Αυστηρότερες ποινικές συνέπειες σε περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται εμπλοκή οργανώσεων ή μελών ΜΚΟ σε παράνομες δραστηριότητες σχετικές με τη διευκόλυνση παράνομης εισόδου, μεταφοράς ή διαμονής πολιτών τρίτων χωρών εισάγει το νέο θεσμικό πλαίσιο που προωθεί το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για τη λειτουργία των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων στον τομέα της μετανάστευσης.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Γιώργου Σ. Σκορδίλη, τα αδικήματα αυτά μπορούν να αντιμετωπίζονται ως κακουργηματικού χαρακτήρα, με πρόβλεψη πολυετών ποινών κάθειρξης και υψηλών χρηματικών προστίμων.
Παράλληλα προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις, όπως βαριά πρόστιμα, αναστολή δραστηριότητας, δήμευση εξοπλισμού που χρησιμοποιήθηκε για την τέλεση της πράξης και αποκλεισμός από δημόσια ή ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης.
Η ιδιότητα μέλους ή στελέχους ΜΚΟ, όταν συνδέεται με τέτοιες παραβάσεις, μπορεί να θεωρηθεί επιβαρυντική περίσταση κατά την επιμέτρηση της ποινής.
Δικλίδες ασφαλείας
Η αυστηροποίηση αυτή αποσκοπεί στην αποτροπή φαινομένων κατάχρησης της ανθρωπιστικής ιδιότητας ως κάλυψης για παράνομες ενέργειες, καθώς και στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος του νόμου σε έναν τομέα που συνδέεται άμεσα με τη δημόσια ασφάλεια και τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Παράλληλα, προβάλλεται η θέση ότι η θεσμική σαφήνεια λειτουργεί προστατευτικά και για τις οργανώσεις που δραστηριοποιούνται νόμιμα, ενισχύοντας την αξιοπιστία, τη θεσμική τους νομιμοποίηση και την εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς το έργο τους.
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου αποτελεί η υποχρεωτική εγγραφή όλων των οργανώσεων, καθώς και των διοικήσεων, εργαζομένων και εθελοντών τους, σε ειδικό μητρώο.
Η θεσμική αυτή καταγραφή επιδιώκει να διαμορφώσει πλήρη εικόνα για τους φορείς που δραστηριοποιούνται σε ευαίσθητες λειτουργίες, όπως οι δομές φιλοξενίας και οι διαδικασίες ασύλου, και παρουσιάζεται ως προϋπόθεση διαφάνειας και αποτελεσματικού ελέγχου, όχι ως γραφειοκρατικός περιορισμός της κοινωνικής δράσης.
Ταυτόχρονα, δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο κανόνων που διευκολύνει τον συντονισμό με τις δημόσιες αρχές και περιορίζει τα περιθώρια αδιαφάνειας ή άτυπης λειτουργίας.
Το πλαίσιο συμπληρώνεται από τη δυνατότητα διαγραφής μιας οργάνωσης από το επίσημο μητρώο σε περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων ή τελεσίδικων καταδικών μελών της για συναφή αδικήματα.
Μια τέτοια εξέλιξη συνεπάγεται ουσιαστικά αδυναμία νόμιμης δραστηριοποίησης στον τομέα της μετανάστευσης και αποκλεισμό από συνεργασίες με κρατικούς φορείς, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι έτσι διασφαλίζεται πως ενεργό ρόλο θα έχουν μόνο οργανώσεις που τηρούν σταθερά το νομικό πλαίσιο και τις αρχές λογοδοσίας.
Παράλληλα, η πρόβλεψη αυτή λειτουργεί ως σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι σε πρακτικές που υπονομεύουν τη νομιμότητα ή εκθέτουν διεθνώς τη χώρα.
Αλλαγές εισάγονται και στον τρόπο χρηματοδότησης, καθώς η συμμετοχή σε κρατικά ή συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα προϋποθέτει πλέον διαδικασίες διαγωνισμού και αυστηρού ελέγχου, χωρίς αυτόματες αναθέσεις.
Θωράκιση
Η ρύθμιση παρουσιάζεται ως μέσο ενίσχυσης της αξιοκρατίας, της ίσης μεταχείρισης μεταξύ φορέων και της ορθολογικής διαχείρισης δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων, διασφαλίζοντας ότι οι διαθέσιμοι πόροι κατευθύνονται σε δράσεις με μετρήσιμη αποτελεσματικότητα και θεσμική αξιοπιστία.
Συνολικά, η κυβερνητική παρέμβαση συνθέτει ένα αυστηρότερο αλλά σαφές πλαίσιο λειτουργίας για τις ΜΚΟ στο μεταναστευτικό πεδίο, με βασικό άξονα τη θεσμική θωράκιση, τον ενισχυμένο έλεγχο και τη διασφάλιση ότι η κοινωνική δράση ασκείται με πλήρη συμμόρφωση προς το κράτος δικαίου.
Η αποτελεσματικότητα των μέτρων αναμένεται να κριθεί από την πρακτική εφαρμογή τους, την επάρκεια των μηχανισμών εποπτείας και την ικανότητα διατήρησης ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία της δημόσιας τάξης και τη συνέχιση της ουσιαστικής ανθρωπιστικής προσφοράς σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και μεταναστευτικών πιέσεων.
