Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) ολοκλήρωσε συστηματικό έλεγχο στον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ) για την περίοδο 2020–2022, εστιάζοντας στη νομιμότητα και ορθή χορήγηση του επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2024–2025 και περιλάμβανε δείγμα 372 φακέλων αιτήσεων.
Τι «έδειξε» ο έλεγχος
Ο έλεγχος της ΕΑΔ έφερε στο φως σοβαρές παραβάσεις του θεσμικού πλαισίου, με επίκεντρο επιδόματα ανασφάλιστων υπερηλίκων, ανάμεσα στις οποίες:
- Παραβιάσεις διαδικασιών: Δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη σειρά υποβολής και επεξεργασίας αιτήσεων.
- Έγκριση με ελλείψεις: Εγκρίθηκαν αιτήσεις χωρίς όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά ή χωρίς να πληρούνται τα κριτήρια (π.χ. όριο ηλικίας).
- Πρόωρη και υπερβολική καταβολή επιδομάτων: Το επίδομα χορηγήθηκε σε κάποιες περιπτώσεις πρώιμα ή για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι δικαιούνταν οι δικαιούχοι.
Αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά ή “οι πληρωμές που δεν δικαιολογούνται”
Από την ανάλυση των φακέλων προέκυψαν σημαντικά ποσά που είχαν καταβληθεί χωρίς να δικαιολογούνται:
- Από 178 εγκριτικές αποφάσεις, υπολογίστηκε αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό ύψους περίπου 723.480 €.
- Από 91 αποφάσεις, προέκυψε ποσό 216.543 €.
- Από επανέλεγχο 76 φακέλων που είχε ελέγξει και εσωτερικό κλιμάκιο του ΟΠΕΚΑ, προέκυψε 895.554 €.
- Από 27 φακέλους με αναντιστοιχίες σε ΑΜΚΑ/ημερομηνίες γέννησης, εντοπίστηκαν 60.650 € αχρεωστήτως καταβληθέντα.
Συνολικά, τα ποσά που φαίνεται να έχουν καταβληθεί χωρίς να δικαιολογούνται υπερβαίνουν το 1,8 εκατομμύριο ευρώ μόνο από το δείγμα που εξετάστηκε.
Αφορμή του ελέγχου
Ο έλεγχος ξεκίνησε μετά από έκτακτο εσωτερικό έλεγχο που πραγματοποίησε ο ίδιος ο ΟΠΕΚΑ, ο οποίος έφερε στο φως παράτυπες εγκρίσεις αιτήσεων από πρώην προϊστάμενο/α της Υπηρεσίας. Συγκεκριμένα:
- Υπάλληλος κρατούσε φακέλους αιτήσεων στο σπίτι του/της και επιχειρούσε την παράτυπη έγκρισή τους.
- Άλλος/η προϊστάμενος/η, ακόμα και μετά την απόσπασή του από τον ΟΠΕΚΑ, προσπάθησε να εγκρίνει αίτηση εκτός διαδικασίας.
- Ο εσωτερικός έλεγχος αποκάλυψε επίσης περιπτώσεις όπου άτομα που δεν ήταν αιτούντες προσέρχονταν στην κεντρική υπηρεσία και υπέβαλλαν αιτήσεις εκτός των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Τι προτείνει η ΕΑΔ
Η έκθεση ελέγχου της ΕΑΔ συνοδεύεται από προτάσεις και συστάσεις ώστε να αποφευχθούν παρόμοια λάθη στο μέλλον:
- Πειθαρχικός έλεγχος από τη διοίκηση του ΟΠΕΚΑ κατά των υπαλλήλων που φέρουν ευθύνη.
- Αναζήτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών από την αρμόδια Διεύθυνση του ΟΠΕΚΑ.
- Ενίσχυση των ελέγχων συμμόρφωσης με τις προϋποθέσεις χορήγησης του επιδόματος σε όλα τα στάδια.
Η έκθεση της ΕΑΔ έχει διαβιβαστεί στην Εισαγγελία Εφετών Αθηνών, ώστε να εξεταστεί αν υπάρχουν και ποινικές ευθύνες για τα πρόσωπα που ευθύνονται για τις παραβάσεις.
Τα… βασικά του ΟΠΕΚΑ
Ο ΟΠΕΚΑ είναι ο φορέας του ελληνικού κράτους που διαχειρίζεται και χορηγεί κοινωνικά επιδόματα και παροχές, όπως:
- Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης (πρώην Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα)
- Επίδομα παιδιού
- Επιδόματα αναπηρίας ή μονογονεϊκών οικογενειών
- Άλλες προνοιακές παροχές που προορίζονται για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες
Ο ΟΠΕΚΑ υπάγεται στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και λειτουργεί ως ο βασικός φορέας κοινωνικής πρόνοιας στην Ελλάδα.
