα που θεωρούν τους εαυτούς τους οικονομικά ασφαλείς.
Επιπλέον μια ανασκόπηση πέντε μελετών που εξέτασαν τα αποτελέσματα της καρδιακής υγείας διαπίστωσε ότι τα άτομα που βρίσκονταν υπό οικονομικό στρες είχαν 19% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιακές παθήσεις ή ένα σοβαρό καρδιακό επεισόδιο, όπως εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιακή προσβολή.
