Η απόφαση του αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου να κηρύξει παράνομους τους δασμούς που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ έχει προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις, ιδιαίτερα ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους εταίρους της στην Ευρωπαϊκή Ενωση (Ε.Ε.).
Οι ΗΠΑ σταματούν τη συλλογή «παράνομων» δασμών
Η αμερικανική Υπηρεσία Συνόρων και Τελωνείων ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει να συλλέγει από αύριο, Τρίτη τους δασμούς που κρίθηκαν παράνομοι από το Ανώτατο Δικαστήριο — συγκεκριμένα αυτούς που είχαν επιβληθεί βάσει του International Emergency Economic Powers Act (IEEPA). Σύμφωνα με την υπηρεσία, θα απενεργοποιηθούν οι σχετικοί κωδικοί δασμών, αν και δεν έχουν δοθεί ακόμη λεπτομέρειες για πιθανές επιστροφές σε επιχειρήσεις ή εισαγωγείς.
Η απόφαση του δικαστηρίου βασίστηκε στο σκεπτικό ότι η κυβέρνηση δεν είχε την κατάλληλη εξουσιοδότηση για την επιβολή ευρείας κλίμακας δασμών — μια διαδικασία που, σύμφωνα με τους δικαστές, θα έπρεπε να εγκριθεί από το Κογκρέσο.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική διοίκηση απάντησε με κεφαλαιώδη αλλαγή στην πολιτική δασμών, ανακοινώνοντας πρώτα δασμό 10% σε εισαγωγές και στη συνέχεια αυξάνοντάς τον στο 15%, επικαλούμενη διαφορετική νομική βάση — το νόμο του 1974 για το εμπόριο — ώστε να διατηρήσει τα «έσοδα δασμών» παρά την απόφαση του δικαστηρίου.
«H συμφωνία είναι συμφωνία» — η σθεναρή αντίδραση της Ε.Ε.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε έντονα στην εξέλιξη και στα νέα μέτρα, τονίζοντας ότι η Ε.Ε. δεν θα δεχθεί αύξηση των δασμών πέρα από τα όρια που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της διμερούς εμπορικής συμφωνίας που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2025. Σύμφωνα με την Επιτροπή:
- Ο καθορισμένος ανώτατος δασμός για τις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές στις ΗΠΑ παραμένει 15% και δεν πρέπει να αυξηθεί, όπως θα μπορούσε να συμβεί με τα νέα αμερικανικά μέτρα.
- Η Ε.Ε. περιμένει «πλήρη διαφάνεια και νομική βεβαιότητα» από την Ουάσινγκτον σχετικά με το πώς θα λειτουργήσουν οι δασμοί στο μέλλον.
- Απαιτείται σεβασμός του πλαισίου που συμφωνήθηκε — «a deal is a deal» — υπογραμμίζοντας ότι απρόβλεπτοι δασμοί δημιουργούν αναταραχή στις αγορές και αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις.
Η Επιτροπή και οι συνομιλητές της από την Ε.Ε. επανέλαβαν ότι τα προϊόντα της ΕΕ πρέπει να συνεχίσουν να απολαμβάνουν «τον πιο ανταγωνιστικό μεταχείριση» χωρίς επιπλέον δασμούς πέρα από το συμφωνημένο ανώτατο όριο.
Η αστάθεια των τελευταίων ημερών έχει εγείρει ανησυχίες ακόμη και εντός της Ε.Ε. π.χ. με κάποιους ευρωβουλευτές να προτείνουν προσωρινή παύση της κύρωσης της συμφωνίας, μέχρι να υπάρξει πλήρης νομική και πολιτική διασφάλιση ότι δεν θα υπάρξουν μονομερείς υπερβάσεις δασμών από την πλευρά των ΗΠΑ.
Τι σημαίνει για επιχειρήσεις και καταναλωτές
Η νέα κατάσταση δημιουργεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα στο διεθνές εμπόριο ακριβώς τη στιγμή που μεγάλες οικονομίες όπως η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ προσπαθούν να σταθεροποιήσουν εμπορικές σχέσεις που αντιπροσωπεύουν πάνω από €1,7 τρισ. (€2 τρισ.) σε ετήσιες συναλλαγές.
- Οι εταιρείες που εξάγουν από την Ε.Ε. στις ΗΠΑ έχουν ήδη αρχίσει να ανησυχούν για τις αλλαγές στο κόστος.
• Οι εισαγωγείς στις ΗΠΑ μπορεί να αντιμετωπίσουν νέες μεταβολές στις τιμές και στα κόστη εφοδιασμού — ειδικά αν δεν υπάρξει πλήρης νομική λύση ή συνέχιση της διαπραγμάτευσης σε διμερή βάση.
Συνολικά, η τρέχουσα κρίση εστιάζει πάλι στο πόσο κρίσιμης σημασίας είναι η σταθερότητα των εμπορικών κανόνων για μια παγκόσμια οικονομία αλληλοεξαρτώμενη, και πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει η διαχείριση όταν εθνικά δικαστήρια και πολιτικές συγκρούονται με προηγούμενες διμερείς συμφωνίες.
