Οι τελευταίες ώρες έφεραν ξανά στην επιφάνεια την υπόθεση της έκρηξης στις εγκαταστάσεις της «Βιολάντα», αυτή τη φορά όχι με νέα τεχνικά ευρήματα, αλλά με αναφορές που διακινούνται για όσα φέρεται να ειπώθηκαν κατά την απολογία κατηγορούμενου. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε, ονομαστικά, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, με την υπόθεση να αποκτά – εκ των πραγμάτων – πολιτικό φορτίο.
Μόνο που εδώ υπάρχει ένα θεμελιώδες πρόβλημα: η ονομαστική αναφορά, όπως προκύπτει από το υπόμνημα, εντάσσεται σε υπερασπιστική γραμμή και παρουσιάζεται με τρόπο που μπορεί να δημιουργεί εντυπώσεις, χωρίς να αποτυπώνει με ακρίβεια τα πραγματικά όρια αρμοδιότητας και τον πραγματικό χρόνο εμπλοκής.
Το ζητούμενο, σε μια υπόθεση με τόσο βαριά ανθρώπινη και κοινωνική σκιά, δεν είναι η δημιουργία εύκολων “στόχων”, αλλά η καθαρή διάκριση ρόλων και η αναζήτηση των πραγματικών κρίκων της αλυσίδας: ποιος είχε ευθύνη για τις εγκαταστάσεις υγραερίου, ποιος έκανε μεταγενέστερες παρεμβάσεις, ποιος συντηρούσε, ποιος υπέγραφε – και πότε.
Τι λέει το υπόμνημα απολογίας – και γιατί έχει σημασία η “ονομαστική αναφορά”
Στο υπόμνημα που κατατέθηκε ενώπιον του Ανακριτή Τρικάλων, ο κατηγορούμενος κάνει ονομαστική αναφορά στον Δημήτρη Παπαστεργίου, περιγράφοντάς τον ως ειδικό μηχανικό στον οποίο – κατά τον ισχυρισμό του – είχαν ανατεθεί διαδικασίες που αφορούν άδειες, μελέτες και επίβλεψη στο πλαίσιο της αδειοδοτικής διαδρομής.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια, ωστόσο, δεν είναι ότι “αναφέρεται ένα όνομα”. Είναι πώς και γιατί αναφέρεται: το κείμενο επιχειρεί να στηρίξει τον ισχυρισμό ότι ο ίδιος, ως διοίκηση της επιχείρησης, είχε αναθέσει τεχνικά ζητήματα σε ειδικούς και άρα δεν μπορεί να του αποδοθεί ευθύνη για την αιτία της έκρηξης. Πρόκειται για κλασική υπερασπιστική λογική, που δεν είναι παράνομη ούτε απαγορευμένη· είναι, όμως, υποχρεωτικά υποκειμενική και, κυρίως, δεν ταυτίζεται με την αντικειμενική αποτύπωση των αρμοδιοτήτων.
Με άλλα λόγια: άλλο το “τι συμφέρει να ειπωθεί” σε μια απολογία, άλλο το “τι προκύπτει” από τα διοικητικά και τεχνικά δεδομένα – και άλλο το “τι θα κριθεί” τελικά από την πραγματογνωμοσύνη και τη Δικαιοσύνη.
Τα διοικητικά δεδομένα: τι έκανε (και τι δεν έκανε) ο Παπαστεργίου
Εδώ μπαίνει η ουσία της αποκατάστασης: σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν την επίσημη διευκρίνιση, ο Δημήτρης Παπαστεργίου συμμετείχε το 2007, ως ηλεκτρολόγος μηχανικός, αποκλειστικά στην έκδοση της οικοδομικής άδειας της μονάδας, εκπονώντας τις προβλεπόμενες μελέτες: ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, καυσίμου αερίου, θέρμανσης και ενεργητικής/παθητικής πυροπροστασίας.
Οι μελέτες εγκρίθηκαν από τις αρμόδιες αρχές και, ειδικά για την πυροπροστασία, υπάρχει ρητή έγκριση από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, όπως αποτυπώνεται στα έγγραφα εκείνης της περιόδου.
Το 2011, στο πλαίσιο της έκδοσης άδειας λειτουργίας, ακολούθησε αυτοψία της Πυροσβεστικής, η οποία διαπίστωσε ότι όλα ήταν σύμφωνα με τις μελέτες και τη νομοθεσία και εκδόθηκε το σχετικό πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας. Έπειτα έγινε αυτοψία από το αρμόδιο τμήμα Ανάπτυξης της Περιφέρειας Θεσσαλίας και εκδόθηκε η άδεια λειτουργίας.
Και εδώ μπαίνει η κομβική φράση που αλλάζει την ανάγνωση της υπόθεσης: η συμμετοχή του περιορίστηκε αποκλειστικά στο αρχικό στάδιο. Δεν είχε καμία εμπλοκή με την κατασκευή του έργου – ούτε την ανέλαβε, ούτε την εκτέλεσε, ούτε είχε ρόλο σε μεταγενέστερες παρεμβάσεις.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι κάθε προσπάθεια να “κουμπώσει” πάνω του τεχνική ευθύνη για πιθανές αλλαγές, συνδέσεις ή τροποποιήσεις στο δίκτυο υγραερίου σε μεταγενέστερο χρόνο, είναι – στη βάση της θεσμικής λειτουργίας – αστήρικτη.
Πού είναι η πραγματική ευθύνη: εγκαταστάτης, λειτουργία, συντήρηση και μεταγενέστερες παρεμβάσεις
Η υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν παιχνίδι εντυπώσεων. Το θεσμικό πλαίσιο είναι σαφές: την ευθύνη για κατασκευές και εγκαταστάσεις υγραερίου την φέρει ο αρμόδιος εγκαταστάτης υγραερίου και οι υπεύθυνοι λειτουργίας της εγκατάστασης. Και, εξίσου κρίσιμα, ο μηχανικός που εκπονεί μελέτες για άδεια δεν έχει αρμοδιότητα να γνωρίζει ή να ελέγχει μεταγενέστερες παρεμβάσεις που μπορεί να έγιναν χωρίς άδεια ή χωρίς τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Αυτό δεν είναι “άποψη”. Είναι η λογική της αδειοδότησης: η μελέτη εγκρίνεται, η εγκατάσταση ελέγχεται στην πορεία, και ο κύκλος ζωής μιας βιομηχανικής μονάδας περιλαμβάνει αναθεωρήσεις, αλλαγές εξοπλισμού, επεκτάσεις, τεχνικές παρεμβάσεις. Δεν μπορεί κάποιος να “χρεώνεται” εφ’ όρου ζωής ό,τι συμβεί πολλά χρόνια μετά, ειδικά όταν έχουν μεσολαβήσει πολλές μηχανολογικές και οικοδομικές αναθεωρήσεις επί της άδειας λειτουργίας του 2011.
Γι’ αυτό και το μόνο σοβαρό, θεσμικό ερώτημα που πρέπει να μείνει στο τραπέζι είναι ένα: ποιος πραγματικά προχώρησε σε εγκαταστάσεις, συνδέσεις ή αλλαγές
