Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε έντονη προειδοποίηση προς ξένες χώρες, λέγοντας ότι όσες επιχειρήσουν να «παίζουν παιχνίδια» με τις εμπορικές συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιμετωπίσουν πολύ υψηλότερους δασμούς στους εισαγόμενους προϊόντες τους. Η ανακοίνωση ήρθε έπειτα από πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, η οποία ακύρωσε μεγάλο μέρος των δασμών που είχε επιβάλει η κυβέρνηση Τραμπ ως μέρος της εμπορικής του πολιτικής.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη δικαστική απόφαση «γελοία» και τόνισε μέσω ανάρτησης στα social media ότι όποιες χώρες θελήσουν να εκμεταλλευτούν αυτή την εξέλιξη ή να αποστασιοποιηθούν από πρόσφατες συμφωνίες θα δουν τους δασμούς που θα τους επιβληθούν να είναι πιο σκληρούς και υψηλότερους από αυτούς που δέχθηκαν μέχρι τώρα.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε αναστάτωση στις διεθνείς αγορές και αύξησε την αβεβαιότητα για το μέλλον των εμπορικών σχέσεων των ΗΠΑ με βασικούς εταίρους όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα και άλλες μεγάλες οικονομίες. Στις τελευταίες συνεδριάσεις, οι δείκτες της Wall Street υποχώρησαν λόγω της ανησυχίας που προκαλεί αυτή η αλλαγή πολιτικής και η πιθανότητα νέου κύματος δασμών.
Το πλαίσιο της σύγκρουσης
Το Ανώτατο Δικαστήριο είχε αποφανθεί ότι οι αρχικοί δασμοί που επιβλήθηκαν βάσει ενός νόμου περί εθνικής έκτακτης ανάγκης ήταν αντισυνταγματικοί, καθώς η κυβέρνηση δεν είχε την απαιτούμενη εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο για τόσο ευρύ δασμολογικό μέτρο. Αυτή η απόφαση ανάγκασε τον Τραμπ να αναζητήσει άλλους νομικούς δρόμους για την επιβολή δασμών και να επανέλθει με ένα προσωρινό παγκόσμιο ποσοστό 15%, ως πρώτο βήμα υπό διαφορετική νομική βάση.
Ωστόσο, πολλές χώρες που είχαν συνάψει διμερείς εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ ή τελούσαν σε διαπραγματεύσεις εξέφρασαν ανησυχία για το αν αυτές οι συμφωνίες θα παραμείνουν σε ισχύ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μάλιστα ανέστειλε προσωρινά την επικύρωση εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, ζητώντας σαφή νομική δέσμευση και σταθερό πλαίσιο, προτού προχωρήσει.
Ποια είναι η ουσία της προειδοποίησης
Η πρόθεση Τραμπ είναι να στείλει ένα σαφές μήνυμα: ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα χρησιμοποιήσει τους δασμούς όχι μόνο για να προστατεύσει την εγχώρια παραγωγή, αλλά και για να πιέσει εμπορικούς εταίρους που θεωρεί ότι τον εκμεταλλεύονται. Αυτή η στάση ενισχύει την εικόνα μιας πιο επιθετικής εμπορικής πολιτικής, που επικεντρώνεται στην αμοιβαιότητα και στις «δίκαιες συναλλαγές», αλλά ταυτόχρονα αυξάνει το ρίσκο εμπορικών εντάσεων και αντιποίνων από άλλες χώρες.
Οι επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο
Η απειλή για υψηλότερους δασμούς έχει ήδη προκαλέσει αβεβαιότητα στις παγκόσμιες αγορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Καθώς οι κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται ότι τα ποσοστά εισαγωγικών δασμών στις ΗΠΑ μπορεί να μεταβληθούν με βάση τις πολιτικές αποφάσεις και όχι μόνο τις συμφωνίες, υπάρχει αυξημένη πίεση για επανεξέταση των επενδυτικών στρατηγικών, των συμβολαίων και των εμπορικών ροών.
Συνολικά, η προειδοποίηση Τραμπ ενισχύει τις ανησυχίες για μια πιο ασταθή και συγκρουσιακή φάση στο διεθνές εμπόριο, όπου οι δασμοί και οι εμπορικές πιέσεις γίνονται εργαλεία επίτευξης ευρύτερων γεωπολιτικών στόχων, αντί για απλά εργαλεία οικονομικής πολιτικής.
Οι αγορές
Η συνολική αίσθηση στις διεθνείς αγορές είναι ότι η αστάθεια επιστρέφει στο παγκόσμιο εμπόριο. Η πιθανότητα να δούμε μεγαλύτερους δασμούς, αντιμέτρα από άλλα κράτη και πιθανές εμπορικές συγκρούσεις διατηρεί υψηλά τα επίπεδα ανησυχίας στους επενδυτές και εγείρει ερωτήματα για την οικονομική ανάπτυξη στη διάρκεια του 2026.
